Różyczka

Różyczka to wirusowa choroba wysypkowa dzieci i dorosłych, która występuje endemicznie i epidemicznie na całym świecie. Wiele przypadków choroby przebiega subklinicznie, ale wirus różyczki może wywołać zakażenie matczyno-płodowe i być przyczyną wad wrodzonych.

Objawy choroby dzieli się ze względu na sposób zakażenia wirusem
różyczka nabyta może przebiegać bezobjawowo lub wywoływać takie dolegliwości jak:

• powiększenie węzłów chłonnych,
• niska gorączka,
• wysypka – plamisto-grudkowa, zstępująca, może się łuszczyć,
• wykwity na błonie śluzowej jamy ustnej, wybroczyny na podniebieniu miękkim,
• zapalenie spojówek,
• powiększenie śledziony,
• katar,
• złe samopoczucie,
• ból głowy,
• bóle i zapalenie wielostawowe – zwłaszcza u młodych kobiet.

różyczka wrodzona może powodować takie schorzenia jak;

• zaćma,
• małoocze,
• zapalenie naczyniówki i siatkówki oka,
• przetrwały przewód tętniczy,
• zwężenie pnia płucnego,
• wady przegrody przedsionków i komór,
• głuchota nerwowo-czuciowa,
• małogłowie,
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu,
• upośledzony rozwój umysłowy,
• mała masa urodzeniowa,
• małopłytkowość z plamicą,
• demineralizacja kości,
• powiększenie wątroby i śledziony,
• duże ciemię,
• zaburzenia mowy i zachowania,
• wnętrostwo,
• przepuklina pachwinowa.

Przyczyną choroby jest zakażenie zawierającym pojedynczy łańcuch RNA wirusem różyczki z rodziny togawirusów. Wirus przenosi się drogą kropelkową z wydzielinami nosa i gardła. Okres wylęgania się choroby trwa 16-18 dni.
Ponieważ organogeneza zachodzi między 2 a 6 tyg. po zapłodnieniu, zakażenie wirusem różyczki w tym okresie jest najbardziej niebezpieczne. W drugim trymestrze ciąży układ odpornościowy płodu dojrzewa, przez co płód staje się mniej podatny na skutki zakażenia wewnątrzmacicznego.

Czynnikami ryzyka jest niedostateczna odporność poszczepienna lub obniżona odporność organizmu w momencie kontaktu z chorym, a także leczenie immunosupresyjne, ciąża, zamieszkiwanie w zagęszczeniu, uczęszczanie dzieci do szkoły, przedszkola itp. Zwiększonemu ryzyku zachorowania sprzyja późna zima oraz wiosna.

Różyczka nabyta może być pomylona z odrą, płonicą, mononukleozą zakaźna, toksoplazmozą, itd. Natomiast postawienie omylnej diagnozy różyczki wrodzonej obejmuje m.in. zakażenie wirusem cytomegalii, ospy wietrznej i półpaśca, polio, opryszczki zwykłej, zakażenie pikornawirusam, kiłę wrodzoną, malarię, itd.

W badaniach laboratoryjnych uwidacznia się umiarkowana leukopenia z względną limfocytozą, dodatnie jest wyniki hodowli wirusa różyczki z gardła, nosa, krwi. Przeprowadza się również inne badania.

Zmiany patologiczne to zahamowanie podziałów komórek po zakażeniu, zapalenie naczyń płodu, angiopatia łożyskowa oraz martwica tkanek.

Profilaktyka obejmuje szczepionkę przeciwko różyczce: obecnie zaleca się podanie 2 dawek skojarzonej szczepionki MMR. Zaleca się podanie pierwszej dawki w wieku 12-15 miesięcy, a drugiej – w wieku 4-6 lat lub 11-12 lat.
Zaleca się szczepienie osób podatnych na zakażenie z takich grup ryzyka jak chłopcy i dziewczęta przed okresem dojrzewania, kobiety przed zamążpójściem i po porodzie, uczniowie szkół średnich, personel przedszkolny, pracownicy służby zdrowia i wojska.
Szczepienie jest przeciwwskazane w ciąży, w stanach upośledzonej lub obniżonej odporności, a także w przypadku, kiedy w ciągu ostatnich 3 miesięcy podano choremu immunoglobuliny (Ig) lub krew, w ostrej chorobie przebiegającej z gorączką oraz w razie nadwrażliwości na składniki szczepionki. Osoby po szczepionce nie są zaraźliwe dla otoczenia, aczkolwiek można u nich z gardła wyizolować wirusa.

Różyczka nabyta może przebiegać z takimi powikłaniami jak przyzakaźne zapalenie mózgu, plamica małoptytkowa, bóle jąder oraz zapalenie wątroby o łagodnym przebiegu.
Natomiast przy różyczce wrodzonej może dojść do poronienia samoistnego, porodu martwego płodu lub porodu przedwczesnego. Może wystąpić postępujące różyczkowe zapalenie mózgu lub zaburzenia wewnątrzwydzielnicze.
Powikłania mogą wystąpić także po szczepionce. Może się pojawić powiększenie węzłów chłonnych, gorączka, wysypka, zapalenie oraz bóle wielostawowe, polineuropatia oraz idiopatyczna plamica trombocytopeniczna.

Różyczka nabyta przebiega łagodniej u dzieci niż u dorosłych, w USA 60% przypadków różyczki występuje obecnie u młodzieży w wieku dojrzewania i młodych dorosłych.

Szczególne środki ostrożności dotyczą kobiet w ciąży;

• zaleca się, by kobiety szczepione przeciwko różyczce nie zachodziły w ciążę przynajmniej przez 3 miesiące po szczepieniu,
• wirus zawarty w szczepionce może przejść przez łożysko, pomimo to nie zanotowano dotąd ani jednego przypadku różyczki wrodzonej u noworodka kobiety przez nieuwagę zaszczepionej w ciąży,
• minimalne ryzyko dla płodu związane z przypadkowym zaszczepieniem ciężarnej przeciwko różyczce nie jest wskazaniem do przerwania ciąży,
• w razie kontaktu ciężarnej z różyczką należy niezwłocznie oznaczyć w jej surowicy miano przeciwciał. Obecność przeciwciał świadczy o odporności i braku ryzyka zachorowania. W razie nieoznaczalnego stężenia przeciwciał oznaczenie należy powtórzyć 3 tyg. później. Obecność przeciwciał świadczy wtedy o zakażeniu. Jeżeli po raz kolejny uzyskano nieoznaczalne stężenie przeciwciał, to oznaczenie należy powtórzyć po następnych 3 tyg. Brak przeciwciał w tym oznaczeniu świadczy o braku zakażenia, obecność przeciwciał o zakażeniu i ryzyku wystąpienia różyczki wrodzonej u płodu,
• zastosowanie ludzkiej immunoglobuliny (gamma-globuliny) dostępnej w handlu nie chroni w skuteczny i przewidywalny sposób ani ciężarnej przed zachorowaniem na różyczkę, ani płodu przed różyczką wrodzoną,
• wiarygodna, oparta na PCR metoda wykrywania wirusowego RNA może umożliwić znacznie szybsze prenatalne rozpoznawanie zakażenia wirusem różyczki. Rutynowe używanie nie jest jeszcze dostępne.

Różyczka, 5.0 out of 5 based on 1 rating