Rak wątroby

Rak pierwotny wątroby – pierwotny złośliwy guz wątroby pochodzący z komórek miąższowych (hepatocytów), naczyń krwionośnych lub kanalika żółciowego, wyłączając pęcherzyk żółciowy i drogi żółciowe; poza typem włóknisto-blaszkowym prawie zawsze związany z inną chorobą wątroby leżącą u podłoża, zwykle z marskością.

Układ/narząd objęty procesem chorobowym: pokarmowy.

OBJAWY
wczesne stadium poddające się leczeniu:

• zespół paraneoplazmatyczny – feminizacja, dojrzewanie przedwczesne,
• wyczuwalne w badaniu fizykalnym guzki wątroby,
• wiek 2-6 lat – opór wyczuwalny w jamie brzusznej, powiększona wątroba o nieregularnym kształcie;

najczęstsze objawy występujące u osób dorosłych:

• rozpoznana marskość lub dominujące kliniczne objawy marskości – 80%,
• bóle brzucha – 80%, w prawym górnym kwadrancie, pobolewania aż do intensywnego bólu, nasilającego się przy wstrząsaniu,
• powiększenie wątroby – 80-90%, o nieregularnym kształcie, guzowatej, twardej, tkliwej,
• utrata masy ciała – 30%,
• szmer tętnicy wątrobowej – 20%,
• odgłos tarcia – rzadko, częściej w razie przerzutów do wątroby,
• nudności, wymioty,
• gorączka- 10-50%, stan podgorączkowy, przerywana,
• objawy paranowotworowe – osteoartropa-tia przerostowa, objawy rakowiaka, feminizacja, czerwienica,
• krew w jamie otrzewnowej, najczęstszą przyczyną jest guz,
• nie wyjaśniona dekompensacja dotychczas stabilnej marskości wątroby,
• zespół Budda-Chiariego,
• niedrożność żyły wrotnej, żyły głównej dolnej, żył nerkowych.

PRZYCZYNY

• marskość – odpowiada za 60-80% przypadków; marskość alkoholowa stanowi najczęstszą przyczynę w krajach zachodnich; ryzyko rozwoju pierwotnego raka wątroby na tle marskości alkoholowej wynosi 3-10% w odniesieniu do zmian drobnoguzkowych,
• zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B – związane z > 70% przypadków na całym świecie; najistotniejszy czynnik w krajach Afryki i Azji, lecz mniej ważny w krajach zachodnich; w USA HBsAg stwierdza się w 20% przypadków tego guza, zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C – 50-70% pacjentów HBsAg(-) mających przeciwciała anty-HCV, ważny czynnik w rozwoju pierwotnego raka wątroby nie związanego z zakażeniem HBV, szczególny problem w krajach Bliskiego Wschodu,
• mikotoksyny (atlatoksyny) – metabolity grzyba Aspergillus flavus, stanowiącego zanieczyszczenie żywotności; dwa rodzaje: B1 i pochodne oraz G1 i pochodne; B1 stanowi potencjalny karcynogen, najbardziej istotny w Afyce subsaharyjskiej i w Azji Południowo-Wschodniej, nie odgrywa istotnej roli w USA,
• polimery chlorku winylu (nie produkt ostateczny) powodują gruczolakoraka.

CZYNNIKI RYZYKA

• pierwotna choroba wątroby – marskość, przewlekłe aktywne zapalenie,
• osoby HBsAg(+), anty-HCV(+),
• przewlekłe stosowanie środków antykoncepcyjnych,
• hemochromatoza,
• niedobór alfai -antytrypsyny,
• pierwotna marskość żółciowa,
• zaburzenia metaboliczne (tyrozynemia, choroba Niemanna-Picka),
• schistosomoza, kamica pęcherzyka żółciowego, torbiele dróg żółciowych,
• cholangiosarcoma.

ROZPOZNANIE – DIAGNOSTYKA

• wczesny guz nie dający objawów – u podłoża choroba wątroby, np. marskość, przewlekłe zapalenie wątroby; łagodne zmiany guzowate, przerzuty gruczolakoraka, kamica pęcherzyka żółciowego, polip pęcherzyka żółciowego,
• późny guz dający objawy z powiększeniem wątroby – torbiel wątroby, gruczolak, naczyniak, ropień, złośliwe ogniska przerzutowe
• w wątrobie, aktywna marskość, zawał wątroby, nacieki tłuszczowe, zakrzepica żył wątrobowych, żyły wrotnej, żyły głównej dolnej, wirusowe zapalenie wątroby, alkoholowe zapalenie wątroby,
• pęknięcie guza – wszystkie objawy ostrego brzucha, pourazowa obecność krwi w jamie otrzewnowej.