Rak jamy ustnej

Jama ustna
Nowotwory złośliwe rozwijające się w obrębie warg, języka, dna jamy ustnej, gruczołów ślinowych, wewnętrznej powierzchni policzków, dziąseł lub podniebienia; w 90% są to nowotwory płaskonabłonkowe; resztę stanowią chłoniaki, czerniaki, gruczolakoraki (wywodzące się z drobnych gruczołów ślinowych) i mięsaki.

Układ/narząd objęty procesem chorobowym: pokarmowy.

OBJAWY

• zaburzenia połykania,
• bolesność przy połykaniu,
• niewyraźna mowa,
• zachłystywanie się podczas picia, związane z nieszczelnością połączenia jamy nosowej
• i gardła wskutek obecności guza,
• ból po stronie guza promieniujący do ucha,
• krucha masa guza, egzofityczna, naciekająca poziomo lub mająca postać owrzodzenia, często tkliwa przy dotyku i mogąca imitować naciek zapalny; zazwyczaj można stwierdzić twarde, wałowate brzegi otaczające owrzodzenie,
• twardy guz na szyi wskazuje na obecność przerzutów do węzłów chłonnych wzdłuż żyły szyjnej wewnętrznej.

PRZYCZYNY

• palenie lub żucie tytoniu,
• zażywanie tabaki (popularne w południowych stanach USA),
• nadużywanie alkoholu,
• promieniowanie ultrafioletowe (w przypadku raka wargi),
• niedokrwistość z niedoboru ryboflawiny lub żelaza oraz zespół Plummera-Vinsona wykazują związek z nowotworami jamy ustnej,
• żucie nasion lub liści areki.

ROZPOZNANIE – DIAGNOSTYKA

• wysiękowe zapalene migdałków podniebiennych (zazwyczaj umiejscowione obustronnie),
• zapalenie błon śluzowych jamy ustnej lub języka o charakterze infekcyjnym, głównie na tle zakażenia Candida albicans,
• nowotwory łagodne jamy ustnej (powolny wzrost, zazwyczaj bez owrzodzeń i nadżerek),
• mięsak Kaposiego,
• ziarniniak grzybiasty,
• zmiany przedrakowe, takie jak leukoplakia lub erytroplazja,
• liszaj płaski,

BADANIA LABORATORYJNE:

Badania wydolności wątroby w celu wykluczenia obecności przerzutów w wątrobie zapalenie wątroby.

PATOLOGIA: mikroskopowe cechy nowotworu złośliwego właściwe danemu rodzajowi komórek.

TRYB LECZENIA

• leczenie operacyjne w warunkach szpitalnych,
• postępowanie różni się znacznie w zależności od umiejscowienia zmiany (w obrębie je ka, policzka, gardła, podniebienia itp.).

LECZENIE OGÓLNE

• zmiany nowotworowe niemożliwe do usunięcia (nieresekcyjne) leczy się paliatywnie za mocą radioterapii lub chemioterapii,
• zasadnicze znaczenie dla gojenia ran po operacji ma zapewnienie właściwego stanu żywienia pacjenta; chory, który nie może sprawnie połykać, wymaga odżywiania przez sondę żołądkową lub przez gastrostomię.

DIETA

• zależna od rozległości procesu nowotwowego oraz zdolności pacjenta do gryzienia i połykania,
• w czasie leczenia wczesnych zmian nowotworowych zwykle nie są potrzebne ograniczenia dietetyczne; w razie zmian bardziej zaawansowanych wskazana jest dieta płynno-papkowata.

INFORMACJA DLA CHOREGO: odpowie broszury informacyjne dla pacjentów

ZAPOBIEGANIE

• unikanie palenia i żucia tytoniu,
• ograniczanie spożywania alkoholu.

POWIKŁANIA

• zniekształcenia o charakterze czynnościowym i kosmetycznym, wynikające z rozległości zabiegu i zaawansowania nowotworu,
• stany zapalne jamy ustnej po radioterapii lub chemioterapii, często powikłane kandydozą,
• długotrwałe zaburzenia połykania pokarmów w następstwie zabiegu operacyjnego lub radioterapii,
• długotrwałe zaburzenia artykulacji mowy i przełykania śliny, zależne od zakresu resekcji języka.

PRZEBIEG CHOROBY I ROKOWANIE

• w przypadku nowotworów wcześnie wykrytych i właściwie leczonych odsetek wyleczeń sięga 80%.