Rak gruczołu krokowego

Gruczoł krokowy (stercz) jest zbudowany z pęcherzykowych (graniastych) gruczołów i ich przewodów, ułożonych promieniście, oraz zrębu zawierającego naczynia krwionośne, limfatyczne i nerwy; rak stercza jest w 95% rakiem gruczołowym;  wyróżniamy klasyfikację:

• T1 – klinicznie nie rozpoznany guz, nie wykryty palpacyjnie lub w badaniu obrazującym;
• T1a – incydentalne wykrywanie tkanki nowotworowej w 5% preparatów histopatologicznych tkanek po resekcji lub w mniejszym odsetku;
• T1b – incydentalne wykrywanie tkanki nowotworowej w przeszło 5% preparatów histopatologicznych tkanek po resekcji;
• T1c – wykrycie nowotworu za pomocą biopsji cienkoigłowej (np. z powodu podwyższonego stężenia PSA);
• T2 – nowotwór ograniczony do gruczołu krokowego*;
• T2a – nowotwór zajmuje jeden płat;
• T2b – nowotwór zajmuje oba płaty;
• T3 – nowotwór przechodzi przez torebkę;
• T3a – nowotwór powiększa się poza torebką (jednostronnie lub obustronnie);
• T3b – nowotwór nacieka pęcherzyki nasienne;
• T4 – nowotwór jest unieruchomiony lub nacieka przylegające struktury inne niż pęcherzyki nasienne; szyjkę pęcherza moczowego, zewnętrzny zwieracz, odbytnicę, mięśnie dźwigacze i/lub ścianę miednicy; ł nowotwór wykryty w jednym płacie lub obu płatach za pomocą biopsji cienkoigłowej, lecz nie daje się on wykryć palpacyjnie lub w badaniach obrazujących; klasyfikuje się go jako T1c;

OBJAWY

• może być bezobjawowy zarówno we wczesnym, jak i późnym okresie choroby,
• stwardnienie stercza stwierdzane podczas badania per rectum,
• obecność guzków lub gruczoł twardy w całości,
• objawy utrudnionego odpływu moczu,
• ostre zatrzymanie moczu,
• krwiomocz (rzadko),
• bóle kostne,
• utrata masy ciała,
• niedokrwistość,
• trudności w oddychaniu,
• obrzęki limfatyczne,
• objawy neurologiczne,
• limfadenopatie.

CZYNNIKI RYZYKA

• predyspozycje genetyczne,
• wpływ hormonów endogennych,
• narażenie na działanie chemicznych preparatów karcynogennych,
• choroby przenoszone drogą płciową,
• mężczyźni powyżej 60 r.ż.,
• ostatnio przypuszcza się, że wazektomia zwiększa ryzyko raka; brak na to dowodów.

ROZPOZNANIE – DIAGNOSTYKA

• łagodny guzkowaty rozrost stercza,
• kamienie w prostacie,
• gruczolak stercza,
• powiększenie pęcherzyków nasiennych.

BADANIA LABORATORYJNE

• podwyższone stężenie swoistego antygenu stercza (PSA),
• podwyższenie aktywności kwaśnej fosfatazy w razie przerzutów,
• podwyższenie aktywności zasadowej fosfatazy w razie przerzutów,
• badanie cytologiczne moczu rzadko pomocne.

TRYB LECZENIA: hospitalizacja w raae z biegu chirurgicznego; ambulatoryjny przy i nym leczeniu.

LECZENIE OGÓLNE

• leczenie zachowawcze lub paliatywne powyżej 70 r.ż.,
• naświetlanie promieniowaniem zewnętrznym lub brachyterapia za pomocą implantów.
• całkowita blokada androgenów.

PRZEBIEG CHOROBY I ROKOWANIE

• wczesne rozpoznanie oraz leczenie powinny doprowadzić do wyleczenia,
• w zaawansowanej chorobie dobre rokowanie w przypadkach wrażliwych na leczenie hormonalne,
• w zaawansowanej chorobie opornej na leczenie hormonalne progresja następuje przeciętnie w ciągu 18 mieś.