Czynniki ryzyka osteoporozy

Istnieje szereg czynników, które wypływają na rozwój osteoporozy. Ważne jest to, żeby wiedzieć o tych czynnikach i mieć poczucie, że wszystkich nie da się wyeliminować ale w dużej mierze mamy wpływ na ochronę organizmu przed osteoporozą.

Wiek
Istnieje bardzo ścisły związek między wiekiem a rozwojem osteoporozy. Im więcej człowiekowi przybywa lat tym ryzyko wystąpienia osteoporozy jest większe. Najbardziej narażoną grupą wiekową bez względu na płeć są osoby powyżej 65 roku życia. Dzieje się tak z powodu iż, w miarę upływu lat kości ulegają demineralizacji. Uzupełnianie ubytków w tkance nie jest już tak wydajne i dochodzi do osłabienia struktury kostnej, a w rezultacie do wystąpienia osteoporozy.

Płeć
Osteoporoza jest znacznie bardziej powszechnym schorzeniem wśród kobiet, niż u mężczyzn.
Jest to spowodowane odmienną grą hormonalną. Organizm kobiety przez pewien okres życia chronią hormony płciowe. Jednakże w okresie menopauzy, kiedy czynność jajników zanika, dochodzi do spadku tychże hormonów i do ich niedoboru. Estrogeny chronią kobiety przed osteoporozą. Kiedy jednak spada ich stężenie, tkanka kostna odczuwa to bardzo negatywnie. Osteoporoza to przede wszystkim choroba kobiet w wieku pomenopauzalnym (80% przypadków choroby). Nie oznacza to jednak, że kobiety w młodszym wieku mogą czuć się całkowicie bezpieczne, ponieważ każdy stan, który obniża stężenie hormonów płciowych u kobiety, jak i u mężczyzn, może przyczynić się do powstania osteoporozy. Nadmierne odchudzanie oraz zaburzenia odżywiania (np. anoreksja, bulimia), które mogą dotyczyć obu płci,  zanik miesiączki u kobiet (amenorrhea) oraz jej nieregularne występowanie, także pogarszają stan układu kostnego i mogą grozić wystąpieniem osteoporozy. Niedobór estrogenu u kobiet może być także wywołany wyczynowo uprawianym sportem, chorobami jelit, wątroby i układu rozrodczego. Ryzyko zwiększa stosowanie pigułek antykoncepcyjnych, wycięcie macicy i jajników oraz przedwczesne pojawienie się menopauzy przed 45. rokiem życia. Na osteoporozę bardziej narażone są kobiety, które nigdy nie rodziły.

Rasa
badania dowodzą, iż na osteoporozę znacznie częściej chorują osoby z rasy białej i żółtej, niż przedstawiciele rasy czarnej. Odsetek czarnoskórych zapadających na te chorobę jest ponad trzykrotnie niższy, niż w przypadku pozostałych dwóch wymienionych ras. Osteoporoza występuje znacznie częściej w Europie Północnej, Ameryce Północnej, Azji oraz Europie Południowej, niż w Afryce.

Budowa ciała
Sylwetka ma również duży wpływ na rozwój osteoporozy. Osoby wątłe, o niskiej masie ciała i o drobnych kościach są znacznie bardziej narażone na osteoporozę, niż te o masywnej budowie ciała.
Estrogeny chronią organizm kobiety przed chorobami układu krążenia, a także przed osteoporozą. Są one produkowane przez jajniki, ale także przez tkankę tłuszczową. Po okresie menopauzy synteza estrogenów w jajnikach wygasa, jednakże komórki tłuszczowe nie zaprzestają hormonalnej działalności. Tak wiec otyłość ma ochronne działanie na kości, jednakże należy pamiętać, że otyłość jest większym obciążeniem dla układu kostnego, co niestety nie pozostaje bez wpływu na stan stawów.

Predyspozycje rodzinne
Badania dowodzą, że jeżeli w rodzinie występowały przypadki osteoporozy, a zwłaszcza w młodszym wieku, wtedy ryzyko wystąpienia tej choroby jest wyższe.Jeżeli w rodzinie osoby doświadczały  częstych złamań nawet po niewielkich urazach, upadkach, można się znajdować w zagrożonej grupie, gdyż czynnik ryzyka zachorowania na owe schorzenie możemy także odziedziczyć. Na genetyczne uwarunkowania osteoporozy wskazują m.in. badania gęstości mineralnej kości u bliźniąt jednojajowych oraz badania rodzinne. Bliźniaki mają mniejszą masę kostną. Okazało się , że gęstość mineralna kości jest podobna u bliźniąt jednojajowych, wiadomo również, że córki kobiet z osteoporozą mają niższą gęstość mineralną kości. Podłoże rodzinne osteoporozy wyjaśniają badania genetyczne, które wykazały polimorfizm genu kodującego receptor dla witaminy D3, jak również genu kodującego receptor estrogenowy, genów dla interkuliny-6, TGF-beta oraz genów kodujących kolagen typu I.
Do czynników ryzyka zalicza się także choroba polegająca na niedoborze laktozy w organizmie, lub inna przyczyna nietolerancji produktów mlecznych.

Dieta
Na pojawienie się osteoporozy ma również wpływ szereg czynników związanych z dietą i otoczeniem, do których należą przede wszystkim niedobór wapnia, witaminy D w diecie lub brak ekspozycji skóry na promienie słoneczne. Dieta uboga w białko z produktów mlecznych, natomiast bogata w białka zwierzęce, niewskazany jest też nadmiar białka. Nadmiar soli w spożywanych posiłkach. Niska lub zbyt wysoka zawartość fosforu w codziennej diecie, oraz diety odchudzające. W wyniku diet odchudzających organizm otrzymuje bardzo mało składników budulcowych, witamin, minerałów. Zachwiane zostają procesy zachodzące w kościach, co prowadzi do ich osłabienia i zwiększa ryzyko wystąpienia osteoporozy w późniejszym życiu.

Fosfor i kakao
Fosfor – kwasy fosforowe są niezbędne do tworzenia się kości, ale w nadmiarze utrudniają odkładanie się w nich wapnia, a nawet mogą go odbierać. Najwięcej fosforu zawierają środki konserwujące i napoje typu cola. Osoby nadużywające ich w młodym wieku, mogą zapaść na osteoporozę jeszcze przed 40 rokiem życia.
Kakao – zawiera kwas szczawiowy, który jest złodziejem wapnia. Kwas szczawiowy zawarty jest w dużych ilościach w szpinaku i rabarbarze. Według obliczeń 100 g szpinaku znosi korzystny wpływ spożycia 200 g mleka.

Choroby jelit
Obecnie bardzo często u społeczności obserwuje się pojawienie się chorób jelit – biegunki i zaparcia, dolegliwości te również osłabiają układ kostny. W przypadku biegunki, kiedy to pokarm zbyt szybko przechodzi przez jelita, wapń z pożywienia lub stosowanych suplementów, przyjmowany w celu uzupełnienia niedoboru, nie ma czasu się wchłonąć. W przypadku zaparć, środki przeczyszczające, które są bardzo powszechnie stosowane wiążą wapń i uniemożliwiają jego wchłonięcie do krwi. W przypadku obu tych schorzeń występuje także niedobór witaminy D, co dodatkowo sprzyja zjawisku nie wykorzystania wapnia przez organizm. Nadmiar niekorzystnej mikroflory w jelitach ma również niekorzystny wpływ na kości.
Niekorzystnie na czynności jelit wpływają także ciężkie choroby, takie jak wrzodziejące zapalenie jelit, nowotwory jelit, choroba Leśniowskiego i Crohna. W wyniku tych wszystkich chorób zakłócona zostaje symbioza jelit, a co z tym związane i proces wchłaniania. Wzrasta więc ryzyko wystąpienia osteoporozy.
Niekorzystny wpływ na korzystne bakterie mają także antybiotyki. Dlatego też powinny być stosowane po wyczerpaniu wszystkich innych metod leczenia. Po antybiotykoterapii należy odtworzyć prawidłową mikroflorę jelitową.
Właściwe przywrócenie flory jelitowej powinno być przeprowadzane pod kontrolą lekarską. Ponieważ tylko lekarz może właściwie zdiagnozować problem, wyleczyć go i przepisać odpowiednie preparaty ubogacające mikroflorę jelitową po przeprowadzonej kuracji.

Używki – wrogowie wapnia!!!

Stosowanie używek również zwiększa ryzyko rozwoju osteoporozy. Ryzyko wystąpienia choroby zwiększa także nadmierne spożycie kawy.
Kawa – kofeina powoduje wydzielanie parathormonu, który zwiększa aktywność osteoklastów, czyli komórek kościogubnych.
Tytoń – według badań nałogowi palacze cierpią na niedobór witaminy C i D, które pełnią rolę antyoksydantów eliminujących wolne rodniki. Palacz wciągając dym papierosowy, wciąga wraz z nim miliardy wolnych rodników. Ważny jest również fakt, ze niektóre substancje z dymu tytoniowego wiążą wapń.
Alkohol – jego nadużywanie powoduje tworzenie się w organizmie substancji szkodliwych, niszczących witaminę D,  ponadto do rozłożenia alkoholu organizm zużywa dużo parathormonu, który wraz z witaminą D i kalcytoniną reguluje stężenie wapnia w organizmie. Dodatkowo alkohol zaburza syntezę białek – podczas której wytwarza się kolagen, czyli aktywny składnik kości. Jest on dla nich tak ważny jak sztywne, wapienne rusztowanie. Nadużywanie alkoholu jest w Polsce najczęstszą przyczyną osteoporozy u mężczyzn.

Leki
Do wystąpienia osteoporozy mogą się również przyczynić przyjmowane leki. Należą do nich; kortykosterydy, glikokortykosteroidy, leki nasenne, hormony tarczycy. Nadmiar kortykosterydów może doprowadzić do rozwoju osteoporozy steroidowej. Do tej grupy leków należą ponadto, takie jak np. heparyna, fenytoina, barbiturany, Hydrocortizon, Encorton. Leki steroidowe znacznie obniżają poziom wapnia w organizmie.

Choroby
Zagrożenie niosą również przewlekłe choroby, a wśród nich; cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów czy kamica nerkowa, schorzenia wątroby oraz jelit. Dodatkowo do tej grupy należą choroby tarczycy, w których zwiększona produkcja tyroksyny wpływa na ubytek masy kostnej, a także niektóre choroby nowotworowe.

Styl życia
Mała aktywność fizyczna lub jest całkowity brak, siedząca praca, na zmianę z wylegiwaniem się z pilotem przed telewizorem, słabo rozwinięte mięśnie, które utrzymują prawidłowe działanie układu kostnego, również zwiększają ryzyko osteoporozy. Dodatkowo długotrwałe unieruchomienie, wynikające z choroby lub poważnych urazów, może spowodować zmiany osteoporotyczne nawet u młodych osób.

Przyczyny osteoporozy

Masa tkanki kostnej rośnie od dnia narodzin do około 35 roku życia. Po tym czasie obserwuje się stopniowy spadek szczytowej masy kostnej. W tej sytuacji dochodzi do zaburzenia architektoniki kości i rozwoju choroby.

Ogólne przyczyny osteoporozy;

  • zachwianie równowagi pomiędzy budowaniem nowej tkanki kostnej a obumieraniem starej,
  • nadczynność tarczycy i przytarczyc (nadmierna produkcja hormonów wydzielanych przez ten gruczoł),
  • cukrzyca (zwłaszcza typu 1),
  • endometrioza,
  • przewlekła niewydolność nerek,
  • przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – częsta choroba występująca u ludzi palących,
  • papierosy palone przez wiele lat,
  • niektóre nowotwory (najczęściej białaczki i chłoniaki, ale także na przykład szpiczak mnogi),
  • hemofilia (zaburzenie krzepnięcia krwi),
  • mukowiscydoza,
  • zaawansowany wiek,
  • przekwitanie (zwłaszcza wczesne), niedoczynność jajników, która nasila się po 50 roku życia, co w efekcie prowadzi do zwiększonej resorpcji kości i nadmiernej utraty wapnia,
  • niedobory żywieniowe wapnia,
  • brak ruchu, siedzący tryb życia, unieruchomienie,
  • nadczynność kory nadnerczy,
  • akromegalia,
  • hiperprolaktynemia,
  • choroba Addisona,
  • niewydolność gonad,
  • zespól nerczycowy,
  • nefropatie – przebiegające z utratą wapnia i fosforu,
  • zespół złego wchłaniania – choroba trzewna, przewlekłe zapalenie trzustki,
  • choroby zapalne jelit – choroba Crohna,
  • przewlekłe choroby wątroby – te które przebiegają z cholestaza, jak np. pierwotna marskość żółciowa wątroby,
  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • zesztywniające zapalenie stawów,
  • łuszczycowe zapalenie stawów,
  • choroby szpiku – skrobiawica, sarkoidoza.

Utrata tkanki kostnej jest nieuchronnym następstwem starzenia się, osteoporoza występuje dużo częściej u osób, które nie osiągnęły optymalnej szczytowej masy kostnej podczas wzrastania lub następnie traciły ją szybciej w następstwie pomenopauzy i/lub inwolucji, bądź czynników zagrożenia zwiększających utratę masy kostnej.

Objawy osteoporozy

Mówiąc o objawach osteoporozy warto wymienić, że w początkowej fazie, choroba przebiega bezobjawowo w większości przypadków.
Jest schorzeniem rozwijającym się powoli przez wiele lat.
Bardzo często pierwszym, uwidaczniającym chorobę objawem są złamania, wówczas jednak choroba znajduje się już w zaawansowanym stadium.

Do najczęstszych objawów można zaliczyć;

  • promieniujące bóle kręgosłupa, które niestety rzadko są uznawane za objaw samej osteoporozy, częściej zaś za zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa,
  • nierzadko występujące bóle na odcinku piersiowym kręgosłupa, a także bóle krzyża i między łopatkami,
  • znaczne odwapnienie kości uwidaczniające się po przeprowadzeniu szczegółowych badań,
  • złamania nadgarstka, złamania w obrębie szyjki kości udowej, kręgów kręgosłupa i znacznie rzadziej występujące złamania żeber, do których dochodzi bez wyraźnych, znaczących przyczyn, a wystarczający jest niewielki upadek, nawet z wysokości własnego ciała,
  • objawy neurologiczne – zaburzenia czucia, niedowłady mięśniowe – po złamaniach kręgów, spowodowane uciskiem na nerwy międzykręgowe lub sam rdzeń kręgowy,
  • bóle kości długich pod wpływem obciążenia,
  • obniżenie wzrostu (złamania kompresyjne kręgów) oraz powstanie nadmiernej kifozy piersiowej (garb starczy),
  • dyskomfort przy siadaniu i staniu,
  • zmniejszony zakres ruchów kręgosłupa,
  • wzmożone napięcie mięśni przykręgosłupowych, powodujące żywy ból przy próbach zgięcia,
  • objawy podrażnienia lub ucisku korzeni nerwowych w postaci bólów opasujących klatkę piersiową,
  • zniekształcenia kości, ujawniające się po wielu latach trwania choroby w okresie znacznego zmniejszenia masy kostnej,
  • charakterystyczne zmiany w kręgach pod postacią „rybich” kręgów, zmiany ich kształtów (na postać klina), a także wtedy, gdy stwierdzone ostanie kompresyjne złamanie trzonów kręgowych.

Złamania przede wszystkim szyjki kości udowej wymaga długotrwałego leczenia. Takie złamania maja miejsce najczęściej jesienią, zimą, na skutek pojawienia się nieodpowiednich warunków atmosferycznych. Złamanie w tej lokalizacji jest o tyle niebezpieczne, że często wymaga zaopatrzenia chirurgicznego. Jeśli taki zabieg nie może zostać wykonany, pacjent zmuszony jest do długiego unieruchomienia. To z kolei pogarsza stan kośćca i przyczynia się do progresji osteoporozy.

Co To Jest Osteoporoza

dzisiejszy tryb życia społeczeństwa, życie w pośpiechu,nieodpowiednia z zasadami żywienia dieta, nadmierna ilość spożywanych używek oraz brak ruchu spowodowany siedzącym trybem życia, negatywnie wpływa na zdrowie każdego człowieka. Takie bytowanie wpływa niekorzystnie na układ kostny.
Bardzo często pacjent słyszący od lekarza diagnozę, jaką jest osteoporoza, nie rozumie do końca istoty tej choroby. Nie każdy lekarz może poświęcić wystarczającą ilość czasu, aby właściwie przybliżyć pacjentowi jej charakterystykę i zapoznać go z nią w wyczerpujący sposób.
Osteoporoza  czyli inaczej zrzeszotnienie kości jest chorobą, w której procesem chorobowym objęty jest układ kostny.

Słowo „osteoporoza” pochodzi z języka greckiego i już samo tłumaczenie jest w stanie wiele wyjaśnić, ponieważ osteon oznacza „kość”, a porus „otwór”, dlatego też nazwę choroby można przetłumaczyć jako „dziurawa kość”.

W osteoporozie dochodzi do zmniejszenia gęstości kości, następuje też zmiana jej wewnętrznej struktury czyli mikroarchitektury, przez co szkielet staje się bardziej kruchy i podatny na złamania. Proces ten zachodzi, ponieważ procesy niszczenia i odbudowy kości, które u osoby zdrowej pozostają w równowadze, u chorego na osteoporozę przesunięte są w stronę niszczenia, dlatego taki człowiek traci więcej tkanki kostnej, niż jest w stanie odbudować.
Duże znaczenie dla tego procesu mają hormony (parathormon, kalcytonina czy hormony płciowe, zarówno estrogeny – hormony żeńskie, jak i androgeny – hormony męskie), odpowiednia ilość wapnia i witaminy D w diecie oraz aktywność fizyczna i wiele innych czynników.

Każdy człowiek około 30. roku życia osiąga tak zwaną masę szczytową kości. Po tym okresie kościec ani nie zwiększa swojej masy, ani jej nie traci, jak ma miejsce po 40. roku życia. Jednak po przekroczeniu 45. roku życia zaczynamy systematycznie „tracić” kości – jest to proces zupełnie naturalny i nie ma w tym nic niepokojącego, o ile utrata ta utrzymuje się na prawidłowym poziomie (ok. 0,5% do 1% masy kostnej rocznie). Natomiast u osób cierpiących na osteoporozę utrata wynosi od 2% do 4% lub nawet i więcej. Utrata ta jest zupełnie bezobjawowa, i bardzo ciężko ja zauwazyć.
W konsekwencji takich zmian jest większa podatność kości na różnego typu złamania, przez co nawet niewielki uraz, który dla zdrowego człowieka jest zupełnie nieszkodliwy, może doprowadzić u osoby chorej groźnego dla zdrowia, a nawet życia złamania. U chorych wystąpienie skłonności do atraumatycznych złamań kręgosłupa, bliższej nasady kości udowej, dystalnej części kości promieniowej, bliższej części kości ramiennej, ramion, kości łonowej i żeber.

Złamania powstałe na skutek takiego urazu nazywane są „złamaniem niskoenergetycznym” lub „patologicznym” i w wyniku tego można podejrzewać proces chorobowy w obrębie kości, między innymi także osteoporozy.
Osteoporoza występuje zwykle u kobiet po menopauzie i u mężczyzn w podeszłym wieku.
W Polsce na tę chorobę cierpi około 7% kobiet w wieku 45–54 lat, około 25% kobiet w wieku 65–74 lat i aż 50% kobiet w wieku 75–84 lat. Mimo, że choroba ta dotyczy najczęściej kobiet, może ona dotykać również mężczyzn, a nawet dzieci i mimo że nie są to częste przypadki, należy o tym pamiętać.
Obecnie badania donoszą, iż liczba chorych w Polsce przekracza 6 milionów, a postawione rozpoznanie osteoporozy ma ponad 3 miliony osób. Na skutek ciągłego starzenia się społeczeństwa można spodziewać się jednak, że ich liczba będzie rosnąć.

Osteoporoza nie u każdego pacjenta przebiega tak samo i nie u każdego powodowana jest przez te same czynniki. W związku z tym, aby usystematyzować i ułatwić porozumiewanie się lekarzy między sobą, a także lekarzy z pacjentami, wprowadzono ogólnie przyjęty podział tej jednostki chorobowej.

OSTEOPOROZA PIERWOTNA
typu I – jest to osteoporoza pomenopauzalna, która rozwija się u kobiet po przejściu menopauzy

  • pojawia się w wieku 50-70 lat,
  • spowodowana jest przez niedobór hormonów, a głównie estrogenu,
  • ubytek kości postępuje w tym przypadku szybko, a ich gęstość gwałtownie spada,
  • wiąże się przede wszystkim z kręgosłupem i nadgarstkami,
  • dotyka również żuchwy i powoduje prze to wypadanie zębów

typu II – osteoporoza starcza, rozwija się u osób starszych, zarówno kobiet jak i mężczyzn

  • występuje po 70. roku życia,
  • wywoływana jest przez narastanie zmian związanych z wiekiem,
  • ubytek kości ni powstaje tak szybko, jak ma to miejsce w I typie i ich gęstość w tym przypadku nie jest dużo mniejsza,
  • wiąże się przede wszystkim z kręgami, miednicą, stawem biodrowym i stawem barkowym.

OSTEOPOROZA WTÓRNA
typu I – spowodowana przyjmowaniem leków,

  • może wystąpić w każdym wieku,
  • wywoływana jest przyjmowaniem niektórych leków i środków farmaceutycznych, jak np. steroidów,
  • wiąże się przede wszystkim z kręgami, stawem biodrowym i kośćmi długimi,

typu II – powstaje w wyniku istnienia innej choroby, np.;

  • niektórych chorób genetycznych,
  • chorób wątroby i nerek,
  • nadczynności tarczycy,
  • choroby Parkinsona,
  • choroby Pageta,
  • POChP,
  • cukrzycy insulinozależnej,
  • przy stwardnieniu rozsianym,
  • reumatoidalnego zapalenia stawów,
  • anemii, hemofilii, białaczce,
  • przy nowotworach płuc.

Helicobacter

Helicobacter pylori to bakteria odpowiedzialna jest za większość przypadków choroby wrzodowej. Kwas solny wytwarzany przez komórki błony śluzowej żołądka ma właściwości bakteriobójcze i likwiduje większość bakterii, które wraz z pożywieniem dostają się do przewodu pokarmowego. Bakteria Helicobacter pylori bytuje w kwaśnym środowisku żołądka oraz dwunastnicy, przez co wywołuje tam stany zapalne.

Helicobacter pylori występuje u prawie wszystkich pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy i u 60-80% osób z chorobą wrzodową żołądka. Pojawienie się wrzodów może się wiązać również z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego przez śluzówkę żołądka lub długotrwałym przyjmowaniem aspiryny i innych leków zawierających kwas salicylowy. Do rozwoju choroby przyczynia się wiele innych czynników: stres, palenie papierosów, picie alkoholu i dodawanie do potraw ostrych przypraw, uwarunkowania genetyczne.
Bakterie te występują przede wszystkim w kale i mogą zostać przeniesione do jamy ustnej przez brudne ręce lub zainfekowane przedmioty. Helicobacter pylori niekiedy żyje i rozwija się w jamie ustnej, a zwłaszcza w tzw. kieszeniach dziąsłowych.
Około 10% osób zakażonych tą bakteria choruje. O zakażeniu  bakteryjnym decyduję indywidualność organizmu.

Helicobacter pylori można wykryć samemu za pomocą testów. Test kupuje się bez recepty w aptece. Jednak wynik takiego testu może okazać się niewiarygodny. Najlepszą metodą diagnostyczną jest gastroskopia – badanie, w czasie którego lekarz może obejrzeć przełyk, żołądek i opuszkę dwunastnicy, a także pobrać wycinek błony śluzowej do badania mikroskopowego. Wykrycie enzymu ureazy świadczy o obecności bakterii w żołądku i w dwunastnicy.
Helicobacter pylori zwalcza się antybiotykami. Kuracja antybiotykowa trwa zazwyczaj 1-2 tygodnie. Chory zażywa jednocześnie dwa antybiotyki oraz przyjmuje lek zmniejszający wydzielanie kwasu solnego. W ten sposób można jednocześnie zabić bakterie i wygoić wrzód. Po miesiącu warto wykonać kontrolną gastroskopię. Jeżeli Helicobacter pylori jest nadal obecna, kurację się powtarza.
Wyleczenie zakażenia zdecydowanie zmniejsza ryzyko odnowienia się wrzodu. W trakcie leczenia choroby wrzodowej wywołanej przez Helicobacter pylori nie obowiązuje ścisła dieta. Zalecane jest unikanie tych pokarmów, które wcześniej wywoływały dolegliwości. Należy zrezygnować z alkoholu i rzucić palenie papierosów, gdyż te używki opóźniają gojenie się wrzodu i przyspieszają nawroty choroby. Nie zaleca się picia dużych ilości mleka, ponieważ mleko łagodzi ból, ale zwiększa wydzielanie kwasu solnego.

Odchudzanie

Odchudzanie jest działaniem podejmowanym w celu:

  • osiągnięcia szczupłej sylwetki,
  • pozbycia się nadwagi,
  • poprawy samopoczucia,
  • poprawy stanu zdrowia.

Odchudzanie wymaga podejścia racjonalnego, konsekwencji w działaniu, zmiany stylu życia, nawyków i sporo pracy. A z reguły człowiek nie lubi się trudzić. Warto jednak czasem stanąć mocno na ziemi i potraktować odchudzanie jak biznes, w który najpierw trzeba odpowiednio zainwestować.

Realny i korzystny dla zdrowia i dobrego samopoczucia cel powinien zakładać, że schudniemy o 10% wyjściowej masy ciała. Jeżeli więc dorosła osoba waży 70 kg to w ciągu trzech miesięcy do pół roku może schudnąć 7 kg. Nie należy zrzucać więcej niż 1 kg na tydzień, czyli 4 kg na miesiąc.
Bardziej ambitne plany prowokują do stosowania drastycznych diet, narażając tym samym na efekt jo-jo.
Niektórzy chudną wolniej, ale 2 kg miesięcznie to minimum.
Ogólne założenia dietetyczne mówi, że przeciętna dieta to 2 tys. kcal, kobiety mogą zjeść 1000-1200 kcal. dziennie, jeśli chcą chudnąć w tempie kilograma na tydzień. Mężczyźni są więksi i zużywają więcej energii na potrzeby organizmu, dzięki temu mogą zjeść więcej i uzyskać taki sam efekt – wystarczy im ograniczenie do 1500-1600 kalorii.

Ogólne zasady zdrowego odchudzania mówią o:

  • spożywaniu mniejszych posiłków w 5 porcjach,
  • przestrzeganiu narzuconych sobie pór posiłków,
  • ograniczeniu słodyczy do minimum,
  • urozmaiceniu posiłków,
  • wprowadzeniu produktów pełnoziarnistych, przez co zwiększa się ilość błonnika w diecie,
  • spożywaniu świeżych warzyw i owoców,
  • uprawianiu sportów na świeżym powietrzu.

Uwaga!!!
W racjonalnym odchudzaniu należy unikać omijania posiłków!
Tego rodzaju „odchudzanie” jadłospisu wcale nie powoduje chudnięcia. Organizm odbiera i przetwarza sygnał o niedostarczeniu jedzenia i przestawia się na zwolnione spalanie energii oraz dokładniejsze trawienie. Przy następnej przerwie zacznie sobie odkładać zapasy, na wypadek powtórzenia się takich sytuacji w przyszłości.

Artretyzm

Mukowiscydoza

Mukowiscydoza (CF) jest chorobą nieuleczalną.
Polega na nadmiernej produkcji i zaleganiu gęstego, lepkiego śluzu, w obrębie układu oddechowego oraz przewodu pokarmowego.
Jej najczęstszymi objawami są:

  • nawracające zapalenia płuc i oskrzeli,
  • przewlekły i „mokry” kaszel, najczęściej z odkrztuszaniem gęstej wydzieliny,
  • przewlekłe zapalenie zatok obocznych nosa,
  • polipy nosa,
  • niedrożność smółkowa jelit,
  • małe przyrosty masy ciała i wzrostu,
  • kamica żółciowa u dzieci,
  • przedłużenie się żółtaczki  noworodków,
  • cuchnące, tłuszczowe, częste i obfite stolce,
  • wypadanie śluzówki odbytnicy,
  • nawracające zapalenie trzustki u dzieci,
  • bardzo słony pot i nadmierne pocenie się dziecka,
  • pałeczkowate palce.

Przyczyny
Mukowiscydoza to choroba uwarunkowana genetycznie. Co 25. osoba jest nosicielem nieprawidłowego genu CFTR, odpowiedzialnego za wystąpienie tej choroby. Choroba pojawia się jeżeli nieprawidłowy gen zostanie przekazany dziecku przez oboje rodziców, a jeżeli gen zostanie przekazany tylko przez jednego z rodziców, dziecko będzie nosicielem.
Szacunkowo choroba ta występuje u 1 na 4 tys. noworodków.

Rozpoznanie
Prostym sposobem rozpoznania mukowiscydozy jest badanie przesiewowe (skriningowe) noworodków, wykonywane jest ono w całej Polsce od lipca 2009 roku. Polega na oznaczaniu tzw. markerów choroby.
W przypadku stwierdzenia mukowiscydozy określa się poziom IRT (immunoreaktywnego trypsynogenu). Podwyższone wartości świadczą o podejrzeniu choroby. Do jej rozpoznania konieczne jest wykonanie innych badań – testu potowego, a w przypadku nieprawidłowego wyniku tego testu, należy wykonać również badanie molekularne genu CFTR.

Leczenie
W przypadku zdiagnozowania choroby, dziecko musi być pod stałą opieką lekarza rodzinnego (najlepiej pediatry) w miejscu zamieszkania oraz powinno uczestniczyć w okresowych konsultacjach w ośrodku specjalistycznym.
Najistotniejsze elementy leczenia mukowiscydozy to odpowiedni sposób żywienia oraz suplementacja witamin i enzymów trzustkowych, niezbędna u ok. 85% chorych.
Niezbędne jest prowadzenie leczenia choroby oskrzelowo-płucnej celem ewakuowania gromadzącej się w drogach oddechowych wydzieliny i walka z przewlekłym zakażeniem bakteryjnym, do którego z czasem dochodzi u wszystkich chorych. Stosuje się w tym celu antybiotykoterapię oraz kilka razy dziennie zabiegi inhalacyjno-drenażowe. Polegają one na inhalacjach leków upłynniających wydzielinę oraz przeciwzapalnych za pomocą różnego rodzaju inhalatorów, a także na drenażu oskrzeli i ćwiczeniach oddechowych z użyciem – zależnie od wieku chorego – fluttera, maski PER acapelli lub kamizelki drenażowej.
Z uwagi na częste i przewlekłe zakażenie dróg oddechowych różnymi bakteriami, podaje się w różny sposób antybiotyki przez okres wielomiesięczny, a nawet wieloletni.
W przypadku mukowiscydozy o ciężkim przebiegu konieczne może być również stosowanie tlenoterapii.
Ważne jest, aby pamiętać o wykonywaniu wszystkich obowiązkowych oraz zalecanych dodatkowo szczepień ochronnych.
Z uwagi na wielonarządowe zmiany w przebiegu mukowiscydozy oraz zróżnicowany wiek chorych (od noworodków po osoby dorosłe, a wśród nich 40-, 50-, a nawet 60-letnie) niezbędna jest wielospecjalistyczna opieka medyczna obejmująca nie tylko lekarzy o takich specjalnościach, jak: pediatria, pulmonologia, gastrologia, laryngologia, chirurgia czy hepatologia, ale również fizjoterapeutów, psychologów, pielęgniarki oraz pracowników socjalnych.

Rokowania i leczenie
Bardzo często jedyną możliwością na wydłużenie życia chorego jest przeszczep płuc. W Polsce żyje obecnie kilkunastu chorych po transplantacji płuc.
Duże nadzieje wiąże się z przyczynowym leczeniem mukowiscydozy, jakim może być genoterapia lub leki korygujące zaburzenia jonowe. Niestety do chwili obecnej, mimo licznych prób i wciąż trwających intensywnych badań naukowych i klinicznych, mukowiscydoza nadal pozostaje chorobą nieuleczalną.

Konieczne jest stosowanie się chorych do zaleceń lekarskich, dietetycznych i fizjoterapeutycznych, gdyż daje to ogromną szansę na dłuższe i pełniejsze życie oraz doczekanie na skuteczne leczenie przyczynowe. W Polsce znamy obecnie ponad 1400 osób chorych, w tym ponad 400 chorych dorosłych, co niewątpliwie świadczy o stałym postępie w prowadzonym leczeniu. Coraz więcej dorosłych chorych podejmuje pracę zawodową oraz zakłada rodziny, a kobiety coraz częściej decydują się na macierzyństwo.

W Polsce funkcjonuje kilkanaście ośrodków zajmujących się chorymi na mukowiscydozę. Istnieje także Polskie Towarzystwo Mukowiscydozy zrzeszające lekarzy i innych specjalistów zajmujących się leczeniem i organizowaniem opieki dla chorych.
Istnieją również organizacje pomocy chorym na mukowiscydozę. Należało do nich Polskie Towarzystwo Walki z Mukowiscydoza (PTWM z siedzibą w Rabce) oraz MATIO Fundacja Pomocy Rodzinom i Chorym na Mukowiscydozę z siedzibą w Krakowie. Obie organizacje zrzeszają chorych dorosłych oraz rodziców chorych dzieci, a także osoby zaangażowane w walkę z mukowiscydoza.

Wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe następuje w momencie gdy praca przestaje sprawiać satysfakcję, człowiek przestaje rozwijać się zawodowo, czuje się przemęczony, przepracowany i odczuwa niezadowolenie z wykonywanego zajęcia, które kiedyś sprawiało mu wiele przyjemności. Jest to kolejna choroba zaliczana do typowych chorób cywilizacyjnych. Może stać się reakcją na długotrwałe przeciążenie obowiązkami, zbyt trudne i odpowiedzialne zadania lub monotonną, nudną i wyczerpującą pracę.

Syndrom Burnout jest wynikiem wypalenia się spowodowanego występowaniem stresu na skutek przepracowania, dotyka najczęściej lekarzy, pielęgniarki, nauczycieli, pedagogów, psychiatrów, i osoby z innych zawodów mające nieustanny kontakt z ludźmi.

Osoby doznające syndromu wypalenia zawodowego mogły wcześniej przechodzić przez pracoholizm.

Przyczyny:

  • perfekcjonizm i nadodpowiedzialność,
  • zaniedbanie dalszego rozwoju zawodowego,
  • mała odpowiedzialność za swoje ciało lub jej brak (sport, higiena osobista, odpowiednia dieta, rytm snu, relaks),
  • brak relacji partnerskich i wsparcia ze strony najbliższych,
  • zaniedbywanie intymności i sztywność ról partnerskich,
  • brak organizacji czasu prywatnego,
  • stawianie sobie zbyt wysoko celów do osiągnięcia,
  • działanie niezgodne z wyznawanymi wartościami,
  • defensywna postawa wobec trudności, itd.

Syndromy mogące świadczyć o wystąpieniu wypalenia zawodowego:

  • poczucie izolacji i osamotnienia,
  • niechęć do pracy,
  • poczucie przepracowania się,
  • postrzeganie życia jako szarego i uciążliwego,
  • negatywne postawy wobec klientów,
  • drażliwość,
  • brak cierpliwości,
  • częste choroby, itd.

Natręctwa

Natręctwa są uporczywie nawracającymi myślami, narzucającymi się wyobrażeniami lub impulsami skłaniającymi do działania, mogą występować w postaci wielokrotnie wykonywanych, zupełnie zbędnych czynności.
Osoba doznająca jakichkolwiek ocenia je krytycznie, za wszelką cenę próbuje je przezwyciężyć, odsunąć od siebie. Jednakże próby te są przeważnie nieudane i powodują nasilenie uczucia niepokoju, które znika na pewien czas dopiero po wykonaniu czynności.

Diagnoza nerwicy natręctw może być postawiona jeżeli objawy utrzymują się przez większość dni w okresie dwóch tygodni, stając się przyczyną cierpienia osoby nimi dotkniętej i przeszkodami w funkcjonowaniu społecznym.
Pojedyncze i przemijające symptomy tej choroby są zjawiskiem powszechnym, obserwowanym także u osób zdrowych. Około 80% ludzi miewa objawy o charakterze natręctw.

Człowiek cierpiący na nerwicę natręctw zdaje sobie sprawę z bezsensowności swojego postępowanie, niejednokrotnie odczuwa wstyd przed otoczeniem, nie może się jednak opanować przed jego wykonaniem, gdyż przeraża go lęk przed ominięciem jakiegokolwiek z rytuałów.

---