Otyłość

otyłość1

Otyłość jest zwiększeniem masy ciała prowadzącym do nadmiernej zachorowalności i umieralności. Definiowana jest jako przekroczenie o 20% należnej indywidualnej masy ciała określonej na podstawie standardowych tablic, z uwzględnieniem wzrostu i masy ciała.

OTYŁOŚĆ TO CHOROBA PROWADZĄCA DO ROZWOJU INNYCH SCHORZEŃ
DLATEGO
BARDZO WAŻNE JEST WCZESNE WDROŻENIE ODPOWIEDNIEJ KURACJI. LECZENIE OTYŁEGO POLEGA NA ZMNIEJSZANIU MASY CIAŁA I NA KONTROLI ZABURZEŃ WSPÓŁISTNIEJĄCYCH.

Objawem choroby jest zwiększenie masy ciała i tkanki tłuszczowej.

Podłoże dolegliwości jest wieloczynnikowe. Opisano rzadkie zespoły uwarunkowane genetycznie. Za przyczynę otyłości idiopatycznej uznaje się zaburzenie równowagi między przyjmowaniem pokarmu a wydatkiem energetycznym. Przyczyną choroby może być wyspiak trzustki, zaburzenia czynności podwzgórza, zespół Cushinga lub glikokortykoidy.

Bezpośrednim skutkiem wywołanym nadwagą jest nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, dysiipidemia, zespół bezdechu sennego i choroby układu krążenia. Pozytywnym jest fakt, że zmniejszenie masy ciała poprawia pacjentowi stan psychiczny oraz pozycję społeczną.

Predyspozycję do otyłości obserwuje się u osób, które miały otyłych rodziców, u kobiet po ciąży, u osób prowadzących siedzący tryb życia. Otyłość często występuje u osób na diecie bogato-tłuszczowej, oraz u osób z niskim statusem społeczno-ekonomiczny.

Najlepszym i najprostszym badaniem na stwierdzenie nadwagi jest wskaźnik BMI. Wskaźnik ten oblicza się —> BMI = ciężar ciała w (kg) podzielony przez wzrost w metrach do kwadratu (m2). Otyłość rozpoznaje się, gdy BMI > 30 kg/m2. Następnie określa się typ otyłości poprzez pomiar obwodu pasa i bioder oraz wyliczenie wskaźnika talia-biodra (WHR).
Androidalny typ otyłości – męski lub brzuszny – cechuje się WHR większym niż 0,85 u kobiet i 0,95 u mężczyzn, natomiast gynoidalny typ otyłości – żeński lub pośladkowy – cechuje się WHR mniejszym niż 0,85 u kobiet i 0,95 u mężczyzn.

Sama gimnastyk rzadko prowadzi do zmniejszenia masy ciała, ale wzmacnia długotrwałe skutki leczenia odchudzającego i powinna stanowić nieodłączną część każdego programu odchudzania.
Ograniczenia dietetyczne są podstawą postępowania z pacjentem otyłym. Konieczne jest zmniejszenie ilości przyjmowanych kalorii o 500 kcal, które prowadzi do redukcji masy ciała o 1 kg tygodniowo.
Często wprowadza się diety o bardzo małej zawartości kalorycznej (VLCD):

  • 400-800 kcal dziennie – zwykle są oparte na pokarmach płynnych i szybciej prowadzą do utraty masy ciała, powikłania VLCD obejmują: odwodnienie, hipotonię ortostatyczną, zmęczenie, kurcze mięśniowe, zaparcie, ból głowy wrażliwość na zimno i nawrót otyłości po przerwaniu ich stosowania,
  • przeciwwskazania dotyczące VLCD obejmują – świeży zawał mięśnia sercowego lub niedawno przebyty incydent mózgowy, chorobę nerek lub wątroby, raka, ciążę, cukrzycę typu I, niektóre schorzenia psychiczne,
  • w czasie stosowania VLCD bardzo ważny jest nadzór lekarski.

Terapia otyłości opiera się na uzyskaniu ujemnego bilansu energetycznego, czyli zmniejszeniu ilości dostarczanego pokarmu i zwiększeniu aktywności fizycznej. W terapii tego schorzenia u wielu pacjentów stosuje się farmakoterapię, a w wybranych przypadkach zabiegi chirurgiczne. Lecząc osobę otyłą, dążymy do redukcji aktualnej masy ciała o 5-15% w okresie 3-6 miesięcy, co przekłada się na ubytek 0,5-1 kg tygodniowo.
Idealnie byłoby każdego pacjenta z otyłością skonsultować z dietetykiem. Nie zawsze jest to możliwe. Zatem lekarz rodzinny powinien przedstawi choremu konkretne zalecenia dietetyczne. Powyższe wytyczne możemy podzielić na ogólne, ilościowe i jakościowe.
Ogólne zalecenia dietetyczne to;

  • jedzenie regularne 3-4 razy dziennie i unikanie podjadania między posiłkami,
  • zmniejszenie spożywanych porcji,
  • jedzenie śniadań,
  • ograniczenie jedzenia wieczorami,
  • jedzenie powoli,
  • unikanie nieświadomego jedzenia w czasie oglądania telewizji, czytania,
  • niejedzenie w czasie największego nasilenia głodu, ale przeczekanie aż głód ulegnie zmniejszeniu.

Pomimo redukcji dieta powinna zawierać wszystkie niezbędne dla organizmu składniki. W ramach rekomendowanej wartości kalorycznej dąży się do zwiększenia spożycia wody, warzyw, owoców, produktów spożywczych bogatobłonnikowych oraz ograniczenia tłuszczów zwierzęcych i pokarmów węglowodanowych o wysokim indeksie glikemicznym.
Ilość tłuszczu w diecie nie powinna przekracza 30% należy go eliminować (zwłaszcza tego widocznego, np. z tłustego mięsa i wędlin). Zalecane jest unikanie kiełbas, pasztetów, podrobów, mleka pełnotłustego i jego przetworów (śmietana, tłuste sery, lody). Nakazujemy unikanie produktów smażonych na rzecz produktów gotowanych i pieczonych w folii spożywczej. Tłuszcze zwierzęce powinny być zastąpione olejami roślinnymi. Te drugie zawierają wielonienasycone kwasy omega-6, które wpływają na obniżenie LDL cholesterolu we krwi. Poleca się też spożywanie ryb będących źródłem wielonienasyconych kwasów omega-3, które zmniejszają stężenie trój-glicerydów i wykazują efekt przeciwzakrzepowy. Wspomniano, że w diecie należy unikanie pokarmów o wysokim indeksie glikemicznym, czyli pokarmów, po których dochodzi do szybkiego wzrostu glukozy we krwi i następnie zwiększenia stężenia insuliny. Jest to zjawisko bardzo niekorzystne u otyłych pacjentów, ponieważ hiperinsulinemia sprzyja tyciu, a ponadto wywołuje hipoglikemię, która doprowadza do poczucia głodu i potrzeby spożycia słodkich produktów.

Profilaktyk otyłości obejmuje konieczność regularnej gimnastyki i przestrzegania diety przy okazji okresowej kontroli. Zaleca się to zwłaszcza dzieciom i młodym dorosłym oraz osobom pochodzącym z rodzin, w których występowała otyłość lub cukrzyca.
Powikłania otyłości to zwiększona umieralność głównie z powodu chorób serca i naczyń, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, kamica pęcherzyka żółciowego, zapalenie kości i stawów, dna, skłonność do tworzenia zakrzepów i zatorów, upośledzona wymiana gazowa i zespoły bezdechu śródsennego, niska samoocena oraz dyskryminacja w pracy.

Długotrwałe utrzymanie zmniejszonej masy ciała jest ogromnie trudne dla osoby, która cierpiała na nadwagę. Jeżeli pacjent nie ma motywacji, to powodzenie w zmniejszaniu masy ciała jest mało prawdopodobne.

Otyłość rozpowszechnia się coraz bardziej wśród dzieci. Za czynniki, które m.in. prowadzą do takiego stanu rzeczy, uważa się mniejszą aktywność fizyczną i wydłużanie czasu spędzonego na oglądaniu telewizji i przed komputerem. Wzrost należnej masy ciała następuje wraz z wiekiem. Dodatkowo okres przedpokwitaniowy i wczesny okres dorosłości zdają się sprzyjać powstawaniu otyłości. W przypadku kobiet ciąża jest bardzo często okresem, w którym otyłość pojawia się lub narasta ta występująca dotychczas.

Jedną z najważniejszych przyczyną nadwagi i otyłości jest nieodpowiednio skomponowana dieta, zawierająca produkty bogate w skrobię, takie jak biate pieczywo, makaron, ziemniaki czy ryż, posiadające wysoki indeks glikemiczny. Jakość odżywiania Polaków pozostawia wiele do życzenia. Zasłaniając się brakiem czasu, odżywiamy się nieregularnie, w pośpiechu, wybieramy żywność przetworzoną i wysokokaloryczną. W międzyczasie podjadamy chipsy, paluszki, orzeszki solone, batoniki. 0 zdrowym odżywianiu zapominamy. Pod względem ilości dostępnych warzyw i owoców, przypadających na jednego mieszkańca, Polska zajmuje przedostatnią pozycję w UE (HFA DB). Czarę goryczy przelewają analizy Instytutu Żywności i Żywienia wskazujące, że ich spożycie nie wzrosło w ciągu trzech ostatnich lat. Zarówno wśród dziewcząt, jak i chłopców w wieku 15 lat odsetek spożywających owoce co dziennie spadały w latach 2001-2006 odpowiednio o 14 i 12%. Byt to największy zanotowany spadek.
W zapobieganiu i leczeniu otyłości zaleca się spożywanie posiłków zawierających wszystkie niezbędne dla organizmu składniki, szczególnie produkty o niskim indeksie glikemicznym, dodatkowo w zmniejszonej ilości. Pomocne w utrzymaniu prawidłowej diety mogą być suplementy zmniejszające indeks glikemiczny posiłków, dlatego że nie powodują one wahań stężenia glukozy we krwi.
Palenie papierosów uskutecznia 37% mężczyzn i 23% kobiet – jest to wynik wyższy od przeciętnego dla krajów UE. Na szczęście zmniejsza się sukcesywnie. Palenie często jest ucieczką od stresu, który towarzyszy nam na każdym kroku, zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym. W pracy musimy sobie radzi z coraz większą ilością obowiązków. Pracujemy zatem dużo i intensywnie. Palenie jednak nie jest receptą na stres, to złudna i krótkotrwała poprawa, która przede wszystkim szkodzi zdrowiu. Palenie papierosów może obniża apetyt, ale jakim kosztem! Nie jest to bowiem metoda pozwalająca utrzymać prawidłową masę ciała i zachować zdrowie.
Palenie i otyłość są pierwszymi możliwymi do uniknięcia przyczynami zgonów związanych z chorobami sercowo-naczyniowymi. Pocieszające, że coraz więcej osób zaprzestaje palenia.
Alkohol- spożycie alkoholu przez lata plasowało nas na szczycie wszelkich rankingów. Do tego zdołaliśmy się już przyzwyczai
Spożycie alkoholu w Polsce jest niższe niż średnia UE, w dodatku dominują trunki o niższej zawartości procentowej (zwłaszcza tak lubiane przez Polaków piwo). Dane dotyczące spożycia alkoholu wśród młodzieży nie są już tak jednoznaczne. Z jednej strony cieszy  fakt, że na tle rówieśników UE polska młodzież wypada lepiej, ale z drugiej strony aż co szósty piętnastolatek przyznaje się do picia alkoholu co najmniej raz w tygodniu. W kontekście otyłości warto podkreśli, że alkohol spożywany w nadmiernych ilościach prowadzi do zwiększonego dostarczania energii („puste” kalorie).
Prawdziwą bolączką jest brak aktywności fizycznej. Uciekając w wir pracy, nie znajdujemy wystarczającej motywacji, by rozruszać ciało. A codzienny tryb naszego życia wymusza przyjmowanie pozycji siedzącej czy to w samochodzie, czy w biurze. Kiedy już wrócimy do domu, wolimy spędza czas przed komputerem bądź ekranem TV. Nic nie wskazuje na to, że w przyszłości odsetek osób uprawiających jakikolwiek sport się zwiększy, gdyż aktywność dzieci i młodzieży w starszych grupach wiekowych dramatycznie spada.
Im wcześniej zaczniemy modyfikować nasz styl życia, tym lepiej. Zdrowe, wartościowe i umiarkowane jedzenie wesprzyjmy wysiłkiem  fizycznym.   Nie tłumaczmy się brakiem czasu i przeznaczmy   kilkanaście   minut   dziennie   chociażby  na   ćwiczenia  rozciągające.   Pomoże  to zmniejszyć tkankę tłuszczową i utrzymać właściwą masę ciała.   Regularne ćwiczenia przyczyniają się także  do  zmniejszenia  poziomu  cukru we krwi, obniżenia ciśnienia tętniczego krwi, zmniejszenia ryzyka zawału serca i udaru mózgu, zmniejszenia zapotrzebowania organizmu na insulinę, wzmocnienia kości oraz siły mięśni. Jak widać jest o wiele więcej do zyskania niż stracenia.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.

---