Ospa wietrzna

Ospa wietrzna to  pospolita, wysoce zaraźliwa choroba wysypkowa wieku dziecięcego, charakteryzująca się występowaniem rzutów pęcherzykowych wykwitów na skórze i błonach śluzowych. Ospę wietrzną wywołuje wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV) z rodziny herpeswirusów. Wirus przenosi się poprzez bezpośredni kontakt z chorym lub drogą kropelkową. Epidemie choroby zwykle występują od stycznia do maja, okres wylęgania wynosi przeważnie 14-16 dni. Chorzy są zaraźliwi od 24 h przed pojawieniem się wysypki do zaschnięcia ostatniego pęcherzyka. Większość ludzi przechorowuje ospę wietrzną w dzieciństwie i nabywa trwałej odporności.

Główne objawy ospy wietrznej;

• gorączka, złe samopoczucie, brak apetytu, łagodny ból głowy,
• rzuty pęcherzyków przypominających łzy na rumieniowatym podłożu,
• wykwity pojawiają się w następujących po sobie rzutach,
• plamki przechodzą w grudki, a następnie w pęcherzyki, które następnie pokrywają się strupem,
• jednoczesne występowanie wykwitów w różnych stadiach rozwoju,
• świąd,
• wysypka zwykle zaczyna się na tułowiu, potem rozprzestrzenia się na twarz i skórę głowy owłosionej,
• kończyny zajęte w małym stopniu,
• wykwity mogą być obecne na błonach śluzowych jamy ustnej i narządach płciowych.

Przyczyną choroby jest zakażenie wirusem, poprzez drogę kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z pęcherzykami.

Czynnikiem zwiększonego ryzyka jest brak przechorowania ospy wietrznej oraz obniżona odporność organizmu.

Ospa wietrzna może zostać mylnie zdiagnozowana w przypadku pojawienia się opryszczki zwykłej, półpaśca, liszajca zakaźnego, zakażenia wirusami Coxsackie, przy pokrzywce grudkowej, świerzbie oraz przy wysypce polekowej.

W badaniach laboratoryjnych określa się liczbę leukocytów, która może być obniżona, prawidłowa lub łagodnie podwyższona, znaczna leukocytoza wskazuje na wtórne nadkażenie, wielojądrzaste komórki olbrzymie w rozmazie zeskorobin pobranych z pęcherzyków, możliwe jest wyhodowanie wirusa na ludzkich kulturach komórkowych.

Choroba może przebiegać z powikłaniami takimi jak wtórne nadkażenie bakteryjne, zapalenie płuc, zapalenie mózgu, zespół Reye’a, plamica, zapalenie węzłów chłonnych oraz zapalenie nerek.

Ospa wietrzna u zdrowych dzieci rzadko rrzebiega ciężko, a całkowite wyzdrowienie jest regułą i powoduje długotrwałą odporność. Wtórne ataki choroby są rzadkie, lecz podkliniczne  zakażenia występują powszechnie. Po latach może nastąpić nawrót choroby jako półpasiec u dorosłych, czasami tez u dzieci. Powikłania ospy rzadko kończą się śmiercią.

Noworodki urodzone z matek, które zachorowały na ospę wietrzną, od 5 dni przed porodem do 2 dni po porodzie są zagrożone ospą wietrzną o ciężkim przebiegu; muszą otrzymać VZIG. Ospa wietrzna pęcherzowa występuje przede wszystkim u dzieci poniżej 2 r.ż., wykwity przybierają wtedy postać pęcherzycy zamiast pęcherzyków, ale przebieg kliniczny się nie zmienia. Do śmierci mogą doprowadzić powikłania posocznicowe i zapalenie mózgu.

U osób w wieku podeszłym zakażenie wirusem może ulec reaktywacji i wywołać półpasiec. Należy pamiętać, że u dorosłych przebieg zakażenia jest cięższy niż u dzieci, a najczęstszą przyczyną zgonu jest pierwotne wirusowe zapalenie płuc.