Opryszczka ciężarnych

Opryszczka ciężarnych to rzadka, samoograniczająca się choroba skórna na podłożu immunologicznym, występująca najczęściej w środkowym okresie ciąży; początek w drugim trymestrze ciąży z ustąpieniem objawów po porodzie (z wyjątkiem poporodowych nawrotów zakażenia); może wystąpić w przebiegu następnych ciąż, objawia się występowaniem polimorficznych pęcherzyków, grudek lub dużych pęcherzy, często umiejscowionych w okolicy okołopępkowej lub na innych częściach tułowia; może zajmować pośladki, przedramiona, powierzchnie dłoniowe rąk i podeszwowe stóp; rzadziej na skórze owłosionej głowy i twarzy; pęcherzyki mogą się zlewać w duże pęcherze, pękać i tworzyć krosty, następnie ustępować, pozostawiając ogniska hiperpigmentacji, błony śluzowe są wolne od wykwitów, chociaż na śluzówce jelit mogą występować zmiany podobnie jak w chorobie trzewnej, jednak bez objawów złego wchłaniania.

Układ/narząd objęty procesem chorobowym: skóra z przydatkami.

OBJAWY

• intensywnie purpurowe grudki lub pęcherzyki, pojawiające się początkowo w okolicy okołopępkowej i uogólniające się.
  

PRZYCZYNY

• nieznana, ale podejrzewa się zmiany immunologiczne,
• nie jest wywoływana przez wirusa opryszczki,
• większe powiązanie z HLA-DR3 i HLA-DR4,
• możliwa rola antygenu II klasy kompleksów zgodności tkankowej.

CZYNNIKI RYZYKA

• wystąpienie objawów choroby w poprzedniej ciąży,
• zakażenie wirusem opryszczki nie zwiększa ryzyka choroby.

ROZPOZNANIE – DIAGNOSTYKA
inne stany przebiegające ze świądem w czasie ciąży:

• świerzbiączka ciężarnych Besniera: grudki z zadrapaniami naskórka, ale nie pęcherzyki; występuje zwykle na wyprostnych powierzchniach kończyn,
• ciążowa świerzbiąca pokrzywka, grudki i tarczki – zespół PUPPP – w którym wykwity są otoczone wąską bladą otoczką; nie ma pęcherzyków,
• liszajec opryszczkopodobny – jałowe krosty, nie pęcherzyki; może zajmować błony śluzowe, pachwiny i przyśrodkowe powierzchnie ud,
• grudkowate zapalenie skóry ciężarnych; inne choroby nie związane z ciążą:
• opryszczkowate zapalenie skóry , zazwyczaj przewlekłe; częściej dotyczy mężczyzn w średnim wieku,
• pemfigoid,
• wysypki toksyczne z włączeniem rumienią wielopostaciowego.

BADANIA LABORATORYJNE

• rozmaz szkiełkowy pazancka ujemny,
• hodowla wirusa HSV ujemna,
• możliwa obwodowa hipereozynofilia.

PATOLOGIA

• podnabłonkowe pęcherzyki, często z eozynofilami i obrzękiem brodawek skóry,
• rzadko występuje akantoliza,
• stan zapalny w obrębie otaczających powierzchownych i głębokich naczyń krwionośnych skóry.

TRYB LECZENIA: ambulatoryjny.

LECZENIE OGÓLNE

• zróżnicowanie z zakażeniem HSV,
• uśmierzyć świąd,
• zapobieganie zakażeniom wtórnym,
• kompresy łagodzące, uśmierzyć świąd.

ZAPOBIEGANIE

• unikać kontaktu z osobami zakażonymi – ze względu na wzmożone ryzyko zachorowania wywołane obecnością otwartych zmian skórnych lub zmniejszonej odporności na skutek prowadzonego leczenia,
• niektórzy polecają rozwiązanie ciąży cięciem cesarskim, jeśli wiadomo, że matka jest zakażona,
• unikać prenatalnego monitorowania płodu przez zakładanie elektrod na skórę głowy w przypadkach, w których zmiany skórne
• u matki występują na narządach płciowych,
• użycie estrogenów lub progesteronu może
• wyzwolić nawrót choroby.

POWIKŁANIA

• wtórne nadkażenie bakteryjne,
• skutki uboczne nadmiernego leczenia ogólnego w czasie ciąży,
• obumarcie płodu,
• poród przedwczesny,
• opóźnienie rozwoju wewnątrzmacicznego płodu,
• zapalenie spojówek,
• zapalenie rogówki,
• zaćma,
• wstrząs,
• przejściowa opryszczka ciężarnych u noworodków.

PRZEBIEG CHOROBY I ROKOWANIE

• rozsiew zmian w 2 i 3 trymestrze ciąży,
• ustępowanie zmian po porodzie,
• często nasila się w połogu,
• ma skłonność do nawrotów w następnych ciążach,
• ogólnie stosowane steroidy mogą powstrzymać pojawianie się nowych zmian, złagodzić świąd i przebieg choroby; pogarszają rokowanie dla płodu,
• u karmiących piersią kobiet obserwuje się krótszy czas trwania opryszczki ciężarnych.

CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE

• ciąża,
• zaśniad graniasty,
• nabloniak kosmówkowy.

WPŁYW WIEKU

wiek dziecięcy:

• wiąże się z porodem przedwczesnym (22%) i porodem martwym (< 10%),
• rzadkie przypadki opryszczki ciężarnych u noworodków przebiegają zwykle łagodnie, i ustępują samoistnie; są one spowodowane biernym przechodzeniem do płodu przeciwciał przeciw błonie podstawnej oraz czynnika „opryszczki ciężarnych”

CIĄŻA: wynika z definicji; warunkiem wystąpienia jest ciąża i połóg.