Odleżyna

odleżyna

Odleżyna to częste i poważne powikłanie występujące u pacjentów unieruchomionych przez długi czas w następstwie poważnej, choroby. Najczęściej odleżyny powstają na skórze  powyżej wyniosłości kostnych o skąpym podścielisku łącznotkankowym, np. w okolicy stawu łokciowego, bioder, itd.  Ponad 95% odleżyn rozwija się w dolnych częściach ciała. Czas leczenia szpitalnego pacjenta z odleżynami to około 46 dni. Ryzyko śmierci pacjenta w starszym wieku z gojącymi się odleżynami wzrasta czterokrotnie, a jeśli odleżyny się nie goją, to wzrost ryzyka jest sześciokrotny.

Zasadnicze objawy powstającej odleżyny to;

  • stadium I: rumień nie ulegający zblednięciu, o wzmożonym uciepleniu, tkliwy na dotyk,
  • stadium II: zmiany skórne o charakterze rozpadowym ograniczone do naskórka, nadżerki, pęcherze, sączenie, rumień o zwiększonym odgraniczeniu od otoczenia, zmienna temperatura skóry, miejscowy obrzęk,
  • stadium III: powstawanie owrzodzenia i jego drążenie w kierunku tkanki podskórnej, demarkacja wilgotnych tkanek martwiczych, powstawanie strupa, sączenie,
  • stadium IV: zwiększające się owrzodzenie, sięgające do powięzi głębokiej, mięśni lub kości. Zmiany skórne mogą osiągać rozmiary przewyższające wielkość widocznej rany. Nierzadko może dojść do zapalenia szpiku kostnego lub posocznicy.

Przyczyną powstawania odleżyn jest nierównomierne rozłożenie nacisku w obrębie tkanek blisko przylegających do kości, zwłaszcza w miejscach z niewielką ilością tkanki podskórnej. Nadmierny ucisk utrzymujący się przez 2 h prowadzi do nieodwracalnej martwicy, jest wynikiem niedokrwienia. Kolejna przyczyna odleżyn to tarcie naskórka o prześcieradło w trakcie przemieszczania się unieruchomionego pacjenta oraz wzmożona wilgotność naskórka, prowadząca do wzmożonego tarcia przylegających powierzchni oraz do maceracji naskórka.

Czynnikami zwiększającymi ryzyko powstawania odleżyn są przewlekłe stany unieruchomienia pacjenta, niedożywienie i mała masa ciała, nietrzymanie stolca czy moczu, złamania kości, niedobory witaminy C, zakażenia, demencja, procesy nowotworowe, cukrzyca, suchość skóry, złamania, obrzęk, itd.

Odleżyna może zostać pomylona z owrzodzeniami będącymi wynikiem zastoju żylnego lub niedokrwienia, stany zapalne włosowatych naczyń krwionośnych, raki, uszkodzenia porentgenowskie oraz piodermia zgorzelinowa.

Do badań laboratoryjnych przeprowadzanych w przypadku odleżyn zalicza się posiewy bakteriologiczne treści owrzodzenia oraz wymazy uzyskanych z otaczającej go skóry, oznaczenie liczby leukocytów, rozmaz krwi w razie występowania podwyższonej temperatury ciała (powyżej 37°C), badanie ogólne i posiew moczu oraz posiew krwi.

Dieta chorego powinna być wysokokaloryczna i wysokobiałkowa. Należy wprowadzić uzupełnianie diety preparatami zawierającymi: cynk, witaminy A i C oraz żelazo.

Profilaktyka przeciwko odleżynom obejmuje eliminację ucisku z obszarów predysponowanych do powstawania odleżyn, wczesną identyfikację osób narażonych na tworzenie się odleżyn i usuwanie czynników ryzyka, stosowanie specjalnych wkładek pochłaniających nadmiar wilgoci z miejsc zagrożonych, ocenę diety chorego i w razie potrzeby jej korekta w celu zapewnienia należytej podaży białka i kaloryczności. Konieczna jest częsta zmiana pozycji ciała osób z ograniczoną możliwością poruszania się lub unieruchomionych oraz odpowiednia pielęgnacja pacjentów z nietrzymaniem moczu lub stolca. Należy przeprowadzać częste badanie fizykalne obszarów skóry narażonych na przewlekłe działanie ucisku, tarcia lub wzmożonej wilgotności. Zalecane jest stosowanie specjalnych podkładów, poduszek lub materaców zmniejszających ucisk.

Do powikłań odleżyn zalicza się wytworzenie przez patogenne drobnoustroje odporności na stosowaną terapię lekową, zgorzel, zapalenie szpiku oraz zwiększoną częstość występowania zgonów.

Jakkolwiek powstanie odleżyn wykazuje związek ze zwiększoną śmiertelnością, to jednak w wyniku właściwego postępowania można się spodziewać zagojenia zmian, wyniki długoterminowych badań przeprowadzonych wśród pacjentów szpitalnych wykazały, że u 79 pacjentów z odleżynami nastąpiła poprawa, a w 40% przypadków doszło do całkowitego zagojenia się odleżyn. W okresie obserwacji prowadzonych przez 6 tygodni.
Wraz z odleżynami mogą współistnieć takie choroby jak niedożywienie i mała masa ciała, nietrzymanie moczu i (lub) stolca, unieruchomienie pacjenta, upośledzenie umysłowe, zaniki skóry, osłabienie układu immunologicznego.
Ponad 60% przypadków odleżyn występuje u osób w wieku podeszłym.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.

---