Nietolerancja laktozy

Nietolerancja laktozy to schorzenie polegające na braku zdolności do trawienia laktozy, czyli głównego cukru zawartego w mleku, do glukozy i galaktozy. Spowodowane jest to najczęściej niską aktywnością laktazy w rąbku szczoteczkowym dwunastnicy. Wrodzona nietolerancja laktozy występuje bardzo rzadko.
Pierwotna nietolerancja laktozy jest częsta u osób dorosłych, u których niskie stężenie laktazy pojawiło się po okresie dzieciństwa, objawy schorzenia występują po spożyciu mleka i zależą od ilości spożytej laktozy.
Wtórna odmiana nietolerancji laktozy to brak zdolności do trawienia laktozy spowodowany działaniem jakiegokolwiek czynnika uszkadzającego śluzówkę jelita. Zwykle jest to przejściowa nietolerancja laktozy o czasie trwania uzależnionym od postaci i przebiegu choroby podstawowej, upośledzone wchłanianie laktozy, czyli brak zdolności do wchłaniania laktozy. Nie zawsze towarzyszy mu nietolerancja laktozy.

Do głównych objawów tej choroby zalicza się;

• wzdęcia,
• kurcze jelit,
• dyskomfort w jamie brzusznej,
• biegunkę lub luźne stolce,
• obfite oddawanie gazów,
• głośne przelewanie w jamie brzusznej (burczenie w brzuchu).

Objawy występują jedynie u 1/3-1/5 osób z upośledzeniem wchłaniania laktozy. Stopień nasilenia dolegliwości zależy od ilości spożytej laktozy oraz rodzaju innych pokarmów spożytych w tym samym czasie. Objawem choroby u dzieci są wymioty, pieniste i kwaśne stolce, a w niektórych przypadkach może nawet dojść do niedożywienia.

Przyczyny zależą od rodzaju nietolerancji i są następujące;

• pierwotna nietolerancja laktozy – nieodwracalne, genetycznie uwarunkowane zmniejszenie aktywności laktazy w błonie śluzowej jelit po przerwaniu karmienia dziecka piersią,
• wtórna nietolerancja laktozy – u dzieci towarzyszy zapaleniu żołądka i jelit,
• u dzieci i dorosłych – w przebiegu choroby trzewnej i sprue tropikalnej, odcinkowego zapalenia jelit, abetalipoproteinemii, mukowiscydozy, wrzodziejącego zapalenia okrężnicy, niedoborów immunoglobulin.

W badaniach laboratoryjnych stwierdza się niskie pH stolca i obecność związków redukujących jedynie w stolcu świeżym, który poddany jest natychmiastowemu badaniu. Mała jest wrażliwość testu.

W diecie należy ściśle stosować się do następujących reguł;

• zmniejszenie lub znaczne ograniczenie przyjmowania laktozy z pokarmem w celu uniknięcia objawów,
• jogurty i produkty żywnościowe poddane fermentacji, jak twarde sery, są tolerowane lepiej niż mleko,
• uzupełnienie wapnia pod postacią węglanu wapnia,
• wielu osobom ulgę w dolegliwościach przynoszą dostępne na rynku preparaty z laktazą,
• na rynku dostępne jest także mleko poddane wstępnej fazie hydrolizy, dobrze tolerowane przez chorych.

Profilaktyka obejmuje unikanie laktozy w diecie w dużych ilościach, gdyż  powoduje ona zmniejszenie dolegliwości. Pacjenci uczą się, jaką zawartość laktozy w diecie tolerują.