Niedobór witamin

Niedobory witamin – zespoły niedoboru witamin rozwijają się powoli i trudno je rozpoznać; niedobory wielowitaminowe występują częściej niż niedobór jednej witaminy;

Podział witamin:

rozpuszczalne w tłuszczach:

• witamina A,
• Witamina D,
• witamina E,
• witamina K,

rozpuszczalne w wodzie (z grupyB i wit. C),

• witamina C (kwas askorbinowy)
• witamina B1 (tiamina)
• witamina B2 (ryboflawina)
• witamina B3 (niacyna, witamina PP, kwas nikotynowy, amid kwasu nikotynowego)
• witamina B5 (kwas pantotenowy)
• witamina B6 (pirydoksyna, pirydoksal, adermina)
• Witamina B7 (biotyna, witamina H)
• witamina B9/B11 (kwas foliowy)
• witamina B12 (cyjanokobalamina),
• witamina P (mieszanina pochodnych flawonoidowych np. hesperydyna, rutyna)

OBJAWY
witamina A (akseroftol):

• ślepota nocna,
• nadmierne rogowacenie naskórka,
• kseroftalmia,
• u dzieci częstymi objawami są: opóźnienie wzrostu, utrata apetytu i niedokrwistość,
• plamy Bitota (powierzchowne, piankowate zmiany na spojówkach gałkowych w obrębie szpary powiekowej);

witamina B1 (tiamina):
beri-beri (neuropatia obwodowa, osłabienie mięśni, jadłowstręt, zastoinowa niewydolność krążenia i uogólnione obrzęki),
beri-beri – postać niemowlęca (niewydolność serca, bezgłos i brak głębokich odruchów ścięgnistych; dotyczy niemowląt karmionych piersią przez matki, u których występuje niedobór tiaminy),
zespół Wernickego-Korsakowa (do wczesnych objawów należą krwawienie mózgowe, splątanie i atonia; później pojawia się osłabienie nerwu VI, pełna oftalmoplegia, śpiączka i śmierć);

witamina B2 (ryboflawina):

• zapalenie kątów ust,
• unaczynienie rogówki,
• niedowidzenie,
• zajady,
• łojotokowe zapalenie skóry,
• w czasie ciąży – zaburzenia rozwoju
• szkieletu płodu, takie jak skrócenie kości, zaburzony proces wzrastania;
  

witamina B6 (pirydoksyna):

• napady drgawek u niemowląt,
• niedokrwistości,
• neuropatie,
• łojotokowe zmiany na skórze;

witamina B12 (kobalamina):

• neuropatia obwodowa,
• niedokrwistość megaloblastyczna,
• niedokrwistość złośliwa,
• niektóre zespoły zaburzeń psychicznych;

witamina C (kwas askorbinowy):

• szkorbut (rozchwianie zębów, zapalenie dziąseł, krwawienia);

witamina D (wit. D2 = ergokalcyterol, D3 = cholekalcyferol):

• krzywica,
• osteomalacja;

witamina E (alfa-tokoferol):

• hemoliza czerwonych ciałek krwi,
• wydalanie kreatyny z moczem (kreatynuria),
• odkładanie się ceroidu w mięśniach;

witamina K (Ki = fitomenadion, K2 = menachinon, K3 = menadion):

• krwawienie wskutek niedoboru protrombiny.
• niedostateczne przyjmowanie witamin z pożywieniem,
• upośledzone wchłanianie lub gromadzenie.

CZYNNIKI RYZYKA

• alkoholizm,
• odżywianie pozajelitowe,
• upośledzone wchłanianie,
• niedobór żółci,
• dializa,
• przewlekłe spożywanie pokarmów zawierających niedostateczną ilość białka,
• niedobory innych witamin,
• interakcje leków,
• wiek niemowlęcy,
• wiek podeszły,
• niższy status społeczno-ekonomiczny,
• nadużywanie środków przeczyszczających,
• nieprawidłowości genetyczne – abetalipoproteinemia (wit. E),
• przedłużona laktacja (wit. C),
• pasożyty jelitowe,
• nadużywanie leków,
• dziwaczne upodobania i praktyki żywieniowe,
• zabiegi operacyjne na przewodzie pokarmowym.

ROZPOZNANIE – DIAGNOSTYKA

• niedobór wit. A – barwnikowe zwyrodnienie siatkówki,
  
• niedobór wit. Bi – polineuropatia,
• niedobór wit.T32 – inne przyczyny łojotokowego zapalenia skóry i zaburzeń widzenia,
• wit. D – gnilec dziecięcy; kiła wrodzona;
• chondrodystrofia; nieprawidłowości łatwo dające się zróżnicować (kretynizm, wodogłowie),

DIETA
W razie niedoborów w diecie – zapewnienie porady dotyczącej diety z podkreśleniem konieczności przyjmowania właściwych rodzajów pokarmu i stosowania prawidłowych metod przygotowania posiłków,
wstrzymanie się od picia alkoholu.

INFORMACJA DLA CHOREGO

• jeśli czynniki społeczno-ekonomiczne przyczyniają się do stosowania niedoborowej diety. to pacjenta należy skierować do właściwego biura pomocy społecznej,
• nacisk na zastosowanie się do zaleceń dotyczących suplementacji witaminowej,
• pomoc w zerwaniu z nałogiem picia alkoholu i palenia papierosów.