Liszajec zakaźny
Liszajec zakaźny jest powierzchownym zakażeniem śródnaskórkowym z występowaniem wykwitów pęcherzykowo-krostkowych. Wykwitem pierwotnym jest najczęściej krosta umiejscowiona na skórze pozornie nie zmienionej lub wykazującej nieznaczne zaczerwienienie. Pokrywa krosty czy pęcherza szybko wiotczeje i łatwo pęka, zawartość zasycha w miodowożółte, uwarstwione, miękkie strupy, przeważające w obrazie klinicznym. Liszajec zakaźny to następstwo mieszanego zakażenia paciorkowcowo-gronkowcowego. Na podstawie posiewów bakteriologicznych stwierdza się występowanie tylko gronkowca złocistego lub tegoż gronkowca z towarzyszącymi paciorkowcami.
Wyróżnia się następujące typy liszajca;
- liszajec pęcherzykowy – liszajec o etiologii gronkowcowej, w którego przebiegu dochodzi do szybkiego powstawania małych oraz dużych pęcherzy o zwiotczałej pokrywie. Nie występuje powiększenie węzłów chłonnych,
- zapalenie mieszków włosowych – jest traktowane przez niektórych autorów jako gronkowcowy liszajec mieszków włosowych,
- niesztowica – głębiej umiejscowiona, wykazująca skłonność do tworzenia owrzodzeń infekcja typu liszajca z towarzyszącym odczynem z okolicznych węzłów chłonnych.
Zasadnicze objawy rozwoju liszajca zakaźnego to;
- przebieg powolny lub szybkie rozprzestrzenianie się,
- wykwit pierwotny o charakterze pęcherza ropnego umiejscowiony na skórze pozornie nie zmienionej lub nieznacznie zaczerwienionej,
- pokrywa pęcherzy szybko wiotczeje i łatwo pęka,
- wydzielina zasycha w miodowożółte miękkie strupy,
- najczęstsze umiejscowienie to skóra wokół ust i nosa lub w miejscach narażonych na urazy,
- obecność wykwitów satelitarnych oraz skłonność do autoinokulacji,
- zmiany znajdują się często jednocześnie w różnych miejscach,
- pęcherze na pośladkach, tułowiu i twarzy.
Główne przyczyny powstania liszajca zakaźnego to gronkowce koagulazododatnie, schorzenie przenosi się najczęściej przez kontakt bezpośredni, paciorkowce beta-hemolizujące, dodatkowo często występują mieszane zakażeń paciorkowcowo-gronkowcowych. Dane uzyskane w ciągu ostatnich 10 lat świadczą o wzroście znaczenia gronkowców jako czynnika chorobotwórczego. Przenoszenie zakażenia następuje najczęściej w wyniku bezpośredniego kontaktu.
Czynniki predysponujące do rozwoju choroby to ciepłe, wilgotne środowisko, klimat tropikalny lub subtropikalny, pora letnia lub jesień, drobne urazy, ugryzienia przez owady itp. Rozwojowi choroby sprzyja niewłaściwa higiena osobista, epidemie, rozprzestrzenianie się liszajca w rodzinie, ogólny zły stan zdrowia oraz powikłanie takich chorób jak wszawica, świerzb, ospa wietrzna, wyprysk oraz kontaktowe zapalenie skóry.
Chorobę można pomylić z ospą wietrzną, opryszczką, zapaleniem mieszków włosowych, ostrym wypryskowym zapaleniem skóry, grzybicą skóry, oparzeniem, pęcherzycą zwykłą, itd.
Badania laboratoryjne nie zawsze są przeprowadzane. Jednakże czasem przeprowadza się posiew mikrobiologiczny materiału pobranego z dna wykwitu chorobowego, hodowlę na podłożu agarowym z krwią, co umożliwia wzrost zarówno gronkowców, jak i paciorkowców grupy A, odczyn ASO oraz test Streptozyme.
Aby zapobiec rozwojowi choroby należy przestrzegać higieny w rodzinie, a szczególnie zwracać uwagę na mycie rąk.
Schorzenie może przebiegać z powikłaniami takimi jak np. niesztowica, ostre kłębkowe zapalenie nerek o etiologii paciorkowcowej, głębokie zapalenie skóry i tkanki podskórnej, zapalenie szpiku, posocznicowe zapalenie stawu, zapalenie płuc, zapalenie węzłów chłonnych.
Całkowite ustąpienie zmian następuje w ciągu 7-10 dni w wyniku zastosowania odpowiedniej terapii. Jeśli w tym czasie nie dojdzie do ustąpienia zmian, potrzebny jest posiew w celu wykrycia opornego drobnoustroju.
Wraz z liszajcem zakaźnym może występować przewlekłe zapalenie skóry.
Liszajec noworodkowy może wystąpić w wyniku zakażenia noworodka przez nosiciela gronkowca spośród personelu medycznego.
