Lęk
Lęk jest to powszechnie występujące, ostre lub przewlekłe odczucie obawy z towarzyszącymi objawami somatycznymi. Wynika z zaburzeń układu nerwowego. Rozróżnia się następujące rodzaje zaburzeń lękowych:
- ostry lęk sytuacyjny to reakcja na bieżące wydarzenie, które ma charakter urazu. Objawy zazwyczaj przemijają,
- zaburzenie przystosowania z nastrojem lękowym to utrzymująca się reakcja dezadaptacyjna wywołana stresem psychospołecznym, trwa do 6 miesięcy,
- uogólnione zaburzenie lękowe to ciągły lęk bezprzedmiotowy lub zaburzenie przystosowania z nastrojem lękowym i wyraźne przejawy niepokoju ruchowego, objawy i nadpobudliwość trwają ponad 6 miesięcy,
- zaburzenie paniczne to nawracające nagłe ataki lęku, z których co najmniej jeden wiąże się z obawą przed kolejnymi atakami i ich skutkami lub z istotną zmianą zachowania związaną z atakiem. Często prowadzi do agorafobii,
- zaburzenie stresowe pourazowe to powracające ponowne przeżywanie dramatycznego zdarzenia lub koszmarne sny na jego temat u osób, które takowe przeżyły, często z towarzyszącymi objawami wegetatywnymi,
- fobie to intensywny nawracający lęk przed przedmiotem lub sytuacją albo przed kompromitacją publiczną, objawia się unikaniem przedmiotów i sytuacji wywołujących lęk,
- zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne to utrzymujące się nie chciane i przeszkadzające myśli i nawracające uporczywie wzorce zachowania, które zakłócają życie codzienne chorego.
Objawy wzorcowe zależą od rodzaju zaburzeń lękowych i nie muszą występować w każdym przypadku. Główne objawy zaburzeń lękowych to;
- niezgodny z sytuacją lub nadmierny lęk czy obawy,
- poczucie grożącej katastrofy,
- wzmożone napięcie emocjonalne,
- labilność emocjonalna,
- tachykardia, kołatanie serca,
- hiperwentylacja, duszność,
- chwiejne nadciśnienie tętnicze,
- wzdychanie,
- nudności lub inne dolegliwości brzuszne,
- parestezje,
- wzmożone pocenie się,
- zawroty głowy lub omdlenie,
- zaczerwienienie twarzy,
- wzmożone napięcie mięśniowe,
- drżenia mięśniowe,
- niepokój,
- uczucie ucisku i zaciskania w klatce piersiowej,
- ból głowy,
- ból pleców,
- kurcze mięśni.
Przyczyny zaburzeń panicznych i zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych są związane z czynnikami genetycznymi. Zaburzenia lękowe są najczęściej wyzwalane przez stresory psychospołeczne, które mogą powodować ujawnienie się skłonności genetycznej. Czynnikiem pośredniczącym są nieprawidłowości układów przekaźników nerwowych.
Ryzyko wystąpienia zaburzeń lękowych jest większe u osób borykających się z problemami socjalnymi i finansowymi lub chorobą somatyczną. Ryzyko wzrasta u osób z dodatnim wywiadem rodzinnym i u tych, które nie mogą liczyć na podporę psychiczną od najbliższych i przyjaciół.
Niejednokrotnie stany lękowe są mylone z innymi chorobami. Dlatego prowadząc rozpoznanie lekarz powinien sprawdzić ogólny stan zdrowia pacjenta, oraz wykluczyć inne przyczyny danych objawów. Należy wykluczyć m.in. schorzenia układu krążenia, układu oddechowego, zaburzenia przemiany materii oraz w wydzielaniu wewnętrznym, zaburzenia dietetyczne, różnego typu zatrucia, itd.
Postępowanie terapeutyczne powinno opierać się na wnikliwym zebraniu wywiadu oraz ustaleniu etiologii i rodzaju zaburzenia lękowego. Konieczna jest analiza w kierunku nadużywania środków psychoaktywnych.
