Leiszmanioza

Leiszmanioza jest to stan zakaźny wywołany przez szereg gatunków świdrowca rodzaju Leishmanis. Okres inkubacji zarazka trwa do 3 miesięcy, a w postaci trzewnej nawet do 24 miesięcy, początek jest zazwyczaj nagły. Obecnie infestacja występuje u około 12 mln ludzi, a na ryzyko powstania leiszmaniozy jest narażonych 350 mln ludzi. Według WHO  ta choroba spowodowała 59 000 zgonów na całym świecie w 2001 r. Procesem chorobowym może być objęty żołądek, skóra, układ krwiotwórczy, chłonny i immunologiczny oraz zewnątrzwydzielniczy, a także płuca i jelita. Rozpoznaje się 4 główne kliniczne zespoły choroby:

• leiszmanioza trzewna: może występować endemicznie, epidemicznie lub sporadycznie. W jej obrębie wyróżnia się następujące postacie:

>  afrykański kalaazar: wykrywany najczęściej we wschodniej Afryce na obszarach od Sahary na północy do równika. Choroba dotyka osoby w wieku 10-25 lat, częściej mężczyzn niż kobiety,
> śródziemnomorski lub dziecięcy kalaazar: występuje głównie w basenie Morza Śródziemnego, w Chinach i Ameryce Łacińskiej. Prawdopodobnie roznosiciele zarazka to psy, szakale, lisy i szczury,
>  indyjski kalaazar: rozpowszechnienie pod względem wieku i płci podobne jest do afrykańskiego. Człowiek jest jedynym znanym rezerwuarem i do przenoszenia zarazka dochodzi za pośrednictwem moskitów go atakujących,

• leiszmanioza skórna Starego Świata i Nowego Świata: charakteryzuje się obecnością jednej ograniczonej zmiany chorobowej lub większej ich liczby w okolicach ciała narażonych na infestację. Zmiany te ulegają owrzodzeniu w środku i rozprzestrzeniają się odśrodkowo. Samorzutne gojenie się występuje rzadziej w przebiegu skórnej leiszmaniozy Nowego Świata. Satelitarne zmiany chorobowe oraz uogólnione powiększenie węzłów chłonnych mogą się pojawić lub nie.

• leiszmanioza śluzówkowo-skórna: pojawia się jedna zmiana chorobowa lub większa ich liczba na kończynach dolnych, mogących ulegać owrzodzeniu. U 2-5% chorych po upływie miesięcy lub lat pojawiają się przerzutowe zmiany w części nosowej gardła, mogą przybierać postać bolesnych, okaleczających nadżerek tkanek miękkich. Rzadko pojawiają się zmiany w kroczu,

• leiszmanioza skórna rozsiana: występują rozległe zmiany skórne, lecz nie ma zmian trzewnych; kliniczny obraz może być podobny do stwierdzanego w lepromatycznej postaci trądu.
  

Podstawowe objawy tej choroby to;

• złe wchłanianie pokarmu;
• upośledzenie prawidłowego wzrostu i rozwoju niemowląt i dzieci;
• gorączka – w nocy;
• kaszel;
• biegunka, krwawienie do żołądka/jelit;
• uogólnione powiększenie węzłów chłonnych;
• splenomegalia;
• umiarkowana hepatomegalia;
• marskość wątroby;
• nadciśnienie wrotne (u 10% chorych);
• niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna;
• chorobowe zmiany skórne;
• zmniejszenie drożności nosa;
• krwawienie z nosa;
• obrzęk, kacheksja i przebarwienie w późnych stadiach leiszmaniozy;
• hipoalbuminemia;
• hipergammaglobulinemia.

Najbardziej narażone na zakażenie są dzieci,  młodzi i dorośli w obszarach endemicznych. Zakażeniu sprzyja niedożywienie organizmu, AIDS oraz niekompletne leczenie początkowej leiszmaniozy.

Prowadząc rozpoznanie lekarz powinien w pierwszej kolejności wykluczyć takie choroby jak malaria, bruceloza, gruźlica, dur brzuszny oraz ropień wątroby. Dodatkowo skórną zmianę po kalaazar w przebiegu leiszmaniozy skórnej rozsianej przypominającej postać lepromatyczną trądu trzeba odróżnić od trądu, kiły i frambezji.

Patologiczne zmiany chorobowe to przede wszystkim zaznaczony naciek limfocytami, oraz wrzodziejące zmiany w skórze i śluzówce nosowej części gardła.