Krztusiec inaczej zwany kokluszem, jest wysoce zaraźliwą bakteryjną chorobą układu oddechowego. Cechuje się napadowym, spazmatycznym kaszlem, zakończonym wydłużonym świszczącym wdechem lub pianiem. Chory zaraża przez 3 tygodnie. Przenoszenie się choroby następuje poprzez bezpośredni kontakt. Okres wylęgania się choroby wynosi średnio 7 do 14 dni. Krztusiec zazwyczaj przebiega ostro, lecz przewleka się nawet do 12. tygodni.
Podstawowe objawy po których można rozpoznać koklusz to;
Przyczyną choroby jest zakażenie pałeczką krztuśca – Bordetella pertussis. Bordetella parapertussis oraz Bordetella bronchoseptica wywołują podobną, lecz klinicznie łagodniejszą postać choroby.
Do czynników sprzyjających wystąpieniu choroby zalicza się brak szczepień u dzieci, a także kontakt z osobą zakażoną, narażenie w czasie panującej epidemii. Większa podatność na zakażenia drobnoustrojem występuje podczas ciąży.
Krztusiec może zostać pomylony z innymi chorobami wywołującymi kaszel. Do tej grupy zalicza się przeziębienie, zakażenie adenowirusowe, zapalenie oskrzelików, grypę, bakteryjne zapalenie płuc, mukowiscydozę, gruźlicę, śródmiąższowe zapalenie płuc. Napadowy kaszel może być spowodowany dostaniem się ciała obcego do dróg oddechowych.
Zmiany patologiczne wywoływane przez chorobę to miedzy innymi ogniskowa rozedma, wyciek śluzowo-ropny, oraz nieregularne owrzodzenia nabłonka dróg oddechowych.
W diecie chorego należy uwzględnić dodatkową podaż płynów oraz niejednokrotnie wymagane jest częste karmienie, ale za to małymi porcjami.
Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się choroby należy izolować osoby zakażone, należy pamiętać o czynnym uodparnianiu wszystkich niemowląt, zwykle z użyciem skojarzonej szczepionki zawierającej także anatoksyny błonicy i tężca. Nie zaleca się przeprowadzania szczepienia podstawowego ani przypominającego po 6 r.ż. dziecka.
Powikłaniem pochorobowym może być;
Zazwyczaj następuje całkowite wyzdrowienie osoby chorej.
Wraz z krztuścem może współistnieć zapalenie ucha środkowego, odoskrzelowe zapalenie płuc oraz zaburzenia w prawidłowym rozwoju fizycznym.
Najcięższy przebieg kokluszu oraz najwyższą śmiertelność obserwuje się u niemowląt w wieku poniżej 6 miesiąca. Śmierć jest najczęściej następstwem powikłań pochorobowych. Przebieg choroby może być cięższy, także u osób w wieku podeszłym.