Kandydoza

Kandydoza to zakażenie Candida albicans oraz innymi gatunkami drożdżaków przebiegające pod postacią różnorodnych zespołów klinicznych. Kandydoza skórna obejmuje zapalenie żołędzi, wyprzenie, zanokcicę, grzybicę paznokci, kandydozę międzypalcową, zapalenie mieszków włosowych, kandydozę okołoodbytniczą i objawy przewlekłej kandydozy śluzówkowo-skórnej. Do kandydozy błon śluzowych zalicza się zapalenia jamy ustnej, przełyku i pochwy. Najpoważniejszą postacią tej choroby jest postać narządowa powstała w wyniku rozsiewu krwiopochodnego.

Objawy mogące świadczyć o zakażeniu drożdżakami Candida albicans to;

• gorączka,
• uczucie osłabienia,
• przyspieszenie akcji serca,
• niskie ciśnienie tętnicze,
• zmieniony stan psychiczny,
• powiększenie wątroby i śledziony,
• wysypka plamkowo-grudkowa albo guzkowa.

Przyczyną drożdżycy jest zakażenie chorobotwórczymi grzybami Candida albicans, oraz innymi gatunkami patogennymi dla człowieka. Różne gatunki kolonizują powierzchnie błon śluzowych i skóry, co stanowi rezerwuar drobnoustrojów, z którego rozprzestrzenia się większość zakażeń. Zdarza się przeniesienie zakażenia z człowieka na człowieka.

Do podstawowych czynników ryzyka krwiopochodnej kandydozy narządowej zalicza się neutropenia, leczenie przeciwbakteryjne, stosowanie cewników dożylnych, poprzedzająca hemodializa, kandydoza błon śluzowych i skóry, operacje serca, klatki piersiowej lub w jamie brzusznej, cukrzyca, hiperalimentacja. Inne gatunki niż C. albicans występują częściej u chorych na białaczkę, z neutropenią lub profilaktycznie otrzymujących flukonazol.

Rozpoznanie kandydozy potwierdza wynik posiewu krwi lub z innych prawidłowo jałowych miejsc w organizmie, czyli identyfikacja histopatologiczna mikroorganizmów w prawidłowo jałowych tkankach. Powinna zostać przeprowadzona identyfikacja do poziomu gatunku grzybów z rodzaju Candida wyizolowanych z okolic, które w normalnych warunkach są jałowe. W przypadku uporczywych lub nawracających kandydoz należy wykonać testy lekowrażliwości grzybów. Natomiast we wszystkich przypadkach obecności gatunków grzybów z rodzaju Candida we krwi należy wykonać testy lekowrażliwości grzybów.

Z diety należy wyeliminować biały cukier we wszelkich postaciach oraz białą mąkę.
Do powikłań krwiopochodnej rozsianej kandydozy zalicza się odmiedniczkowe zapalenie nerek, zapalenie gałki ocznej, zapalenie wsierdzia, mięśnia sercowego i osierdzia, zapalenie stawów, szpiku kostnego i chrząstek, zapalenie płuc oaz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

 

KANDYDOZA ŚLUZÓWKI

Jest to choroba błon śluzowych i skóry wywołana najczęściej przez zakażenia grzybami z gatunku Candida. W prawidłowych warunkach drożdżaki Candida są obecne w małych ilościach na błonie śluzowej jamy ustnej, przewodu pokarmowego i dróg rodnych;

• kandydoza sromu i pochwy – częsta postać kandydozy śluzówkowo-skórnej, zakażenie jest umiejscowione na śluzówce pochwy, często z zajęciem skóry sromu,
• kandydoza ustno-gardłowa - zakażenie śluzówek jamy ustnej i gardła – pleśniawki,
• kandydoza przełyku - zwykle występuje u pacjentów w stanie immunosupresji,
• kandydoza przewodu pokarmowego – zapalenie błony śluzowej żołądka, jelito cienkie i jelito grube również mogą być zajęte,
• kandydowe zapalenie kącików ust – popękania naskórka w kącikach ust w wyniku zakażenia drożdżakami.

Objawy kandydozy dzieli się na kilka następujących grup;

• objawy u dzieci – zmiany w jamie ustnej – białe, uniesione, bolesne i wyraźnie od siebie odgraniczone mnogie zmiany;
• objawy u dorosłych (w immunosupresji i bez niej) – zmiany w obrębie sromu i pochwy, rumieniowe wykwity na śluzówce pochwy, na wargach sromowych, w przedsionku pochwy i innych okolicach krocza. Przebieg może być bezobjawowy do bardzo nasilonych objawów w postaci intensywnego świądu i silnego zapalnego podrażnienia. Zmiany chorobowe w jamie ustnej powodują białe, uniesione, bolesne i wyraźnie od siebie odgraniczone mnogie zmiany, lekko uniesione zaczerwienione wykwity, grube brązowe naloty, a nawet głębokie pęknięcia;
• objawy u pacjentów w stanie immunosupresji – zapalenie przełyku objawiające się trudnościami i bólem przy połykaniu, ból za mostkiem, zwykle z towarzyszącymi pleśniawkami; zmiany w żołądku i jelitach; zapalenie żołędzi – rumień, Unijne nadżerki i łuszczenie się naskórka.

Przyczyną kandydozy śluzówki są różne gatunki Candida albicans i rzadziej Candida tropicalis.

Czynniki mogące się przyczynić do rozwoju choroby to leczenie immunosupresyjne, leczenie przeciwbakteryjne, irygacje, podrażnienie związkami chemicznymi i inne zapalenia pochwy zwiększające narażenie na zapalenie pochwy wywołane drożdżakami, protezy zębowe, stosowanie steroidów kory nadnerczy, tabletki antykoncepcyjne oraz stany przebiegające z hiperglikemią.

Profilaktyka kandydozy obejmuje ograniczenie terapii antybiotykowych do niezbędnego, koniecznego niekiedy minimum. Nadkażenia Candida są bardziej prawdopodobne u pacjentów ze zmianami pH skóry i błon śluzowych wskutek niewłaściwego mycia lub stosowania środków chemicznych i w innych zapaleniach pochwy. Wskazane jest noszenie bielizny bawełnianej, a nie takiej, która jest wykonana ze sztucznych materiałów.

Zakażenie pleśniawkami w przypadku noworodków może być nabyte w drogach rodnych matki. Kandydoza błon śluzowych często występuje u osób starszych. Zapalenie pochwy jest częste u kobiet w wieku rozrodczym, natomiast  rzadko obserwuje się kandydozę pochwy w okresie przed- i pomenopauzalnym, co jest spowodowane hormonalnie uwarunkowanymi zmianami błon śluzowych.