Gruźlica

Gruźlica jest zakażeniem bakteryjnym. Po dostaniu się drobnoustroju do organizmu drogą wziewną i zakażeniu płuc może nastąpić zajęcie wielu innych narządów, takich jak ucho środkowe, kości, stawy, opony mózgowo-rdzeniowe, nerki i skóra. Wdychane prątki, które nie zostały skutecznie zneutralizowane przez układ odpornościowy gospodarza, mogą zostać rozsiane drogą krwiopochodną, chłonną lub przez ciągłość. Często dochodzi do powiększenia węzłów chłonnych, wnęk śródpiersia i szyjnych. Okres rozwoju choroby od momentu zakażenia wynosi 2-10 tygodni.

Utajona postać choroby ma przebieg bezobjawowy, niezakaźny i zazwyczaj zostaje wykryta przez dodatni wynik próby skórnej:

• Gruźlica czynna – występuje u około 10% ludzi zakażonych. Prawdopodobieństwo zachorowania na ten typ gruźlicy zwiększa się przy upośledzeniu odporności i jest największe u wszystkich ludzi w okresie pierwszych 2 lat po zakażeniu, u zdecydowanej większości zakażonych bakterią występuje zakaźna postać płucna;
• Pierwotna gruźlica - stanowi następstwo początkowego zakażenia płuc, którego układ odpornościowy nie jest w stanie kontrolować;
• Gruźlica z zaostrzeniami – czynna choroba występująca po okresie utajonego, bezobjawowego zakażenia;
• Gruźlica prosówkowa – rozsiana choroba.

Główne i częściowo charakterystyczne objawy choroby gruźliczej to;

• kaszel,
• krwioplucie,
• gorączka i nocne poty,
• spadek wagi,
• obniżenie aktywności życiowej,
• powiększenie węzłów chłonnych,
• ból opłucnej,
• powiększenie wątroby i śledziony.

Przyczyną choroby jest zakażenie bakteriami, tj.: Mycobacterium tuberculosis, Mycobacterium bovis, Mycobacterium africanum.

Czynnikami predysponującymi do wystąpienia choroby to m.in. przebywanie w zakładach zamkniętych, mieszkanie w dużych miastach, bezdomność, przemieszczanie się mniejszości narodowych, upośledzenie odporności, choroba Hodgkina, cukrzyca, przewlekła niewydolność nerek, niedożywienie, przewlekłe stosowanie dużych dawek leków kortykosteroidowych oraz bliskie kontakty z zakażoną osobą.

Badania laboratoryjne pomocne w wykryciu gruźlicy to;

• odczyn skórny z tzw. starą tuberkuliną – badanie przesiewowe polegające na wielokrotnych nakłuciach skóry (10-20% wyników fałszywie dodatnich),
• próba skórna Mantoux z tuberkuliną PPD odmiana – próba RT 23,
• odczyny nieswoiste są spowodowane niedokrwistością, monocytozą, trombocytozą, hipergammaglobulinemią, zespołem nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego i jałowym ropomoczem.
  

Dodatkowo czasem konieczne jest przeprowadzenie badań pomocniczych takich jak;

• zdjęcie RTG,
  
• punkcja lędźwiowa w razie podejrzenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
• biopsja szpiku i biopsja wątroby w celu wykonania posiewu,
• metoda fluorescencyjna i zastosowanie sond genetycznych DNA.

W gruźlicy pierwotnej wykonane zdjęcie RTG klatki piersiowej wykazuje nacieki z wysiękiem lub bez wysięku do opłucnej. Często uwidacznia wytworzone jamy, a główne zmiany chorobowe umiejscowione są w górnym płacie płuca z zajęciem węzłów chłonnych wnęki. Możliwe jest uwidocznienie występujących rozsianych zmian, przypominających wyglądem ziarna prosa. W przypadku pierwotnej gruźlicy u dzieci dochodzi do niedodmy prawego górnego płata płucnego z powiększeniem węzłów chłonnych wnęki.

Zalecenia dietetyczne obejmują przede wszystkim regularne odżywianie oraz spożywanie mleka i mięsa.

Do powikłań chorobowych zalicza się wtórne zakażenia jam gruźliczych, przeniesienie choroby na osoby wrażliwe w każdym wieku oraz lekooporność.

Przy podjęciu odpowiedniej terapii i przy stosowaniu się do jej zaleceń następuje całkowite wycofanie się zmian.