Fobie

Fobie to inaczej zaburzenia psychiczne zaliczone w DSM-IV do zaburzeń lękowych; zetknięcie z bodźcem fobicznym wyzwala u pacjenta nasilony lęk, zwykle odczuwany przez niego jako nadmierny lub przesadny; lęk ten jest uważany za zaburzenie psychiczne, jeśli powoduje wyraźne złe samopoczucie  i zakłóca normalne funkcjonowanie życiowe;

• agrafobia – lęk przed znalezieniem się w sytuacji, z której ucieczka jest niemożliwa lub trudna; lęk dotyczy: (1) osamotnienia, (2) oddalenia od domu i (3) znalezienia się w miejscu, skąd trudno uciec; agorafobii bardzo często towarzyszy zaburzenie lękowe z napadami lęku (zaburzenie paniczne),
• fobia prosta [w ICD-10: fobie specyficzne (izolowane)]: lęk przed szczególnymi bodźcami, takimi jak zwierzęta, owady, wysokość, latanie, lęk przed zamkniętymi pomieszczeniami (klaustrofobia), lęk przed skaleczeniem i widokiem krwi,
• fobia społeczna: lęk przed upokorzeniem lub zakłopotaniem w sytuacjach społecznych związanych z ocenianiem przez innych, np. lęk przed wystąpieniem publicznym, przed publicznym zabieraniem głosu lub przed korzystaniem z publicznych toalet.
  

Układ/narząd (objęty procesem chorobowym): nerwowy.

OBJAWY

• skrajny lęk w kontakcie z bodźcem fobicznym,
• drżenia mięśniowe,
• kołatanie serca,
• pocenie się,
• czerwienienie się,
• duszność,
• nudności.

PRZYCZYNY

• utrwalenie się lub nasilenie wyuczonej re
• akcji, początkowo przyswojonej jako mechanizm ochronny (jak w przypadku unikania przez małe dzieci dużych psów),
• fobia społeczna – wyuczona nieprzystosowawcza reakcja lękowa na sytuacje ekspozycji społecznej.

ROZPOZNANIE – DIAGNOSTYKA
dla agorafobii:

• zespół paranoidalny i inne stany psychotyczne,
• zaburzenie stresowe pourazowe (z.s.p.),
• depresja – nie należy przeoczyć i bagatelizować takich cech depresji, jak anhedonia, utrata apetytu i libido oraz zaburzenia snu: wczesne budzenie się, przerywany sen nocny
• i utrudnienie zasypiania;

dla fobii prostej (izolowanej, specyficznej):

• schizofrenia – może występować unikanie, ale zwykle z pobudek urojeniowych i pacjent nie uważa lęku za nadmierny; schizofrenia nierozerwalnie łączy się z urojeniami,
• zaburzenie stresowe pourazowe (z.s.p.) -stwierdzane tu fobiczne unikanie jest związane z urazem stanowiącym przyczynę zaburzenia,
• zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (z.o.-k.) -unikanie jest związane z myślami natrętnymi (np. unikanie brudu);

dla fobii społecznej:

• osobowość lękliwa (unikająca) – główna oba
• wa w tym zaburzeniu dotyczy odrzucenia,
• a nie upokorzenia czy zakłopotania, jak w fobii społecznej,
• osobowość paranoiczna,
• schizofrenia.

LECZENIE TRYB LECZENIA: ambulatoryjny.

LECZENIE OGÓLNE

agprafobia:

• terapia behawioralna,
• stopniowana ekspozycja na bodziec wywołujący lęk,
  
• wskazane jest odrębne leczenie, gdy agrafobia wspóistnieje z zaburzeniem panicznym (zaburzeniem lękowym z napadami

tobie proste (specyficzne, izolowani -10):

• pełna lub stopniowana ekspozycja na bodziec wywołujący lęk,
• specyficznie w lęku przed lataniem

fobia społeczna:

• trening umiejętności społecznych
• stopniowana ekspozycja na sytuacje wywołujące lęk,
• lęk przed występem publicznym ! zmuszające do kontaktów z grupą bez możliwości ich uniknięcia (ograniczenie swobody ruchów) – lek blokujący receptory adrenergiczne beta.

PRZEBIEG CHOROBY I ROKOWANIE

• agorafobia – zwykle połączona z napadami paniki i przewlekła; często w miarę trwania tego zaburzenia pozadomowa aktywność pacjenta maleje,
• fobia prosta (izolowana, specyficzna) – niekiedy samoistnie ustępuje z upływem czasu (jak w fobiach prostych okresu dzieciństwa), niekiedy jednak przybiera posta
• przewlekłą; powodowane przez nią upośledzenie jest znikome, jeśli kontaktu z obiektem wywołującym lęk można uniknąć (jak w przypadku węży); terapia przez ekspozycję na kontakt z obiektem wywołującym lęk przynosi poprawę, ale po skutecznym leczeniu może niekiedy dojść do nawrotu fobii,
• fobia społeczna – przebieg przewlekły.

CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE

• z wszystkimi fobiami – depresja, nadużywanie środków psychoaktywnych,
• z fobią społeczną i agorafobią – napady paniki lub zaburzenie paniczne.