Dur brzuszny

Dur brzuszny jest ostrą chorobą ogólnoustrojową występującą tylko u ludzi, wywoły­waną przez pałeczki Salmonella typhi, jest kla­sycznym przykładem gorączek jelitowych wywoływanych przez bakterie rodziny Salmo­nella. Choroba występuje endemicznie w krajach Trzeciego Świata, gdzie panują złe warunki sanitarne. Większość przypadków z Ameryki Północnej została nabyta w czasie podróży do rejonów endemicznych, przenosi się drogą fekalno-oralną przez zje­dzenie zanieczyszczonej żywności, wypicie zakażonej wody i mleka. Choroba ujawnia się po 7-21 dniach. Dur brzuszny obejmuje układ pokarmowy, płuca i skórę.

Do podstawowych objawów schorzenia zalicza się;

• gorączka,
• ból głowy,
• złe samopoczucie,
• uczucie dyskomfortu w jamie brzusz­nej,
• biegunka,
• suchy kaszel,
• splątanie
• różyczka durowa,
• powiększenie śledziony, wątroby i węzłów chłonnych szyi,
• względna bradykardia,
• zapalenie spojówek.

Chorobę należy brać pod uwagę w każdym przypadku gorączki, któ­ra wystąpiła po podróży do rejonów tropikal­nych lub u osób mających kontakt z przewlekłym no­sicielem.

Ostateczne rozpoznanie choroby zostaje ustalone na podstawie dodatniego wyniku posiewu z krwi i wyhodowania S. typhi, izolacja S. typhi z plwociny, moczu lub kału pozwala rozpo­znać dur z każdym prawdopodobieństwem w razie obecności jednocześnie typowych ob­jawów klinicznych. Serologia należy do badań nieswoistych i zwykle nie jest przydatna. W razie uzyskania wielokrotnie ujemnych po­siewów krwi, a także u chorego już leczonego antybiotykami rozpoznanie może zostać uści­ślone przez wynik posiewu szpiku. Do objawów pomocnych w ustaleniu rozpo­znania należą: niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość lub wystąpienie DIC (zespół wykrzepiania śródnaczyniowego).  Często stwierdza się również wzrost aktywności „enzy­mów wątrobowych”.

Aktywność fizyczna chorego powinna początkowo ograniczać się do leże­nia w łóżku, a następnie może być podejmowana w zależności od to­lerancji wysiłku przez chorego.

Zalecenia dietetyczne w przypadku nasilonych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego wykluczają żywienie normalną drogą pokarmową. W miarę po­prawy stanu zdrowia chorego zaleca się dietę normalną bezresztkową i wysokokaloryczną.

Aby zapobiec zarażeniu się tą bakterią w przypadku osób podróżujących do re­jonów endemicznych należy rozważyć szcze­pienie przeciwko durowi, parenteralnie lub doustnie – żywa szczepionką. W czasie podróży do krajów tropikalnych na­leży unikać picia wody z kranu, jedzenia surowych warzyw, nie obranych ze skórki owo­ców oraz produktów mlecznych. Należy unikać spożywania drobiu lub produ­któw drobiowych pozostawionych przez dłuż­szy czas w stanie nie schłodzonym, poza lo­dówką.

Powikłaniem choroby może być krwotok jelitowy lub perforacja w dalszym odcinku jelita krętego. Choroba może przejść w stan przewlekłego nosicielstwa, które określa się jako przetrwałe wydalanie pałeczek duru z kałem przez okres dłuższy niż rok. Osoby, które już raz zachorowały mają skłonność do wysiewów przy utrzymywaniu się bakterii w drogach żółciowych, co może być ogniskiem powodującym nawrót duru, takie sytuacje naj­częściej dotyczą kobiet i osób starszych. Możliwe jest zapalenie szpiku i kości szczególnie w razie występowania niedokrwistości sierpowatej, tocznia rumieniowatego układowego, nowotwo­rów hematologicznych i upośledzenia odporno­ści. Może nastąpić umiejscowienie się zakażenia na zastawkach serca u osób starszych i po przebytych opera­cjach połączeń omijających lub tętniaka. Rzadko ma miejsce zapalenie wsierdzia lub opon mózgo­wo-rdzeniowych.