Dna moczanowa
Dna moczanowa to choroba polegająca na zmianach zapalnych, będących wynikiem odkładania się kryształów moczanu sodowego w obrębie stawów, kości i tkanki podskórnej. W początkowej fazie choroba ma charakter podostrego zapalenia stawów, które następnie przechodzi w przewlekłe zapalenie, może jednak od początku przebiegać pod postacią przewlekłego zapalenia stawów. Stwierdzenie kryształów moczanu sodowego w płynie stawowym jest objawem patognomonicznym. Choroba dotyczy zaburzeń układu mięśniowo-stawowego, układu wewnątrzwydzielniczego, nerek i dróg moczowych.
Dna moczanowa występuje w dwóch postaciach;
- pierwotna – jest najczęściej spotykana, spowodowana zbyt małym wydalaniem lub nadmiernym wytwarzaniem kwasu moczowego,
- wtórna – związana z chorobami mieloproliferacyjnymi oraz ich terapią, niewydolnością nerek, chorobami dotyczącymi cewek nerkowych, zatruciami, chorobami proliferacyjnymi skóry oraz zaburzeniami enzymatycznymi.
Do głównych objawów choroby zalicza się;
- nagły początek objawiający się silnym bólem, obrzękami, zaczerwienieniem i uciepleniem w obrębie jednego lub dwóch stawów,
- zaczerwienienie, obrzęk i ucieplenie tkanek miękkich,
- duża bolesność,
- zwykle dotyczy pierwszego stawu śródstopnopalcowego,
- nie leczone ostre napady trwają od 2 do 21 dni,
- napady dny moczanowej mogą być jednorazowe lub nawracające, czasem dopiero po kilku latach,
- każdy kolejny rzut choroby trwa dłużej niż poprzedni, napady pojawiają się coraz częściej,
- w okresach między napadami nie stwierdza się objawów zapalenia, aż do chwili pojawienia się zmian przewlekłych lub wytworzenia się guzków dnawych,
- choroba rzadko ma charakter wielostawowy,
- rzadko stwierdza się wędrujące zmiany stawowe,
- u połowy nie poddanych terapii chorych dochodzi w ciągu 3-42 lat do przewlekłego zapalenia stawów,
- płyn stawowy ma charakter zapalny,
- guzki podskórne lub wewnątrzkostne będące guzkami dnawymi mogą występować w obrębie uszu, okolicy stawu łokciowego, rzadko na opuszkach palców, rogówce, aorcie, rdzeniu lub nawet w obrębie czaszki,
- guzki podskórne zawierają kremową treść,
- gorączka, dreszcze,
- zespół kanału nadgarstka,
- złogi w drogach moczowych.
Przyczyną rozwoju choroby jest wysokie stężenie kwasu moczowego w surowicy krwi. Dodatkowo dochodzi nadmierne spożycie takich produktów jak np. sardynki, wątróbka, przetwory mięsne, serdelki czy nerkówka, wrodzone zaburzenia metaboliczne oraz zatrucie ołowiem.
Jest wiele przyczyn, które mogą przyczynić się do rozwoju dny moczanowej, jest to np: spożywanie alkoholu, predyspozycje rodzinne, różne leki, kwasica ketonowa, uraz lub zabiegi chirurgiczne, otyłość, nadciśnienie tętnicze i choroby naczyń krwionośnych, cukrzyca, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, nadczynność i niedoczynność przytarczyc, sarkoidoza, hemoglobinopatie, niedokrwistość złośliwa, leczenie promieniami rentgenowskimi, zespół Downa, brak flory jelitowej w wyniku stosowania antybiotyków.
Zmiany patologiczne są wywoływane przez kryształy moczanu sodowego w obrębie błony maziowej.
Badania laboratoryjne, które przeprowadza się dla potwierdzenia diagnozy ukazują podwyższoną liczbę komórek w płynie stawowym, w osadzie płynu stawowego stwierdza się kryształy moczanu sodowego o ujemnej dwułomności w świetle spolaryzowanym, dodatkowo kryształy moczanu sodowego można znaleźć również w stawach bez zmian chorobowych.
Niestety zajęte chorobą stawy należy unieruchomić do chwili ustąpienia ostrego stanu zapalnego. Dlatego następuje ograniczenie sprawności ruchowej chorego.
Zalecenia dietetyczne dotyczą ograniczenia w spożywaniu tłuszczów, alkoholu, sardynek, wątróbek, serdelków i nerkówki.
Do powikłań chorobowych dny moczanowej zalicza się zwiększoną podatność na różnego typu zakażenia, nefropatię związaną z hiperurykemią, nefropatię wywołaną kwasem moczowym, kamicę nerkową. Choroba może objąć zmianami zapalnymi nerwy lub rdzeń kręgowy.
W przypadku wczesnego zastosowania leczenia, objawy choroby mogą całkowicie ustąpić. Kiedy napady się powtarzają, należy obniżyć stężenie kwasu moczowego.
