Diagnostyka osteoporozy

Do najczęściej stosowanych metod, które pomocne są w diagnozowaniu osteoporozy są różnego rodzaju testy biochemiczne i badania obrazowe (prześwietlenia). Testy biochemiczne dotyczą głównie badań moczu i krwi, a dokładniej zawartości konkretnych pierwiastków. Wykonując badania tego typu należy pamiętać, że przy osteoporozie niepowikłanej wyniki testów będą się mieściły w granicach normy.

Badania laboratoryjne przy rozpoznaniu osteoporozy;

  • wyniki wszystkich „rutynowych” badań są prawidłowe,
  • aktywność fosfatazy zasadowe (frakcji kostnej i całkowitej)  może być przemijająco zwiększona po złamaniach, elektroforeza białek surowicy i/lub moczu prawidłowa,
  • testy czynności tarczycy i wydalania z moczem wolnego kortyzolu prawidłowe,
  • wysokie stężenia osteokalcyny w surowicy wskazuje na typ o szybkiej przebudowie kości,
  • prawidłowe wydalanie białka z moczem,
  • zwiększone wydalanie z moczem pirydynoliny i hydroksyproliny wskazuje na typ z szybką przebudową kości,
  • niski poziom wapnia we krwi może dowodzić zaawansowanej osteoporozie lub też dużych niedoborów pokarmowych. Optymalne zakresy normy wapnia to od 2.0 do 2.5 mmol/litr lub 8.0 do 10.0 mg/100ml lub też 4.0 do 5.0 mEq/litr,
  • poziom fosforu we krwi przebiega typowo, nie obserwuje się znaczących wahań poziomu tego pierwiastka,
  • ilość wapnia wydalanego z moczem nie powinna przekraczać 2.5 do 6.2 mmol/dobę.
  • Istnieje także szereg innych badań biochemicznych wykonywanych w celach uzupełniających lub odpowiednio do konkretnych przypadków.

Densytometria (DPA) jest obecnie podstawowym badaniem umożliwiającym rozpoznanie osteoporozy. Metoda ta umożliwia niezwykle dokładne i precyzyjne zmierzenie masy kostnej (z dokładnością do 1%). W efekcie, dzięki densytometrii możliwe jest stworzenie komputerowego obrazu struktury kości. Pomiar gęstości mineralnej kości tą metodą wykonuje się w lędźwiowym odcinku kręgosłupa lub w części górnej nasady kości udowej. Badania innych kości nie są wiarygodne.

Densytometrię należy wykonać przy;

  • częstych złamaniach kości,
  • chorobach tarczycy, nerek i wątroby,
  • siedzącym trybie życia lub uprawianiu sportu wyczynowego,
  • nadużywaniu alkoholu i tytoniu,
  • wczesnym początku menopauzy,
  • stosowaniu steroidów.

Wpływ leków na wyniki badań;

  • leki hepatotoksyczne powodują zmiany aktywności całkowitej fosfatazy zasadowej,
  • estrogeny powodują zmiany wyników testów tarczycowych.

Patologiczne zmiany w chorobie;

  • zmniejszona masa szkieletu, w obrębie kości gąbczastej w większym stopniu niż w obrębie kości zbitej; utrata połączeń beleczkowych,
  • różna liczba osteoklastów i osteoblastów,
  • brak innych chorób metabolicznych kości i brak zwiększenia zawartości niezmineralizowanego osteoidu,
  • szpik prawidłowy lub atroficzny.

Ważne jet też wykonanie badań obrazowych – zdjęcia przeglądowe kości (prześwietlenia, rentgen). Jest to najpopularniejsza i najtańsza metoda umożliwiająca diagnozę. Niestety jej podstawową wadą jest fakt, że znaczące ubytki wywołane chorobą widać dopiero, gdy przekroczą 30% masy kostnej. Ograniczona efektywność metody jest powodowana także współistnieniem innych zmian zwyrodnieniowych kości, co ma często miejsce u osób w podeszłym wieku.

Diagnostyka obrazowa;
badania RTG – „wczesne” zmiany w postaci zwiększenia szerokości przestrzenie międzykręgowych, względnej akcentacji blaszek korowych, pionowe krążkowanie trzonów kręgowych,
scyntygrafia kości może ujawnić zwiększony wychwyt w miejscu uprzednich złamań, w innych wypadkach wynik badania ujemny,
gęstość mineralna kości (BMD) w badaniu za pomocą absorpcjometrii promieniowania rentgenowskiego o dwóch energiach (DEXA) lub ilościowej TK (QCT); absorpcjometria jednofotonowa (SPA):

DEXA;
jest to zmodyfikowane badanie absorpcjometrii dwufotonowej. Stosuje się tutaj filtrowaną wiązkę promieniowania RTG celem pomiaru BMD kręgosłupa lędźwiowego, przedramienia i bliższej nasady kości udowej. Wartości prawidłowe badania mieszczą się w zakresie od -1 do +1 odchylenia standardowego (SD) od średniej szczytowej BMD dla danego miejsca szkieletu i grupy populacyjnej (współczynnik T).

QCT;
w tym badaniu stosuje się aparaty do tomografii komputerowej czwartej generacji. Za pomocą tej metody uzyskuje się obrazy poprzecznych przekrojów ciała na dowolnym wybranym poziomie. Technika ta pozwala m.in. na zmierzenie gęstości kości gąbczastej w kręgosłupie, niezależnie od otaczającej ją kości zbitej czy ewentualnych zwapnień w aorcie. Metoda ta doskonale sprawdza się w wykrywaniu wczesnej fazy pomenopauzalnego ubytku kości, kiedy taki deficyt dotyczy niemal wyłącznie kości gąbczastej. Najczęściej dokonywane są pomiary środkowej części trzonów kręgowych. Skalibrowanie ze specjalnym standardem umożliwia określenie rzeczywistej, przestrzennej gęstości kości w g/cm³. Jest to metoda charakteryzująca się  wysoką precyzją uzyskanego pomiaru. Obecnie stosowane są także tomografy komputerowe, które zaprojektowano specjalnie do badania gęstości kości przedramienia.. badanie trwa ok 2 minuty, generowane przez urządzenie promieniowanie jest 10-krotnie mniejsze, a wyniki są bardzo dokładne.

Histomorfometria ilościowa kości;
metoda histologiczna pomiaru różnych elementów kości, w której do badania używa się materiału z biopsji grzebienia kości biodrowej, oraz specjalne metody manipulowania i barwienia, po wcześniejszym podaniu tetracykliny w celu fluorescencyjnego pomiaru stopnia mineralizacji kości; dla różnych populacji są ustalone wartości referencyjne.

USG;
odpowiednia modyfikacja aparatury  ultrasonograficznej, umożliwiła wykorzystanie jej do badań kości. W tym przypadku nie są analizowane fale odbite, ale te przechodzące przez oceniane struktury kostne. Taka aparatura składa się najczęściej z dwóch szerokopasmowych głowic, z których pierwsza służy jako nadajnik, a druga jako odbiornik fal ultradźwiękowych. Najczęściej wykonuje się badanie kości piętowej, a rzadziej rzepki, ze względu na cienką warstwę kości korowej oraz małą ilość otaczających tkanek. Jest także możliwość wykonania pomiaru szybkości rozchodzenia się fal ultradźwiękowych w warstwie korowej piszczeli i mięśni palców. Z dwóch uzyskiwanych parametrów, uzyskiwany jest wskaźnik wytrzymałości kości wyrażany w procentach. Ultrasonografia jest metodą prostą, dlatego każdy nieprawidłowy wynik wymaga weryfikacji przez wykonanie densytometrycznego pomiaru gęstości kości udowej.

SPA;
jest to jeden za sposobów pomiaru i oceny masy kostnej. Metoda jest najtańsza ze wszystkich wymienionych metod, jednakże może być wykonana tylko w badaniu kości przedramienia

Biopsja kości
Biopsja tkanki kostnej polega na pobraniu materiału kostnego i zbadaniu go pod mikroskopem. Zazwyczaj w celu pobrania materiału do badania nakłuwa się kość biodrową. Metoda ta nie należy do rutynowych i jest wykonywana tylko w określonych przypadkach.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.

---