Choroba wrzodowa

Choroba wrzodowa jest procesem chorobowym, w którym działanie soku żołądkowego prowadzi do wytworzenia wrzodu w ścianie przewodu pokarmowego. Owrzodzenie może być umiejscowione w;

• dwunastnicy (DU): najczęściej umiejscowiony w opuszce dwunastnicy; liczne wrzody,
• żołądku (GU): występuje rzadziej niż DU; najczęściej umiejscowiony wzdłuż krzywizny mniejszej niedaleko kąta żołądka oraz w części przedodźwiernikowej,
• przełyku: owrzodzenie trawienne w dystalnej części przełyku może być wynikiem metaplazji nabłonka w przebiegu przewlekłego refluksu treści żołądkowo-dwunastniczej,

Objawy choroby wrzodowej;
u dorosłych (DU):

• gniotący lub palący ból w nadbrzuszu w 1-3 h po posiłkach, który ustępuje po przyjęciu pokarmu, leków alkalizujących lub zmniejszających sekrecję żołądkową,
• bóle nocne zakłócające sen,
• ból w nadbrzuszu,
• nieswoiste dolegliwości dyspeptyczne,
• po okresach objawowych następują okresy bezobjawowe; mogą występować nasilenia sezonowe dolegliwości,
  
• uczucie pełności poposiłkowej, brak łaknienia, nieprawidłowy wynik testu obciążenia solą fizjologiczną,
• nudności i wymioty wskazują na zwężenie odźwiernika,
• zgaga,
• nagły, silny ból w nadbrzuszu środkowym, promieniujący do prawego barku, objawy otrzewnowe i obecność wolnego powietrza w jamie otrzewnowej mogą wskazywać na perforację,
• zawroty głowy, omdlenie, krwawe wymioty lub smoliste stolce wskazują na krwawienie;

u dorosłych (GU):

• zespół objawów podobnych do DU,
• wrzody są często bezobjawowe; perforacja lub krwawienie mogą być pierwszym objawem choroby,
• ból w nadbrzuszu występujący po posiłku jest rzadkim objawem; wczesna pełność poposiłkowa, nudności i wymioty świadczą o przewężeniu żołądka,
• zmniejszenie się masy ciała;

u dzieci (DU):

• dodatni wywiad rodzinny w 50% przypadków DU,
• może być powodem przewlekłego bólu brzucha u małych dzieci,
• zwężenie ujścia żołądkowego w przebiegu wrzodu należy różnicować z wrodzonym przerostowym zwężeniem odźwiernika u niemowląt.

Główną przyczyną wrzodów jest zapalenie żołądka na tle H. pylori, bakterie te są głównym czynnikiem przyczynowym wrzodów. Dodatkowo dochodzi zaburzenie równowagi między czynnikami agresji i czynnikami obronnymi błony śluzowej, wrzodotwórcze leki, zespoły z nadmiernym wydzielaniem soku żołądkowego, a także zespół zachowanej okolicy okołoodźwiernikowej.

Do wystąpienia wrzodów predysponuje nałogowe palenie papierosów, leki, rodzinna historia choroby wrzodowej, zespół Zollingera-Ellisona, a także prawdopodobnie stosowanie leków kortykosteroidowych, grupa krwi 0, stres, niski status socjalno-ekonomiczny, praca fizyczna. Znikomy wpływ na powstanie wrzodów ma stosowanie przypraw, picie alkoholu, kofeina, paracetamol. Roczne ryzyko rozwoju DU u osób zarażonych H. pylori nie przekracza 1%.

Choroba wrzodowa nie ogranicza aktywność życiowej, jeżeli przebiega w sposób niepowikłany. U osób po krwawieniu z wrzodów wysiłek fizyczny powinien być dozowany, w zależności od tolerancji pacjenta.

Zalecenia dietetyczne dotyczą podawania trzech posiłków dziennie z unikaniem potraw drażniących. Skuteczne leczenie zwykle wyklucza konieczność przestrzegania specjalnej diety.