Odchudzanie jest działaniem podejmowanym w celu:

• osiągnięcia szczupłej sylwetki,
• pozbycia się nadwagi,
• poprawy samopoczucia,
• poprawy stanu zdrowia.

Odchudzanie wymaga podejścia racjonalnego, konsekwencji w działaniu, zmiany stylu życia, nawyków i sporo pracy. A z reguły człowiek nie lubi się trudzić. Warto jednak czasem stanąć mocno na ziemi i potraktować odchudzanie jak biznes, w który najpierw trzeba odpowiednio zainwestować.

Realny i korzystny dla zdrowia i dobrego samopoczucia cel powinien zakładać, że schudniemy o 10% wyjściowej masy ciała. Jeżeli więc dorosła osoba waży 70 kg to w ciągu trzech miesięcy do pół roku może schudnąć 7 kg. Nie należy zrzucać więcej niż 1 kg na tydzień, czyli 4 kg na miesiąc.
Bardziej ambitne plany prowokują do stosowania drastycznych diet, narażając tym samym na efekt jo-jo.
Niektórzy chudną wolniej, ale 2 kg miesięcznie to minimum.
Ogólne założenia dietetyczne mówi, że przeciętna dieta to 2 tys. kcal, kobiety mogą zjeść 1000-1200 kcal. dziennie, jeśli chcą chudnąć w tempie kilograma na tydzień. Mężczyźni są więksi i zużywają więcej energii na potrzeby organizmu, dzięki temu mogą zjeść więcej i uzyskać taki sam efekt – wystarczy im ograniczenie do 1500-1600 kalorii.

Ogólne zasady zdrowego odchudzania mówią o:

• spożywaniu mniejszych posiłków w 5 porcjach,
• przestrzeganiu narzuconych sobie pór posiłków,
• ograniczeniu słodyczy do minimum,
• urozmaiceniu posiłków,
• wprowadzeniu produktów pełnoziarnistych, przez co zwiększa się ilość błonnika w diecie,
• spożywaniu świeżych warzyw i owoców,
• uprawianiu sportów na świeżym powietrzu.

Uwaga!!!
W racjonalnym odchudzaniu należy unikać omijania posiłków!
Tego rodzaju „odchudzanie” jadłospisu wcale nie powoduje chudnięcia. Organizm odbiera i przetwarza sygnał o niedostarczeniu jedzenia i przestawia się na zwolnione spalanie energii oraz dokładniejsze trawienie. Przy następnej przerwie zacznie sobie odkładać zapasy, na wypadek powtórzenia się takich sytuacji w przyszłości.

Odtruwanie organizmu jest wskazane każdemu człowiekowi, gdyż codziennie stykamy się z wieloma toksynami zatruwającymi nasze ciało. Wiele toksycznych związków chemicznych magazynuje się w tkankach i narządach, w konsekwencji doprowadzając do ich osłabienia i chorób.
Na gromadzenia się toksyn szczególnie narażeni są palacze, alkoholicy, mieszkańcy zanieczyszczonych aglomeracji miejskich.

Główne źródła toksyn zatruwających organizm to:

• zanieczyszczenie środowiska,
• zanieczyszczona żywność,
• niewłaściwa dieta z dużą zawartością tłuszczów nasyconych, cukrów, konserwantów i barwników,
• nadużywanie leków,
• używki – alkohol, papierosy,
• codzienny stres,
• nawozy sztuczne i przeterminowane środki ochrony roślin.

Trzy główne kanały oczyszczanie organizmu to:

• wątroba,
• nerki,
• jelito grube.

Skutkiem skumulowania się toksyn w organizmie i negatywnych składników przemiany materii, jest zaburzenie równowagi organizmu, któremu towarzyszy wiele objawów niepożądanych, często mylonych z przyczynami innych chorób. Mogą wystąpić przede wszystkim:

• obniżenie odporności
• przemęczenie,
• bóle głowy, mięśni, stawów,
• złe samopoczucie,
• senność, rozdrażnienie,
• obniżenie sprawności fizycznej i psychicznej,
• choroby skóry, nieprzyjemny zapach ciała.

Odporność to ogólnie mówiąc wszystkie mechanizmy biorące udział w wytworzeniu odpowiedzi odpornościowej, a inaczej jest to zdolność do czynnej i biernej ochrony organizmu przed patogenami.

Podział odporności:
1. Odporność nieswoista:

• bierna,
• czynna.

2. Odporność swoista:

• bierna (naturalna – wrodzona lub przekazana z mlekiem matki, sztuczna – poprzez podanie  surowicy),
• czynna (naturalna – po przebyciu choroby, sztuczna – poprzez szczepionkę),
• komórkowa.

Odporność można wzmocnić następująco:

• aktywność fizyczna i ćwiczenia na świeżym powietrzu,
• dieta odpowiednia do zapotrzebowania organizmu, bogata w witaminy, minerały i antyoksydanty,
• probiotyki zawarte w mlecznych produktach fermentowanych (kefir, jogurt),
• naprzemienne stosowanie zimnego i ciepłego prysznicu pobudzające przemianę materii,
• hartowanie organizmu, np. poprzez korzystanie z sauny,
• odpowiedni ubiór do pogody, tak aby uchronił od przemarznięcia i przegrzania,
• unikanie dużych zbiorowisk ludzkich w okresie szczególnej zachorowalności np. na grypę.

Czynniki osłabiające odporność organizmu:

• przemęczenie organizmu i brak snu,
• częste przyjmowanie antybiotyków,
• stres i napięcie nerwowe,
• niezdrowa i nieodpowiednia dieta,
• używki, np. papierosy, alkohol,
• gwałtowne różnice temperatur.

Owsica to inwazja jelitowa wywołana przez Enterobius vermicularis. Charakteryzuje się występowaniem świądu odbytu, zwykle nasilającym się w godzinach nocnych. Objawy zakażenia pasożytem odczuwalne są ze strony układu pokarmowego i skóry.

Objawy, po których można rozpoznać inwazję owsika to;

• świąd odbytu,
• świąd krocza,
• zapalenie sromu i pochwy,
• mimowolne oddawanie moczu,
• ból brzucha,
• bezsenność.

Przyczyną choroby jest zarażenie się nicieniem jelitowym Enterobius (Oxyuris) vermicularis.
Szczególnie narażone są osoby przebywające w środowiskach zamkniętych. Zakażeniu sprzyjają złe warunki życia – zatłoczenie, brak nawyków higienicznych oraz ciepły klimat.

Chorobę można pomylić z innymi dolegliwościami, takimi jak idiopatyczny świąd odbytu, atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego, opryszczka zwykła, zakażenia grzybicze, łupież rumieniowy czy zapalenie pochwy.

Profilaktyka zakażeń obejmuje dokładne mycie rąk, obcinanie paznokci i ich czyszczenie. Mycie okolicy odbytu i narządów płciowych co najmniej raz dziennie, najlepiej pod prysznicem. Nie należy drapać okolicy odbytu ani dotykać rękami nosa i ust.

Warto pamiętać, że drapanie skóry okolicy odbytu może spowodować wyprzenie lub otarcie naskórka. U młodych dziewcząt może wystąpić zapalenie sromu i pochwy, zapalenie cewki moczowej, błony śluzowej macicy, jajowodów oraz zakażenie dróg moczowych.

Bardzo często ma miejsce bezobjawowe nosicielstwo pasożyta, skuteczność terapii wynosi > 90%, często występują nadkażenia.

Owsica najczęściej występuje u dzieci, u nich też występuje zwiększone prawdopodobieństwo reinfekcji. Zakażenie owsicą może nastąpić także w przypadku osoby dorosłej.

Otyłość jest zwiększeniem masy ciała prowadzącym do nadmiernej zachorowalności i umieralności. Definiowana jest jako przekroczenie o 20% należnej indywidualnej masy ciała określonej na podstawie standardowych tablic, z uwzględnieniem wzrostu i masy ciała.

OTYŁOŚĆ TO CHOROBA PROWADZĄCA DO ROZWOJU INNYCH SCHORZEŃ
DLATEGO
BARDZO WAŻNE JEST WCZESNE WDROŻENIE ODPOWIEDNIEJ KURACJI. LECZENIE OTYŁEGO POLEGA NA ZMNIEJSZANIU MASY CIAŁA I NA KONTROLI ZABURZEŃ WSPÓŁISTNIEJĄCYCH.

Objawem choroby jest zwiększenie masy ciała i tkanki tłuszczowej.

Podłoże dolegliwości jest wieloczynnikowe. Opisano rzadkie zespoły uwarunkowane genetycznie. Za przyczynę otyłości idiopatycznej uznaje się zaburzenie równowagi między przyjmowaniem pokarmu a wydatkiem energetycznym. Przyczyną choroby może być wyspiak trzustki, zaburzenia czynności podwzgórza, zespół Cushinga lub glikokortykoidy.

Bezpośrednim skutkiem wywołanym nadwagą jest nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, dysiipidemia, zespół bezdechu sennego i choroby układu krążenia. Pozytywnym jest fakt, że zmniejszenie masy ciała poprawia pacjentowi stan psychiczny oraz pozycję społeczną.

Predyspozycję do otyłości obserwuje się u osób, które miały otyłych rodziców, u kobiet po ciąży, u osób prowadzących siedzący tryb życia. Otyłość często występuje u osób na diecie bogato-tłuszczowej, oraz u osób z niskim statusem społeczno-ekonomiczny.

Najlepszym i najprostszym badaniem na stwierdzenie nadwagi jest wskaźnik BMI. Wskaźnik ten oblicza się —> BMI = ciężar ciała w (kg) podzielony przez wzrost w metrach do kwadratu (m2). Otyłość rozpoznaje się, gdy BMI > 30 kg/m2. Następnie określa się typ otyłości poprzez pomiar obwodu pasa i bioder oraz wyliczenie wskaźnika talia-biodra (WHR).
Androidalny typ otyłości – męski lub brzuszny – cechuje się WHR większym niż 0,85 u kobiet i 0,95 u mężczyzn, natomiast gynoidalny typ otyłości – żeński lub pośladkowy – cechuje się WHR mniejszym niż 0,85 u kobiet i 0,95 u mężczyzn.

Sama gimnastyk rzadko prowadzi do zmniejszenia masy ciała, ale wzmacnia długotrwałe skutki leczenia odchudzającego i powinna stanowić nieodłączną część każdego programu odchudzania.
Ograniczenia dietetyczne są podstawą postępowania z pacjentem otyłym. Konieczne jest zmniejszenie ilości przyjmowanych kalorii o 500 kcal, które prowadzi do redukcji masy ciała o 1 kg tygodniowo.
Często wprowadza się diety o bardzo małej zawartości kalorycznej (VLCD):

• 400-800 kcal dziennie – zwykle są oparte na pokarmach płynnych i szybciej prowadzą do utraty masy ciała, powikłania VLCD obejmują: odwodnienie, hipotonię ortostatyczną, zmęczenie, kurcze mięśniowe, zaparcie, ból głowy wrażliwość na zimno i nawrót otyłości po przerwaniu ich stosowania,
• przeciwwskazania dotyczące VLCD obejmują – świeży zawał mięśnia sercowego lub niedawno przebyty incydent mózgowy, chorobę nerek lub wątroby, raka, ciążę, cukrzycę typu I, niektóre schorzenia psychiczne,
• w czasie stosowania VLCD bardzo ważny jest nadzór lekarski.

Terapia otyłości opiera się na uzyskaniu ujemnego bilansu energetycznego, czyli zmniejszeniu ilości dostarczanego pokarmu i zwiększeniu aktywności fizycznej. W terapii tego schorzenia u wielu pacjentów stosuje się farmakoterapię, a w wybranych przypadkach zabiegi chirurgiczne. Lecząc osobę otyłą, dążymy do redukcji aktualnej masy ciała o 5-15% w okresie 3-6 miesięcy, co przekłada się na ubytek 0,5-1 kg tygodniowo.
Idealnie byłoby każdego pacjenta z otyłością skonsultować z dietetykiem. Nie zawsze jest to możliwe. Zatem lekarz rodzinny powinien przedstawi choremu konkretne zalecenia dietetyczne. Powyższe wytyczne możemy podzielić na ogólne, ilościowe i jakościowe.
Ogólne zalecenia dietetyczne to;

• jedzenie regularne 3-4 razy dziennie i unikanie podjadania między posiłkami,
• zmniejszenie spożywanych porcji,
• jedzenie śniadań,
• ograniczenie jedzenia wieczorami,
• jedzenie powoli,
• unikanie nieświadomego jedzenia w czasie oglądania telewizji, czytania,
• niejedzenie w czasie największego nasilenia głodu, ale przeczekanie aż głód ulegnie zmniejszeniu.

Pomimo redukcji dieta powinna zawierać wszystkie niezbędne dla organizmu składniki. W ramach rekomendowanej wartości kalorycznej dąży się do zwiększenia spożycia wody, warzyw, owoców, produktów spożywczych bogatobłonnikowych oraz ograniczenia tłuszczów zwierzęcych i pokarmów węglowodanowych o wysokim indeksie glikemicznym.
Ilość tłuszczu w diecie nie powinna przekracza 30% należy go eliminować (zwłaszcza tego widocznego, np. z tłustego mięsa i wędlin). Zalecane jest unikanie kiełbas, pasztetów, podrobów, mleka pełnotłustego i jego przetworów (śmietana, tłuste sery, lody). Nakazujemy unikanie produktów smażonych na rzecz produktów gotowanych i pieczonych w folii spożywczej. Tłuszcze zwierzęce powinny być zastąpione olejami roślinnymi. Te drugie zawierają wielonienasycone kwasy omega-6, które wpływają na obniżenie LDL cholesterolu we krwi. Poleca się też spożywanie ryb będących źródłem wielonienasyconych kwasów omega-3, które zmniejszają stężenie trój-glicerydów i wykazują efekt przeciwzakrzepowy. Wspomniano, że w diecie należy unikanie pokarmów o wysokim indeksie glikemicznym, czyli pokarmów, po których dochodzi do szybkiego wzrostu glukozy we krwi i następnie zwiększenia stężenia insuliny. Jest to zjawisko bardzo niekorzystne u otyłych pacjentów, ponieważ hiperinsulinemia sprzyja tyciu, a ponadto wywołuje hipoglikemię, która doprowadza do poczucia głodu i potrzeby spożycia słodkich produktów.

Profilaktyk otyłości obejmuje konieczność regularnej gimnastyki i przestrzegania diety przy okazji okresowej kontroli. Zaleca się to zwłaszcza dzieciom i młodym dorosłym oraz osobom pochodzącym z rodzin, w których występowała otyłość lub cukrzyca.
Powikłania otyłości to zwiększona umieralność głównie z powodu chorób serca i naczyń, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, kamica pęcherzyka żółciowego, zapalenie kości i stawów, dna, skłonność do tworzenia zakrzepów i zatorów, upośledzona wymiana gazowa i zespoły bezdechu śródsennego, niska samoocena oraz dyskryminacja w pracy.

Długotrwałe utrzymanie zmniejszonej masy ciała jest ogromnie trudne dla osoby, która cierpiała na nadwagę. Jeżeli pacjent nie ma motywacji, to powodzenie w zmniejszaniu masy ciała jest mało prawdopodobne.

Otyłość rozpowszechnia się coraz bardziej wśród dzieci. Za czynniki, które m.in. prowadzą do takiego stanu rzeczy, uważa się mniejszą aktywność fizyczną i wydłużanie czasu spędzonego na oglądaniu telewizji i przed komputerem. Wzrost należnej masy ciała następuje wraz z wiekiem. Dodatkowo okres przedpokwitaniowy i wczesny okres dorosłości zdają się sprzyjać powstawaniu otyłości. W przypadku kobiet ciąża jest bardzo często okresem, w którym otyłość pojawia się lub narasta ta występująca dotychczas.

Jedną z najważniejszych przyczyną nadwagi i otyłości jest nieodpowiednio skomponowana dieta, zawierająca produkty bogate w skrobię, takie jak biate pieczywo, makaron, ziemniaki czy ryż, posiadające wysoki indeks glikemiczny. Jakość odżywiania Polaków pozostawia wiele do życzenia. Zasłaniając się brakiem czasu, odżywiamy się nieregularnie, w pośpiechu, wybieramy żywność przetworzoną i wysokokaloryczną. W międzyczasie podjadamy chipsy, paluszki, orzeszki solone, batoniki. 0 zdrowym odżywianiu zapominamy. Pod względem ilości dostępnych warzyw i owoców, przypadających na jednego mieszkańca, Polska zajmuje przedostatnią pozycję w UE (HFA DB). Czarę goryczy przelewają analizy Instytutu Żywności i Żywienia wskazujące, że ich spożycie nie wzrosło w ciągu trzech ostatnich lat. Zarówno wśród dziewcząt, jak i chłopców w wieku 15 lat odsetek spożywających owoce co dziennie spadały w latach 2001-2006 odpowiednio o 14 i 12%. Byt to największy zanotowany spadek.
W zapobieganiu i leczeniu otyłości zaleca się spożywanie posiłków zawierających wszystkie niezbędne dla organizmu składniki, szczególnie produkty o niskim indeksie glikemicznym, dodatkowo w zmniejszonej ilości. Pomocne w utrzymaniu prawidłowej diety mogą być suplementy zmniejszające indeks glikemiczny posiłków, dlatego że nie powodują one wahań stężenia glukozy we krwi.
Palenie papierosów uskutecznia 37% mężczyzn i 23% kobiet – jest to wynik wyższy od przeciętnego dla krajów UE. Na szczęście zmniejsza się sukcesywnie. Palenie często jest ucieczką od stresu, który towarzyszy nam na każdym kroku, zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym. W pracy musimy sobie radzi z coraz większą ilością obowiązków. Pracujemy zatem dużo i intensywnie. Palenie jednak nie jest receptą na stres, to złudna i krótkotrwała poprawa, która przede wszystkim szkodzi zdrowiu. Palenie papierosów może obniża apetyt, ale jakim kosztem! Nie jest to bowiem metoda pozwalająca utrzymać prawidłową masę ciała i zachować zdrowie.
Palenie i otyłość są pierwszymi możliwymi do uniknięcia przyczynami zgonów związanych z chorobami sercowo-naczyniowymi. Pocieszające, że coraz więcej osób zaprzestaje palenia.
Alkohol- spożycie alkoholu przez lata plasowało nas na szczycie wszelkich rankingów. Do tego zdołaliśmy się już przyzwyczai
Spożycie alkoholu w Polsce jest niższe niż średnia UE, w dodatku dominują trunki o niższej zawartości procentowej (zwłaszcza tak lubiane przez Polaków piwo). Dane dotyczące spożycia alkoholu wśród młodzieży nie są już tak jednoznaczne. Z jednej strony cieszy  fakt, że na tle rówieśników UE polska młodzież wypada lepiej, ale z drugiej strony aż co szósty piętnastolatek przyznaje się do picia alkoholu co najmniej raz w tygodniu. W kontekście otyłości warto podkreśli, że alkohol spożywany w nadmiernych ilościach prowadzi do zwiększonego dostarczania energii („puste” kalorie).
Prawdziwą bolączką jest brak aktywności fizycznej. Uciekając w wir pracy, nie znajdujemy wystarczającej motywacji, by rozruszać ciało. A codzienny tryb naszego życia wymusza przyjmowanie pozycji siedzącej czy to w samochodzie, czy w biurze. Kiedy już wrócimy do domu, wolimy spędza czas przed komputerem bądź ekranem TV. Nic nie wskazuje na to, że w przyszłości odsetek osób uprawiających jakikolwiek sport się zwiększy, gdyż aktywność dzieci i młodzieży w starszych grupach wiekowych dramatycznie spada.
Im wcześniej zaczniemy modyfikować nasz styl życia, tym lepiej. Zdrowe, wartościowe i umiarkowane jedzenie wesprzyjmy wysiłkiem  fizycznym.   Nie tłumaczmy się brakiem czasu i przeznaczmy   kilkanaście   minut   dziennie   chociażby  na   ćwiczenia  rozciągające.   Pomoże  to zmniejszyć tkankę tłuszczową i utrzymać właściwą masę ciała.   Regularne ćwiczenia przyczyniają się także  do  zmniejszenia  poziomu  cukru we krwi, obniżenia ciśnienia tętniczego krwi, zmniejszenia ryzyka zawału serca i udaru mózgu, zmniejszenia zapotrzebowania organizmu na insulinę, wzmocnienia kości oraz siły mięśni. Jak widać jest o wiele więcej do zyskania niż stracenia.

OTĘPIENIE to patologiczny proces definiowany jako trwałe pogorszenie uprzedniego poziomu intelektualnego funkcjonowania.
Rozróżnia się następujące typy otępienia;

• typu Alzheimera (o.A.) - jest najpowszechniejsze i charakteryzuje się stopniowym pogorszeniem wyższych funkcji korowych. Szybkość postępu choroby jest różna,
• wielozawałowe (o.w.) - jest wynikiem przebiegających klinicznie lub podklinicznie udarów mózgu, wtórnych w stosunku do zmian miażdżycowo-stwardnieniowych tętnic. Pogorszenie występujące skokowo z okresami stabilizacji stanu klinicznego, demencja podkorowa współistnieje z zaburzeniami ruchowymi i chodu i charakteryzuje się spowolnieniem psychoruchowym,
• wtórne demencje - określane również jako otępienie odwracalne, ponieważ pogorszenie funkcji poznawczych może być odwracalne po wyleczeniu choroby podstawowej,
• z ciałkami Lewy’ego – powstaje we wczesnym okresie życia i towarzyszą mu związane z nim psychoza i depresja.

Objawy świadczące o rozwoju otępienia to;

• pogorszenie pamięci świeżej i trwałej,
• pogorszenie abstrakcyjnego myślenia,
• upośledzenie rzeczowego oceniania sytuacji,
• zmiany osobowości, odhamowanie emocjonalne,
• zaburzenia snu,
• zaburzenia nastroju,
• nietrzymanie moczu,
• nietrzymanie stolca,
  
• sztywność i drżenie,
  
• halucynacje i urojenia,
• zachowanie paranoidalne,
• utrata masy ciała,
• napady padaczkowe.

Przyczyny choroby są następujące;

• o.A. – genetyczna predyspozycja w < 15%,
• o.w. – spowodowana zmianami miażdżycowymi i stwardnieniowymi lub zatorami naczyń mózgu z towarzyszącymi udarami przebiegającymi klinicznie lub podklinicznie,
• demencje podkorowe – są powodowane m.in. przez parkinsonizm, postępujące porażenie nadjądrowe i chorobę Huntingtona,
• wtórne demencje – wywołane niedoczynnością tarczycy, niedoborem wit. B12, wodogłowiem normotensyjnym, AIDS, kiłą i różnymi lekami.

Prawdopodobieństwo wystąpienia choroby wzrasta z wiekiem, zwiększa się poprzez zmiany miażdżycowe i stwardnieniowe naczyń. Może wystąpić po urazie głowy, stwierdzonym w wywiadzie, po infekcji o.u.n. stwierdzonej w wywiadzie lub po depresji w średnim wieku.

Chorobę czasem mylnie stwierdza się przy majaczeniu, fizjologicznym starzeniu się, depresji, schizofrenii, stanach uczucia deprywacji, przewlekłym alkoholizmie, udarze cieplnym oraz przy stanach po leczeniu chirurgicznym.

W badaniach laboratoryjnych należy wykluczyć potencjalnie odwracalne demencje. Przeprowadza się ocenę funkcji tarczycy, badania serologiczne pod kątem kiły, stężenie wit. B12 i foliatów. Wykonuje się morfologię i podstawowe badania metaboliczne.

Zmiany patologiczne w chorobie to zwyrodnienie ziarnisto-wodniczkowe, zwyrodnienie włókienkowe, płytki miażdżycowe, amyloid naczyniowy, zmiany miażdżycowo – stwardnieniowe naczyń, zwyrodnienie neuronów istoty czarnej i prążkowia.

Badaniami pomocniczymi są testy oceniające stan psychiczny, testy neuropsychologiczne i EEG u pacjentów z zaburzeniami świadomości i napadami padaczkowymi.

Powikłaniami choroby są objawy pozapiramidowe, indukowane przez leki przeciwpsychotyczne, upadki, odleżyny, niedożywienie, zaparcia i zakażenia.

Ostre zapalenie otrzewnej to ostre zapalenie blaszki trzewnej i ściennej otrzewnej. Choroba obejmuje przewód pokarmowy, układ endokrynny/metaboliczny i układ krążenia.

Objawy, po których pojawieniu się można podejrzewać ostre zapalenie otrzewnej to;

• ostry ból brzucha,
• gorączka,
• nudności i wymioty,
• zaparcie,
• ból brzucha nasilający się przy ruchach,
• wzdęcie brzucha,
• duszność,
• uogólnione napięcie powłok brzusznych,
• osłabienie perystaltyki jelitowej,
• wzmożony odgłos opukowy,
• spadek ciśnienia,
• tachykardia,
• przyspieszenie oddechu,
• odwodnienie,
• płyn w jamie otrzewnowej.
  

Jedną z przyczyn jest wodobrzusze związane z marskością wątroby i zespół nerczycowy. Do grupy przyczyn zalicza się również urazy brzucha, drążące rany, perforację, zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie okrężnicy – infekcyjne, nieswoiste, perforację wrzodu trawiennego, zgorzel jelit, zapalenie uchyłków, zapalenie trzustki, powikłania pooperacyjne oraz ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego.

Czynnikami zwiększającymi ryzyko wystąpienia dolegliwości są – niedawno przebyty zabieg operacyjny, zaawansowana choroba wątroby, stosowanie kortykosteroidów, zespół nerczycowy oraz powtarzana w warunkach ambulatoryjnych dializa otrzewnowa.

Choroba może być mylnie stwierdzona przy tworzącym się ropniu i przy innych przyczynach niedrożności. Może być pomylona z zapaleniem węzłów chłonnych krezki, zapalenie wyrostka robaczkowego i zapaleniem trzustki.

W wynikach badań laboratoryjnych stwierdza się dodatnie posiewy płynu z nakłucia otrzewnej, leukocytozę, wzrost stężenia BUN, zagęszczenie krwi, dodatnie posiewy z krwi, kwasicę metaboliczną, kwasicę oddechową i podwyższoną aktywność amylazy.

Choremu podaje się dożylnie płyny i elektrolity, odżywianie doustne może być wprowadzone dopiero po powrocie perystaltyki jelitowej, oddaniu wiatrów i Steca. Może być konieczne całkowite żywienie pozajelitowe.

Choroba może wywoływać powikłania związane z hipowolemią, posocznice, wstrząs septyczny, ostrą niewydolność nerek i niewydolność oddechową, niewydolność wątroby i tworzenie się ropni.

W pełni rozwinięta niedrożność porażenna wymaga 48 h leczenia w celu usunięcia objawów. Śmiertelność zależy od wieku, czasu trwania choroby, czynnika przyczynowego i chorób towarzyszących.

Ostre zapalenie otrzewnej odnotowuje się w sporadycznych przypadkach u dzieci, jeśli jest to możliwe, należy zasięgnąć konsultacji pediatrycznej i chirurgicznej jak najwcześniej. W przypadku osób w wieku podeszłym zwiększa się liczba przypadków zakończonych śmiercią. W tym przypadku przebieg może być skąpoobjawowy.

Osteoporoza to wieloprzyczynowa choroba szkieletu cechująca się dużą utratą tkanki kostnej i zaburzeniami mikroarchitektoniki szkieletu powodującymi wystąpienie skłonności do atraumatycznych złamań kręgosłupa, bliższej nasady kości udowej, dystalnej części kości promieniowej, bliższej części kości ramiennej, ramion kości łonowej i żeber. Wyróżnia się następujące postacie choroby:

• osteoporoza pomenopauzalna (typu I) – najczęstsza postać u kobiet rasy białej i orientalnej. Spowodowana nadmiernym i przedłużonym przyspieszeniem resorpcji kości w następstwie menopauzalnego wygaśnięcia wydzielania estrogenów,
  
• osteoporoza inwolucyjna (typu II) – występuje u obu płci powyżej 75 r.ż. Spowodowana dyskretnym, przedłużonym zachwianiem równowagi między stopniem resorpcji i stopniem tworzenia kości. Często występuje postać mieszana obu typów,
  
• osteoporoza idiopatyczna - to rzadka postać pierwotnej osteoporozy, występująca u kobiet przed menopauzą oraz u mężczyzn przed 75 r.ż. Nie jest spowodowana wtórnymi przyczynami ani czynnikami zagrożenia powodującymi utratę kości, jej przyczyny są nieznane,
  
• osteoporoza młodzieńcza – rzadka postać choroby o różnym nasileniu, występująca u dzieci przed okresem dojrzewania. Jest to choroba samoograniczająca się z ustaniem występowania złamań w okresie pokwitania. Przyczyna jest ciągle nieznana,
  
• wtórna osteoporoza – to nasilona utrata kości wystarczająca do spowodowania atraumatycznych, złamań z powodu takich czynników zewnętrznych, jak: nadmiar kortykosteroidów, reumatoidalne zapalenie stawów, przewlekłe choroby nerek i wątroby, zespoły złego wchłaniania, układowa mastocytoza, nadczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, różnorodny hipogonadyzm i inne.

Główne objawy tej choroby to;

• ostre i przewlekłe bóle pleców,
• kifoza lub skolioza kręgosłupa,
• atraumatyczne złamania,
• brak obwodowych zniekształceń kości,
• zmniejszenie wzrostu.

Główną przyczyną osteoporozy jest przebycie menopauzy u kobiet, jest to przyczyna osteoporozy menopauzalnej. Pozostałe przyczyny nie są znane i chociaż utrata tkanki kostnej jest nieuchronnym następstwem starzenia się, osteoporoza występuje dużo częściej u osób, które nie osiągnęły optymalnej szczytowej masy kostnej podczas wzrastania lub następnie traciły ją szybciej w następstwie pomenopauzy bądź stanów chorobowych, czy innych czynników zagrożenia zwiększających utratę tkanki kostnej.

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia choroby są następujące;

• dietetyczne – niewystarczające spożycie wapnia, nadmierne fosforanów/białka; niewystarczające spożycie wit. D w podeszłym wieku,
• fizyczne – unieruchomienie, siedzący tryb życia,
• środowiskowe – alkohol, papierosy, kawa,
• choroby – choroby przewlekłe, endokrynopatie ,
• jatrogenne – kortykosteroidy, nadmierna substytucja hormonami tarczycy, przewlekłe stosowanie heparyny, chemioterapia, diuretyki pędowe, leki przeciwdrgawkowe, napromieniowanie,
• genetyczne/rodzinne – suboptymalna masa kości w okresie dojrzewania, „rodzinna szybka utrata tkanki kostnej”.

Wyniki wszystkich „rutynowych” badań zwykle są prawidłowe w przypadku osteoporozy. Aktywność fosfatazy zasadowej może być przemijająco zwiększona po złamaniach, obserwuje się zwiększone wydalanie z moczem pirydynoliny i hydroksyproliny, które wskazują na typ z szybką przebudową kości.

Zmianą patologiczną jest zmniejszona masa szkieletu, w obrębie kości gąbczastej w większym stopniu niż w obrębie kości zbitej. Obserwuje się utratę połączeń beleczkowych, różną liczba osteoklastów i osteoblastów. Nie są widoczne inne choroby metaboliczne kość, brak zwiększenia zawartości niezmineralizowanego osteoidu, a szpik kostny jest prawidłowy lub atroficzny.

Dieta powinna redukować nadwagę u osób otyłych. Osoby z osteoporozą powinny spożywać 1500 mg wapnia dziennie ze wszystkich źródeł, jeśli nie występuje hiperkalciuria lub kamica nerkowa w wywiadzie. Wskazane jest aby unikać nadmiernego spożycia fosforanów i białka, np. unikać napojów zawierających kwas fosforanowy i nadmiernego spożycia mięsa. Dieta powinna dostarczać 400-800 j.m. wit. D dziennie.

Ogólne zasady profilaktyczne to przede wszystkim dieta, ruch, substytucja hormonalna zaraz po menopauzie, zwiększone spożycie wapnia, odpowiednie spożycie wit. D oraz profilaktyka podczas fazy osteopenicznej.

Powikłania choroby to przede wszystkim ciężki unieruchamiający ból, objawy neurologiczne grzbietowo/lędźwiowe wtórne w stosunku do złamania kręgu, oraz inwalidztwo, a nawet śmierć w stosunku do wtórnych powikłań złamania bliższej nasady kości udowej.

U70% pacjentów leczenie prowadzi do stabilizacji objawów szkieletowych, w części przypadków następuje nieznaczny wzrost masy kostnej, a także złagodzenie bólów i zwiększona ruchliwość. 2-30% złamań nasady bliższej kości udowej prowadzi do stanu wymagającego przewlekłej opieki, a nawet do przedwczesnego zgonu z powodu powikłań pomimo leczenia.

Z osteoporoza może równocześnie występować nadużywanie kortykosteroidów, reumatoidalne zapalenie stawów, przewlekłe choroby wątroby/nerek, zespoły złego wchłaniania, układowa mastocytoza, nadczynność tarczycy, także jatrogenna, zaburzenia dotyczące jedzenia.

Warto wspomnieć, że osteoporoza pierwotna występuje rzadko u rasy czarnej, natomiast najbardziej podatni są pacjenci pochodzący z Wysp Brytyjskich, Skandynawii, północnej Europy i Azji.

Ospa wietrzna to  pospolita, wysoce zaraźliwa choroba wysypkowa wieku dziecięcego, charakteryzująca się występowaniem rzutów pęcherzykowych wykwitów na skórze i błonach śluzowych. Ospę wietrzną wywołuje wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV) z rodziny herpeswirusów. Wirus przenosi się poprzez bezpośredni kontakt z chorym lub drogą kropelkową. Epidemie choroby zwykle występują od stycznia do maja, okres wylęgania wynosi przeważnie 14-16 dni. Chorzy są zaraźliwi od 24 h przed pojawieniem się wysypki do zaschnięcia ostatniego pęcherzyka. Większość ludzi przechorowuje ospę wietrzną w dzieciństwie i nabywa trwałej odporności.

Główne objawy ospy wietrznej;

• gorączka, złe samopoczucie, brak apetytu, łagodny ból głowy,
• rzuty pęcherzyków przypominających łzy na rumieniowatym podłożu,
• wykwity pojawiają się w następujących po sobie rzutach,
• plamki przechodzą w grudki, a następnie w pęcherzyki, które następnie pokrywają się strupem,
• jednoczesne występowanie wykwitów w różnych stadiach rozwoju,
• świąd,
• wysypka zwykle zaczyna się na tułowiu, potem rozprzestrzenia się na twarz i skórę głowy owłosionej,
• kończyny zajęte w małym stopniu,
• wykwity mogą być obecne na błonach śluzowych jamy ustnej i narządach płciowych.

Przyczyną choroby jest zakażenie wirusem, poprzez drogę kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z pęcherzykami.

Czynnikiem zwiększonego ryzyka jest brak przechorowania ospy wietrznej oraz obniżona odporność organizmu.

Ospa wietrzna może zostać mylnie zdiagnozowana w przypadku pojawienia się opryszczki zwykłej, półpaśca, liszajca zakaźnego, zakażenia wirusami Coxsackie, przy pokrzywce grudkowej, świerzbie oraz przy wysypce polekowej.

W badaniach laboratoryjnych określa się liczbę leukocytów, która może być obniżona, prawidłowa lub łagodnie podwyższona, znaczna leukocytoza wskazuje na wtórne nadkażenie, wielojądrzaste komórki olbrzymie w rozmazie zeskorobin pobranych z pęcherzyków, możliwe jest wyhodowanie wirusa na ludzkich kulturach komórkowych.

Choroba może przebiegać z powikłaniami takimi jak wtórne nadkażenie bakteryjne, zapalenie płuc, zapalenie mózgu, zespół Reye’a, plamica, zapalenie węzłów chłonnych oraz zapalenie nerek.

Ospa wietrzna u zdrowych dzieci rzadko rrzebiega ciężko, a całkowite wyzdrowienie jest regułą i powoduje długotrwałą odporność. Wtórne ataki choroby są rzadkie, lecz podkliniczne  zakażenia występują powszechnie. Po latach może nastąpić nawrót choroby jako półpasiec u dorosłych, czasami tez u dzieci. Powikłania ospy rzadko kończą się śmiercią.

Noworodki urodzone z matek, które zachorowały na ospę wietrzną, od 5 dni przed porodem do 2 dni po porodzie są zagrożone ospą wietrzną o ciężkim przebiegu; muszą otrzymać VZIG. Ospa wietrzna pęcherzowa występuje przede wszystkim u dzieci poniżej 2 r.ż., wykwity przybierają wtedy postać pęcherzycy zamiast pęcherzyków, ale przebieg kliniczny się nie zmienia. Do śmierci mogą doprowadzić powikłania posocznicowe i zapalenie mózgu.

U osób w wieku podeszłym zakażenie wirusem może ulec reaktywacji i wywołać półpasiec. Należy pamiętać, że u dorosłych przebieg zakażenia jest cięższy niż u dzieci, a najczęstszą przyczyną zgonu jest pierwotne wirusowe zapalenie płuc.

Opryszczka ciężarnych to rzadka, samoograniczająca się choroba skórna na podłożu immunologicznym, występująca najczęściej w środkowym okresie ciąży. Początek zazwyczaj przypada na drugi trymestr ciąży z ustąpieniem objawów po porodzie. Może wystąpić w przebiegu następnych ciąż, objawia się występowaniem polimorficznych pęcherzyków, grudek lub dużych pęcherzy, często umiejscowionych w okolicy okołopępkowej lub na innych częściach tułowia. Może zajmować pośladki, przedramiona, powierzchnie dłoniowe rąk i podeszwowe stóp. Rzadziej występuje na skórze owłosionej głowy i twarzy. Pęcherzyki mogą się zlewać w duże pęcherze, pękać i tworzyć krosty, następnie ustępować, pozostawiając ogniska hiperpigmentacji, błony śluzowe są wolne od wykwitów, chociaż na śluzówce jelit mogą występować zmiany podobnie jak w chorobie trzewnej, jednak bez objawów złego wchłaniania.

Głównym objawem choroby są intensywnie purpurowe grudki lub pęcherzyki, pojawiające się początkowo w okolicy okołopępkowej i uogólniające się.

Przyczyna choroby jest nieznana, ale podejrzewa się zmiany immunologiczne. Nie jest wywoływana przez wirusa opryszczki, ale wiąże się ją z HLA-DR3 i HLA-DR4, możliwa jest również rola antygenu II klasy kompleksów zgodności tkankowej.

Ryzyko wystąpienia opryszczki zwiększa wystąpienie objawów choroby w poprzedniej ciąży. Natomiast zakażenie wirusem opryszczki nie zwiększa ryzyka choroby.

W badaniach laboratoryjnych rozmaz szkiełkowy pazancka jest ujemny, hodowla wirusa HSV ujemna, możliwe jest stwierdzenie obwodowej hipereozynofili.

Chorobowe zmiany patologiczne to podnabłonkowe pęcherzyki, często z eozynofilami i obrzękiem brodawek skóry. Rzadko występuje akantoliza, stan zapalny w obrębie otaczających powierzchownych i głębokich naczyń krwionośnych skóry.

Profilaktyka obejmuje unikanie kontaktu z osobami zakażonymi. Niektórzy polecają rozwiązanie ciąży cięciem cesarskim, jeśli wiadomo, że matka jest zakażona. Wskazane jest unikanie prenatalnego monitorowania płodu przez zakładanie elektrod na skórę głowy w przypadkach, w których zmiany skórne u matki występują na narządach płciowych. Użycie estrogenów lub progesteronu może wyzwolić nawrót choroby.

Choroba może dawać powikłania w postaci wtórnych nadkażeń bakteryjnych. Mogą wystąpić skutki uboczne nadmiernego leczenia ogólnego w czasie ciąży, obumarcie płodu, przedwczesny poród, może mieć miejsce opóźnienie rozwoju wewnątrzmacicznego płodu. Czasem może nastąpić zapalenie spojówek, zapalenie rogówki, zaćma, wstrząs oraz przejściowa opryszczka ciężarnych u noworodków.

Główny rozsiew zmian następuje w 2 i 3 trymestrze ciąży. Zmiany zazwyczaj ustępują po porodzie, ale często nasilają się w połogu. Opryszczka ma skłonność do nawrotów w następnych ciążach. Ogólnie stosowane steroidy mogą powstrzymać pojawianie się nowych zmian, złagodzić świąd i przebieg choroby, leki pogarszają rokowanie dla płodu. U karmiących piersią kobiet obserwuje się krótszy czas trwania opryszczki ciężarnych.

Wraz z opryszczką ciężarnych może występować zaśniad graniasty lub nabłoniak kosmówkowy.

Opryszczka – Herpes simplex – jest to  choroba wirusowa z licznymi objawami klinicznymi, zwykle występująca pod postacią bolesnych pęcherzyków, umiejscowionych w skupieniach na skórze, rogówce, błonach śluzowych, mogąca się objawiać jako zapalenie mózgu, zapalenie płuc lub choroba wielonarządowa. Zwykle objawy zakażenia pierwotnego trwają około 2 tygodnie. Czas trwania zakażeń nawrotowych jest różny. Okres zakaźności w zakażeniu nawrotowym jest krótszy niż w zakażeniu pierwotnym. Szczególnie narażone na zachorowanie są noworodki i osoby w stanie immunosupresji, u nich też występuje większa śmiertelność.
Wirus opryszczki atakuje skórę z przydatkami i układ nerwowy.

Pęcherzyki, czyli główny objaw opryszczki, są umiejscowione w skupieniach lub występują jako otwarte bolesne owrzodzenia, często na rumieniowym podłożu. Inne towarzyszące im objawy są bardzo różne i zależą od  postaci zakażenia pierwotnego, które są następujące;

• zanokcica opryszczkowa,
• pierwotne opryszczkowe zakażenie błon śluzowych jamy ustnej i gardła,
• pierwotne opryszczkowe zapalenie spojówek i rogówki,
• wypryska opryszczkowa,
  
• opryszczka noworodków,
• opryszczka wargowa,
• opryszczka oczna.

Przyczyną schorzenia jest zakażenie wirusem opryszczki typ HSV1 lub HSV 2. Zakażenie wirusem HSV 1 częściej jest związane ze zmianami w jamie ustnej, a HSV 2 – na narządach płciowych, ale może być też odwrotnie.

Czynnikami mogącymi zwiększać prawdopodobieństwo zarażenia się wirusem opryszczki są:

• obniżenie odporności,
• noworodki – ekspozycja na aktywne zakażenie u matki w czasie porodu pochwowego lub w czasie pielęgnacji. Największe ryzyko zakażenia w pierwotnej postaci zakażenia HSV u matki,
• wcześniejsze zakażenie wirusem HSV,
• stosunki płciowe z osobą zakażoną,
• narażenie zawodowe.

Opryszczka może być mylnie stwierdzona przy takich chorobach jak liszajec, w którego przebiegu występują pęcherzyki o kolorze słomy, przechodzące w krosty, aftowe zapalenie jamy ustnej, półpasiec, herpangina oraz zespół Stevensa-Johnsona,

W diecie dzieci z opryszczkowym zapaleniem jamy ustnej należy unikać kwaśnych pokarmów.

U kobiet w ciąży, u których ujawniło się zakażenie wirusem opryszczki należy zachować dalsze środki ostrożności. Ryzyko wydalania wirusa w czasie porodu przez matkę z bezobjawową opryszczką narządów płciowych jest niskie i niewykrywalne w kontrolnych posiewach, natomiast ryzyko opryszczki noworodkowej przy zakażeniu okołoporodowym wynosi 41% w przebiegu pierwotnej opryszczki narządów płciowych u matki i 4% w zakażeniu nawrotowym. Należy unikać monitorowania akcji serca płodu przy użyciu elektrod naczaszkowych. Cięcie cesarskie powinno być wykonane w każdym przypadku ze świeżymi zmianami opryszczkowymi lub wstępnymi objawami zakażenia i powinno być rozważone, jeśli zakażenie pierwotne narządów płciowych wystąpiło do 4 tyg. przed oczekiwanym porodem. U noworodków narażonych na okołoporodowe zakażenie HSV, należy wykonać posiewy (z moczu, kału, płynu mózgowo-rdzeniowego, z wydzieliny oka i gardła), prowadzić leczenie acyklowirem u chorych dzieci z objawami klinicznymi, w przypadkach z dodatnim wynikiem hodowli wirusa lub ze zmianami w płynie mózgowo-rdzeniowym.

Oparzenia to po prostu uszkodzenia tkanek spowodowane działaniem wysokiej temperatury, substancji chemicznych, prądu elektrycznego lub promieniowania. Głębokość oparzenia zależy od intensywności i czasu działania czynnika etiologicznego.
Wyróżniamy:

• oparzenia I stopnia – nie obejmują całej grubości skóry, dotyczą powierzchownych warstw naskórka,
• oparzenie II stopnia – obejmuje różną część naskórka z tworzeniem pęcherzy i część skóry właściwej,
  
• oparzenia II stopnia – obejmujące całą grubość skóry, wiążą się ze zniszczeniem wszystkich warstw skóry wraz z koagulacją splotu podskórnego.

Objawy zależą od stopnia oparzenia;

• I stopień -  rumień oparzonych tkanek, bledniecie skóry pod wpływem ucisku, możliwa tkliwość przy ucisku,
• II stopień -  skóra czerwona, pokryta pęcherzami, bardzo tkliwa przy ucisku,
• III stopień – oparzona skóra jest twarda i sztywna, skóra nie jest tkliwa przy ucisku.

Otwarty ogień i gorące płyny są najczęstszą przyczyną oparzeń, dodatkowo wymienia się substancje żrące lub kwasy, prąd elektryczny (może powodować znaczne uszkodzenia tkanek przy niewielkich zmianach okrywającej skóry) oraz nadmierną ekspozycję na promienie słoneczne.

Za powstanie oparzenia mogą być odpowiedzialne podgrzewacze wody ustawione na zbyt wysoką temperaturę. Czynniki ryzyka są wyższe u osób narażonych zawodowo na substancje chemiczne, prąd elektryczny lub promieniowanie. Najczęstsze są oparzenia małych dzieci i osób starszych, które mające cienką skórę, bardziej podatną na czynniki mogące wywołać oparzenia. Nieuważne postępowanie z zapalonymi papierosami i nieodpowiednie lub wadliwe instalacje elektryczne, też stają się częstymi przyczynami poparzeń.

W badaniach laboratoryjnych mierzy się wartość hematokrytu, wykonuje się grupę krwi i próbę krzyżową, stężenie elektrolitów w surowicy i azotu mocznikowego krwi, oraz badanie ogólne moczu.

Oparzenia pierwszego stopnia mogą powodować obumarcie powierzchownych warstw naskórka, przekrwienie naczyń śródskórnych. Oparzenie drugiego stopnia wywołuje martwicę skrzepową różnej grubości naskórka, rozwarstwienie naskórka, koagulację splotu podskórnego, natomiast  przydatki skóry pozostają nietknięte. Oparzenie trzeciego stopnia objawiają się martwicą wszystkich elementów skóry oraz koagulacją splotu podskórnego.

Wskazane jest stosowanie kremów z filtrami pochłaniającymi promieniowanie ultrafioletowe. Ograniczenie dostępu do przewodów i gniazdek elektrycznych oraz właściwe zabezpieczenie środków chemicznych stosowanych w gospodarstwie domowym. Warto zainwestować w montaż i właściwą konserwację domowych wykrywaczy dymu. Czasem przydaje się przygotowanie domowego planu ewakuacji na wypadek pożaru. Konieczne jest właściwe przechowywanie i używanie materiałów łatwo palnych.

Powikłaniem pooparzeniowym może być owrzodzenie żołądka lub dwunastnicy, rak kolczystokomórkowy rozwijający się w starej bliźnie po oparzeniu, posocznica wychodząca z zakażonego oparzenia, zapalenie płuc, upośledzenie ruchomości kończyn i możliwe przyszłe przykurcze zgięciowe.

W przypadku oparzeń I stopnia następuje całkowite wyzdrowienie.
Przy oparzeniach II stopnia do zagojenia się oparzeń dochodzi zwykle w okresie do dwóch tygodni.
Oparzenia III stopnia nie są w stanie same się zabliźnić i konieczny jest zabieg przeszczepu skóry. Długość pobytu w szpitalu oraz na oddziale intensywnej terapii zależy od rozległości oparzenia, ewentualnego zatrucia dymem oraz wieku. Można oczekiwać 50-procentowego przeżycia w 62% przypadków oparzeń w wieku 0-14 lat, 63% w wieku 15-40 lat, 38% w wieku 40-65 lat oraz 25% w wieku powyżej 65 lat. Można oczekiwać, że 90% oparzonych, którzy przeżyli, powróci do aktywności zawodowej równie intensywnej, jak ich praca przed oparzeniem.

Omdlenia występują przynajmniej raz u około 5-20% dorosłych w wieku do 75. roku życia. Zaburzenie to jest przyczyną około 1% przyjęć do szpitala i około 3% zgłoszeń do ambulatorium.

Głównym objawem jest przejściowa utrata przytomności charakteryzująca się brakiem reakcji na bodźce zewnętrzne, utratą napięcia mięśniowego i samoistnym powrotem świadomości.

Przyczyny omdleń mogą wywiązywać się z zaburzeń w pracy serca. Ich przyczyną może być także zator płucny, podciśnienie ortostatyczne, przyjmowane leki, drgawki, napad przejściowego niedokrwienia, zespół zatoki szyjnej, mogą występować również przyczyny psychogenne.

Do czynników sprzyjających występowaniu omdleń zalicza się choroby serca oraz przyjmowanie następujących leków: hipotensyjnych, wazodylatatorów, pochodnych fenotiazyn, przeciwdepresyjnych, przeciwarytmicznych oraz diuretyków.

Wśród dzieci omdlenia są rzadkością, niemniej jednak mogą się zdarzać w niektórych sytuacjach. U osób w wieku podeszłym omdlenia występują znacznie częściej, a rokowania ich przyczyn są zazwyczaj poważniejsze.

Odwarstwienie siatkówki to schorzenie polegające na oddzieleniu się siatkówki sensorycznej od leżącego poniżej nabłonka barwnikowego siatkówki, połączonym z gromadzeniem się płynu pomiędzy nimi.
Rozróżnia się następujące typy odwarstwienia siatkówki:

• przedarciowe: występuje, gdy płyn z ciała szklistego zyskuje dostęp do przestrzeni podsiatkówkowej przez przedarcie w siatkówce. Jest to postać najczęstsza, potocznie określana jako „odwarstwienie siatkówki”,
• wysiękowe: występuje przy załamaniu się bariery krew-siatkówka z następczą akumulacją płynu pod siatkówką,
• trakcyjne: występuje, kiedy trakcje na siatkówce, pochodzące zazwyczaj z nieprawidłowej tkanki włóknistej lub włóknisto-naczyniowej na siatkówce, unoszą ją ponad leżący poniżej nabłonek barwnikowy siatkówki.

Główne objawy tego schorzenia to;

• błyski (fotopsje),
• męty,
• utrata pola widzenia.

Widzenie centralne i ostrość wzroku mogą być zachowane, jeśli nie występuje odwarstwienie plamki, niska ostrość wzroku przy odwarstwieniu plamki. Gdy odwarstwienie siatkówki zajmuje duży obszar, można stwierdzić względne upośledzenie odruchu źrenicznego. Ocena dna oka po rozszerzeniu źrenicy ukazuje uniesienie siatkówki neurosensorycznej wraz z jedną lub kilkoma przedarciami siatkówki w przedarciowym odwarstwieniu siatkówki lub kopulaste uniesienie siatkówki bez przedarć w wysiękowym odwarstwieniu siatkówki.

Przyczyną schorzenia jest ostre tylne odłączenie się ciała szklistego, proces związany z wiekiem, spowodowany przez rozpływ ciała szklistego. Według szacunków u 15% pacjentów z ostrym PVD dojdzie do wytworzenia się otworu w siatkówce, ale u większości nie rozwinie się odwarstwienie siatkówki. Inną przyczyną mogą być guzy, choroby zapalne, retinopatia proliferacyjna w cukrzycy, ciało obce wewnątrzgałkowe, bliznowaciejąca retinopatia wcześniaków, proliferacyjna sierpowatokrwinkowa retinopatia oraz penetrujący uraz.

Czynnikami predysponującymi do rozwoju choroby są krótkowzroczność, urazy, odwarstwienie siatkówki w drugim oku, usposabiające zmiany zwyrodnieniowe siatkówki, jaskra – u 4-7% chorych z odwarstwieniem siatkówki występuje przewlekła jaskra z otwartym kątem przesączania, czuby szklistkowo-siatkówkowe; przyczyną obwodowych czubów siatkówkowych są ogniskowe obszary z trakcją szklistki, południkowe fałdy; nadmierne fragmenty siatkówki stwierdzane zwykle w nadnosowym kwadrancie.

W celach profilaktycznych pacjentów z grupy ryzyka należy poddawać regularnym badaniom okulistycznym przez wyspecjalizowanego lekarza okulistę, a pacjenci z ostrym tylnym odłączeniem ciała szklistego powinni być poinformowani o charakterze objawów zagrażających odwarstwieniu siatkówki: wzrost liczby błysków, nagły „prysznic” mętów, powiększający się ubytek w polu widzenia. Jeśli pojawia się któreś z tych objawów, to pacjent powinien natychmiast zgłosić się do lekarza specjalisty.

PVR stanowi najczęstszą przyczynę nieudanego zabiegu naprawiającego odwarstwienie siatkówki. Po chirurgicznej operacji początkowo uzyskuje się ponowne przymocowanie siatkówki, następnie dochodzi do ponownego odwarstwienia jej, zazwyczaj w ciągu 6 tyg. w następstwie proliferacji komórek i skurczu na powierzchni siatkówki. Czasem następuje częściowa lub całkowita utrata wzroku z powodu odwarstwienia plamki żółtej siatkówki i/lub PVR. Postacie PVR umiarkowane do ciężkich są zazwyczaj leczone przez wykonanie witrektomii. Jeżeli w czasie wykonywania wstępnego zabiegu założono odcinkową klamerkę na twardówkę, to wówczas należy wykonać korekcję klamerki. Klamerka założona na twardówkę może spowodować nadżerkę pokrywającej ją spojówki i doprowadzić do zakażenia.

Wraz z odwarstwieniem siatkówki może występować zwyrodnienie kraciaste, dużego stopnia krótkowzroczność, zaćma, jaskra czy odwarstwienie siatkówki w drugiej gałce ocznej.

Odra to ostra choroba wirusowa występująca epidemicznie, przebiegająca typowo z czerwoną, plamisto-grudkową wysypką, pojawiającą się początkowo za uszami i rozprzestrzeniającą się następnie w dół po tułowiu i kończynach. Wystąpienie wysypki poprzedza zazwyczaj kaszel, nieżyt nosa, zapalenie spojówek oraz patognomoniczne wykwity na błonie śluzowej jamy ustnej.

Okres wylęgania się choroby trwa ok. 12 dni od zakażenia do wystąpienia objawów. Średnio upływa ok. 14 dni do pojawienia się wysypki, może to być jednak równie dobrze 7-18 dni. Chorzy zarażają od 1-2 dni przed wystąpieniem pierwszych objawów do 4 dni od wystąpienia wysypki, natomiast chorzy z obniżoną odpornością są zaraźliwi przez cały czas trwania choroby. Na 1-3 dni przed wysypką pojawia się ostry, metaliczny kaszel, nieżyt nosa, zapalenie spojówek, gorączka, złe samopoczucie, światłowstręt oraz wykwity na błonie śluzowej jamy ustnej – plamki Koplika. Są to małe, białawe plamki na śluzówce warg i policzków, ich liczba gwałtownie rośnie, po czym zlewają się ze sobą. Błona śluzowa pod plamkami jest żywo czerwona i ziarnista. Plamki pojawiają się 2 dni przed wysypką i znikają w ciągu 3 dni od jej wystąpienia.
Wysypka zaczyna się za uszami na linii włosów i rozprzestrzenia się odśrodkowo – od głowy w kierunku stóp. Jest to czerwona, blednąca wysypka plamisto-grudkowa. Początkowo oddzielne wykwity zaczynają się zlewać, ten proces jest bardziej wyraźny w górnej części ciała. Odra o bardzo łagodnym przebiegu u osób częściowo odpornych, występuje w razie wcześniejszego podania gammaglobulin, przejścia przeciwciał przeciw odrze przez łożysko, szczepienia niepełnowartościową, żywą szczepionką.

Odra atypowa stanowi większość przypadków i wywołuje ją dziki szczep wirusa odry u osób uodparnianych w przeszłości szczepionką zawierającą zabite wirusy odry. Wysypka rozpoczyna się na obwodzie i rozprzestrzenia się dośrodkowo, wykwity często są wybroczynowe, występuje plamica lub pokrzywka, we wszystkich przypadkach zajęte są płuca. W ostatnim czasie częstość występowania odry atypowej maleje.

Przyczyną choroby jest zakażenie wirusem odry z rodziny paramiksowirusów. A czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowania jest brak szczepień.

Klasyczna odra może być podejrzewana przy jakiejkolwiek czerwonawej wysypce plamisto-grudkowej.
Może zostać mylnie stwierdzona przy wysypkach wtórnych po zażyciu leków, pomylona z różyczką, rumieniem zakaźnym, rumieniem nagłym czy zakażeniem enterowirusowym.
Odra atopowa może zostać mylnie stwierdzona i pomylona z takimi chorobami jak gorączka plamista Gór Skalistych, wysypki polekowe, plamica w reakcjach anafilaktycznych oraz zakażenie Mycoplasma pneumoniae.
W badaniach laboratoryjnych przeprowadza się izolację wirusa w hodowlach tkankowych, obserwuje się wykrycie antygenu odrowego w złuszczonych komórkach metodą immunofluorescencyjną. Stwierdza się swoiste dla odry przeciwciała z klasy IgM lub znamienny wzrost miana przeciwciał między ostrym okresem choroby a okresem rekonwalescencji.

Aby zapobiec rozwojowi choroby należałoby się zaszczepić do 72 h po kontakcie z wirusem. Immunoglobulina ludzka podana w ciągu 6 dni od kontaktu zapobiega zakażeniu lub łagodzi jego przebieg. Odporność można nabyć poprzez szczepionkę monowalentną lub skojarzoną ze świnką i różyczką, tj. odra ze świnką (MR), odra ze świnką i różyczką (MMR). Zawiera szczep Mortaten.

Konieczne jest szczepienie podstawowe w dwóch dawkach szczepionki. Podczas epidemii odry niemowlętom w wieku powyżej 6 miesiąca można podać szczepionkę monowalentna. Dzieci te muszą być następnie zaszczepione szczepionką MMR zgodnie z zaleceniami.

Reakcje niepożądane związane ze szczepieniem (występują u 5-15% szczepionych), i jest to zazwyczaj gorączka na 7-12 dni później, zwiewne wysypki u 5% szczepionych, drgawki – najprawdopodobniej gorączkowe.

Powikłaniem odry może być zapalenie ucha środkowego, zapalenie krtani i tchawicy, odoskrzelowe zapalenie płuc – wirusowe lub bakteryjne, zapalenie mózgu, zmiany krwotoczne na powierzchni skóry i jelit, plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia oraz podostre stwardniające zapalenie mózgu -wtórne w stosunku do przewlekłego zakażenia w następstwie przechorowania odry. Obecnie zniknęło wskutek masowych szczepień.

U niemowląt powikłania występują częściej niż u dzieci starszych, a zakażenie w czasie ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania i obumarcia płodu.

Odmrożenia są miejscowymi powikłaniami, wywołanymi działaniem niskiej temperatury, wynikiem jest zmniejszenie przepływu krwi przez dotkniętą części ciała. Następuje odwodnienie, enzymatyczne uszkodzenie i ostatecznie śmierci komórek. W ciężkich przypadkach, przy głębokim zamrożeniu tkanek, może dojść do uszkodzenia głębiej leżących naczyń krwionośnych, mięśni i tkanki nerwowej. Odmrożenia wpływają na układ wewnątrzwydzielniczy i zewnątrzwedzielniczy, metaboliczny oraz przede wszystkim na skórę.

Początkowym objawem uszkodzenia jest obszar zimny, twardy, blady i niewrażliwy na dotyk. Po ogrzaniu obszar ten staje się obrzmiały, bolesny i pokrywa się czerwonymi krostami. Nastepne objawy to;

• utrata czucia dotyku,
• zdrętwienie,
• pulsujący ból,
• nadmierna potliwość,
• bóle stawowe,
• zblednięcie,
• obrzęk podskórny,
• przekrwienie,
• pojawianie się pęcherzyków na skórze,
• zasinienie,
• martwica skóry,
• zgorzel.

Przyczyną powstania odmrożeń jest najczęściej przedłużone oddziaływanie niskiej temperatury oraz ponowne ochłodzenie odtajałych kończyn.

Czynników, które mogą sprzyjać powstawaniu odmrożeń to upośledzenie umysłowe, wpływ alkoholu lub nadużywanie leków, choroby psychiczne, temperatura otoczenia poniżej -18°C, palenie papierosów, podeszły wiek oraz choroba Raynauda.

W badaniach laboratoryjnych obserwuje się zagęszczenie krwi oraz upośledzenie funkcji wątroby.

Terapia obejmuje pomoc doraźną dla chorego bez wyczuwanego tętna na obwodzie lub nie oddychającego z zabiegami reanimacyjnymi, ogrzewaniem poprzez podawanie ciepłych płynów dożylnie i ciepłego tlenu włącznie z zapobieganie ponownemu ochłodzeniu. Może powstać konieczność utrzymywania odmrożonych części w stanie zamrożenia aż do chwili przetransportowania do ośrodka, w którym może być udzielona pomoc. Konieczne jest leczenie hipotermii oraz ostrożne ogrzanie chorego. Do momentu przyjazdu pomocy należy zabezpieczyć chorego przed wilgocią. Jeżeli chory jest przytomny, należy podać mu do picia płyny z dużą zawartością cukru. Amputacji kończyny nie należy brać pod uwagę aż do ostatecznego rozpoznania martwicy, które może trwać do 3 tygodni. Po rozpoczęciu leczenia nie powinno się dopuścić do powstania zakażenia.

Odżywianie jest zależne od tolerancji chorego, należy mu podawać do picia ciepłe płyny.

Aby nie dopuścić do powstania odmrożenia należy ubierać się warstwowo, odpowiednio do niskiej temperatury. Należy okrywać kończyny i wystające części ciała. Wskazane jest właściwe przygotowanie się do podróży do miejsc o zimnym klimacie oraz unikanie spożycia alkoholu.

Mogą wystąpić powikłania odmrożeń w postaci hiperglikemii, kwasicy, zaburzeń rytmu serca, utraty tkanek, zgorzeli a nawet zgonu.

U dzieci z niewielkimi odmrożeniami może nastąpić utrata ośrodków wzrostu w warstwie podstawnej naskórka. W przypadku odmrożeń, a zwłaszcza rozległych w podeszłym wieku choroby współistniejące mogą zwiększać śmiertelność, mogą mieć miejsce powikłania związane z osteoporozą okołostawową oraz większa wrażliwość na hipotermię.

Odma opłucnowa polega na obecności powietrza (lub innego gazu) w przestrzeni między opłucną ścienną a opłucną płucną. Odma wywiera wpływ zarówno na układ oddechowy jak i krążenia. Od ilości uwięzionego powietrza jest uzależniony stopień zapadnięcia płuca:

• odma samoistna – może być pierwotna lub wtórna,
• odma urazowa – może współistnieć z krwiakiem opłucnej,
• odma wentylowa – powietrze w jamie opłucnej znajduje się tam pod ciśnieniem wyższym niż w przyległej tkance płucnej i naczyniach.

Objawy mogące świadczyć o wystąpieniu odmy to przede wszystkim;

• ból w klatce piersiowej o nagłym początku, ostry, nasilający się przy oddychaniu, kaszlu lub ruchach klatki piersiowej,
• asymetria ruchów oddechowych klatki piersiowej,
• duszność i sinica (w niektórych przypadkach),
• niewydolność oddechowa,
• słabe, przyśpieszone tętno, bladość powłok, rozdęcie żył szyjnych, niepokój, boczne przesunięcie tchawicy,
• wstrząs,
• niewydolność krążeniowa,
• osłabienie szmeru oddechowego.

Główną przyczyną schorzenia jest przebicie opłucnej płucnej i wypływ powietrza z płuc, czasem gaz wytwarzany przez drobnoustroje w ropniaku opłucnej lub przebicie ściany klatki piersiowej, przepony.

Czynniki zwiększające ryzyko powstania odmy to urazy (złamanie żebra, rozerwanie oskrzela, przedziurawienie przełyku), pęknięcia leżącego powierzchownie pęcherza rozedmowego w następstwie kaszlu lub gry na instrumencie dętym, gwałtowne ćwiczenia gimnastyczne o charakterze rozciągającym, loty na dużej wysokości, pylica, przewlekła obturacyjna niewydolność oddechowa, nurkowanie, astma oskrzelowa, rzadkie choroby wrodzone, pęknięcie ropnia, mukowiscydoza, zapalenie płuc, palenie papierosów, duże wahania ciśnienia atmosferycznego, intubacja i oddech kontrolowany z respiratora.

Odma opłucnowa może zostać omylnie zdiagnozowana w czasie zapalenia opłucnej czy osierdzia, zawału serca, przepukliny przeponowej lub rozworu przełykowego przepony oraz tętniaka rozwarstwiającego aorty.

Gazometria wykonana w zaawansowanej odmie opłucnowej daje następujące wyniki;  pH < 7,35;  p02 < 80 mm Hg (10,6 kPa); pC02 > 45 mm Hg (6,0 kPa).

Nie wiadomo nic na temat swoistych środków zapobiegawczych, można jednak unikać sytuacji zwiększających ryzyko odmy, takich jak przebywanie na dużych wysokościach, loty samolotami nie wyposażonymi w kompresję powietrza, nurkowanie czy palenie tytoniu.

Powikłaniem odmy opłucnowej może być obrzęk płuc po gwałtownym rozprężeniu płuca, przetoka oskrzelowo-opłucnową po chirurgicznym zaopatrzeniu odmy, zawał mięśnia sercowego lub zatrzymanie oddechu. Zabieg operacyjny jest wskazany w razie dwukrotnego wystąpienia odmy samoistnej po tej samej stronie.

W przypadku niewielkiej odmy samoistnej powietrze z jamy opłucnej zostaje wchłonięte w ciągu kilku dni natomiast duża odma zostaje samoistnie wchłonięta w ciągu 2-4 tygodni. Ryzyko nawrotu dolegliwości wynosi 30-50%.

U dzieci odma opłucnowa występuje bardzo sporadycznie, nie licząc oczywiście różnego typu urazów. Natomiast w wieku podeszłym zwiększa się częstość powikłań i śmiertelność.

Odma stanowi znane, chociaż bardzo rzadkie powikłanie akcji porodowej. Należy podejrzewać odmę, jeżeli u rodzącej wystąpią duszność i ból w klatce piersiowej.

Odleżyna to częste i poważne powikłanie występujące u pacjentów unieruchomionych przez długi czas w następstwie poważnej, choroby. Najczęściej odleżyny powstają na skórze  powyżej wyniosłości kostnych o skąpym podścielisku łącznotkankowym, np. w okolicy stawu łokciowego, bioder, itd.  Ponad 95% odleżyn rozwija się w dolnych częściach ciała. Czas leczenia szpitalnego pacjenta z odleżynami to około 46 dni. Ryzyko śmierci pacjenta w starszym wieku z gojącymi się odleżynami wzrasta czterokrotnie, a jeśli odleżyny się nie goją, to wzrost ryzyka jest sześciokrotny.

Zasadnicze objawy powstającej odleżyny to;

• stadium I: rumień nie ulegający zblednięciu, o wzmożonym uciepleniu, tkliwy na dotyk,
• stadium II: zmiany skórne o charakterze rozpadowym ograniczone do naskórka, nadżerki, pęcherze, sączenie, rumień o zwiększonym odgraniczeniu od otoczenia, zmienna temperatura skóry, miejscowy obrzęk,
• stadium III: powstawanie owrzodzenia i jego drążenie w kierunku tkanki podskórnej, demarkacja wilgotnych tkanek martwiczych, powstawanie strupa, sączenie,
• stadium IV: zwiększające się owrzodzenie, sięgające do powięzi głębokiej, mięśni lub kości. Zmiany skórne mogą osiągać rozmiary przewyższające wielkość widocznej rany. Nierzadko może dojść do zapalenia szpiku kostnego lub posocznicy.

Przyczyną powstawania odleżyn jest nierównomierne rozłożenie nacisku w obrębie tkanek blisko przylegających do kości, zwłaszcza w miejscach z niewielką ilością tkanki podskórnej. Nadmierny ucisk utrzymujący się przez 2 h prowadzi do nieodwracalnej martwicy, jest wynikiem niedokrwienia. Kolejna przyczyna odleżyn to tarcie naskórka o prześcieradło w trakcie przemieszczania się unieruchomionego pacjenta oraz wzmożona wilgotność naskórka, prowadząca do wzmożonego tarcia przylegających powierzchni oraz do maceracji naskórka.

Czynnikami zwiększającymi ryzyko powstawania odleżyn są przewlekłe stany unieruchomienia pacjenta, niedożywienie i mała masa ciała, nietrzymanie stolca czy moczu, złamania kości, niedobory witaminy C, zakażenia, demencja, procesy nowotworowe, cukrzyca, suchość skóry, złamania, obrzęk, itd.

Odleżyna może zostać pomylona z owrzodzeniami będącymi wynikiem zastoju żylnego lub niedokrwienia, stany zapalne włosowatych naczyń krwionośnych, raki, uszkodzenia porentgenowskie oraz piodermia zgorzelinowa.

Do badań laboratoryjnych przeprowadzanych w przypadku odleżyn zalicza się posiewy bakteriologiczne treści owrzodzenia oraz wymazy uzyskanych z otaczającej go skóry, oznaczenie liczby leukocytów, rozmaz krwi w razie występowania podwyższonej temperatury ciała (powyżej 37°C), badanie ogólne i posiew moczu oraz posiew krwi.

Dieta chorego powinna być wysokokaloryczna i wysokobiałkowa. Należy wprowadzić uzupełnianie diety preparatami zawierającymi: cynk, witaminy A i C oraz żelazo.

Profilaktyka przeciwko odleżynom obejmuje eliminację ucisku z obszarów predysponowanych do powstawania odleżyn, wczesną identyfikację osób narażonych na tworzenie się odleżyn i usuwanie czynników ryzyka, stosowanie specjalnych wkładek pochłaniających nadmiar wilgoci z miejsc zagrożonych, ocenę diety chorego i w razie potrzeby jej korekta w celu zapewnienia należytej podaży białka i kaloryczności. Konieczna jest częsta zmiana pozycji ciała osób z ograniczoną możliwością poruszania się lub unieruchomionych oraz odpowiednia pielęgnacja pacjentów z nietrzymaniem moczu lub stolca. Należy przeprowadzać częste badanie fizykalne obszarów skóry narażonych na przewlekłe działanie ucisku, tarcia lub wzmożonej wilgotności. Zalecane jest stosowanie specjalnych podkładów, poduszek lub materaców zmniejszających ucisk.

Do powikłań odleżyn zalicza się wytworzenie przez patogenne drobnoustroje odporności na stosowaną terapię lekową, zgorzel, zapalenie szpiku oraz zwiększoną częstość występowania zgonów.

Jakkolwiek powstanie odleżyn wykazuje związek ze zwiększoną śmiertelnością, to jednak w wyniku właściwego postępowania można się spodziewać zagojenia zmian, wyniki długoterminowych badań przeprowadzonych wśród pacjentów szpitalnych wykazały, że u 79 pacjentów z odleżynami nastąpiła poprawa, a w 40% przypadków doszło do całkowitego zagojenia się odleżyn. W okresie obserwacji prowadzonych przez 6 tygodni.
Wraz z odleżynami mogą współistnieć takie choroby jak niedożywienie i mała masa ciała, nietrzymanie moczu i (lub) stolca, unieruchomienie pacjenta, upośledzenie umysłowe, zaniki skóry, osłabienie układu immunologicznego.
Ponad 60% przypadków odleżyn występuje u osób w wieku podeszłym.

Obrzęk płuc polega na nagromadzeniu się płynu w tkance śródmiąższowej i/lub pęcherzykach płucnych wskutek działania sił wyciągających płyn z płucnych naczyń włosowatych, przewyższających siły wewnątrznaczyniowe utrzymujące płyn. Choroba dotyka układu sercowo-naczyniowego oraz głównie płuc.

Objawy podmiotowe i przedmiotowe choroby to:

• znacznie utrudnione oddychanie,
• duszność wysiłkowa,
  
• niepokój,
• napadowa duszność nocna,
  
• kaszel i świsty, rzężenia, bulgoty,
  
• nocny ból wieńcowy,
• osłabienie, zmęczenie,
  
• duszność, uczucie braku powietrza,
  
• głośny oddech,
• kaszel często z wykrztuszaniem różowej plwociny,
  
• rozszerzone skrzydełka nosa,
  
• spocona, zimna, szara lub sina skóra,
  
• wilgotne rzężenia, początkowo u podstawy płuc, stopniowo rozszerzające się aż do szczytów,
  
• wzmożone tętnienie żył szyjnych,
  
• zwiększona amplituda składowej płucnej załamka P (P2),
  
• dodatkowe tony S3, S4,
  
• tętno naprzemienne lub wada zastawkowa serca,
  
• obrzęki kończyn dolnych,
  
• inne dolegliwości zależnie od etiologii.

Przyczyn choroby może być bardzo wiele, a dzieli się je na dwie grupy; kardiogenne i niekardiogenne. Do pierwszej grupy zalicza się np. zastoinowa niewydolność krążenia, wady zastawek aortalnej i mitralnej, choroba nadciśnieniowa, zaburzenia rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, ostra gorączka reumatyczna i choroba reumatyczna czy stany zwiększonego rzutu serca (np. tyreotoksykoza, choroba beri-beri).
Przyczyny niekardiogenne to przede wszystkim wstrząs, liczne urazy, zakażenie lub posocznica, wdychanie gazów toksycznych, niedrożność płucnych naczyń limfatycznych, przedawkowanie leków, zapalenie trzustki, zatorowość, choroby hematologiczne i immunologiczne, popromienne włóknienie płuc, rzucawka, toksyczne działanie tlenu, AIDS, itd.

W rozpoznaniu najważniejsze jest odróżnienie kardiogennego i niekardiogennego obrzęku płuc. Należy dokładnie zobrazować chorobę, ponieważ może ona zostać pomylona z zapaleniem płuc, astmą oskrzelową, zaostrzeniem przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, zatorowością płucną oraz zespołem hiperwentylacji.

Nie ma żadnych typowych wyników badań laboratoryjnych w obrzęku płuc. jednakże chorobę można podejrzewać po stwierdzeniu w wynikach nieprawidłowości w postaci hipoksemii, hipokapnii, zasadowicy oddechowej, podwyższonego pęcherzykowo-włośniczkowego gradientu ciśnień tlenu cząsteczkowego oraz leukocytozy.

Zmiany patologiczne choroby również dzieli się na 2 grupy.
Pierwszą stanowią patologie w wyniku obrzęku kardiogennego i są to; ciężkie, mokre, nieznacznie trzeszczenia w płucach, mikrokrwotoki pęcherzykowe, „brązowe stwardnienie”, przewlekłe przekrwienie oraz odoskrzelowe, hipostatyczne zapalenie płuc.
Druga grupa to patologie wywołane przez obrzęk niekardiogenny. Zalicza się do nich obrzęk śródmiąższowy i międzypęcherzykowy, zapalenie, złogi włóknika, krwotoki i ogniskową niedodmę, tworzenie błon hialinowych oraz włóknienie śródmiąższowe i między pęcherzykowe.

Chory powinien przestrzegać diety niskosodowej.

Najgorszym powikłaniem choroby jest śmierć. Może wystąpić również odwracalne lub nieodwracalne niedotlenienie narządów oraz włóknienie płuc, a szczególnie w niekardiogennym obrzęku płuc.

W wieku dziecięcym występują zwykle zmiany wtórne, spowodowane niedojrzałością tkanki płucnej, wrodzonymi wadami serca lub urazem. Natomiast w wieku podeszłym wzrasta śmiertelność z powodu tej choroby.

W przypadku kobiet ciężarnych z obrzękiem płuc, opiekę nad nimi powinien sprawować ginekolog-położnik i kardiolog lub pulmonolog.