Bezpłodność jest obecnie zjawiskiem bardzo często występującym, statystycznie co 6 para małżeńska ma problemy z posiadaniem potomstwa.
W Polsce problem bezpłodności dotyczy około 2,5 mln kobiet i mężczyzn.
Błędne było obowiązujące jeszcze kilka lat wstecz przekonanie, że bezpłodność dotyczy głównie kobiet, obecnie odsetek bezpłodności u obu płci jest równy.

O niepłodności możemy mówić wówczas, gdy po 6 miesiącach regularnego współżycia 4-5 razy w tygodniu, bez stosowania środków antykoncepcyjnych kobieta nie zaszła w ciążę.
Niepłodność trudno jednoznacznie określić mianem choroby z perspektywy medycznej, gdyż jedynym jej objawem jest brak potomstwa.

Niepłodność mogą powodować:

• niemożność wytworzenia przez któreś z partnerów komórek rozrodczych,
• niemożności zapłodnienia komórek rozrodczych,
• inne choroby.

Główne przyczyny niepłodności:
U kobiet:

• nieprawidłowości związane z owulacją,
• brak drożności i nieprawidłowe funkcjonowanie jajowodów,
• upośledzenie zdolności macicy do przyjęcia zarodka,
• zapalenie przydatków o różnym pochodzeniu,
• przebyty/e wcześniej zabieg/i usunięcia ciąży,
• stosowanie wkładki wewnątrzmacicznej,
• przewlekłe zapalenie błony śluzowej macicy,
• palenie papierosów, stres, hałas,
• choroby przenoszone drogą płciową,
• zrosty pozapalne i pozabiegowe macicy, itd.

U mężczyzn:

• obniżona liczba plemników w nasieniu,
• zaburzenie budowy gamet,
• nieprawidłowa ruchliwość plemników,
• choroby przenoszone drogą płciową,
• przegrzanie,
• palenie tytoniu,
• choroby układu krążenia i oddechowego,
• obcisłe ubrania,
• ubrania wykonane ze sztucznych tworzyw,
• leki takie jak; morfina i jej pochodne, kokaina, duże dawki chininy, androgenów i kortykosteroidów, cymetydyna, salazosulfapirydyna, spironolakton, nitrofurantoina,
• cukrzyca, itd.

Leczenie niepłodności jest bardzo specjalistyczną i delikatną dziedziną medycyny. Pomimo, iż każdy lekarz ginekolog posiada podstawową wiedzę z tego zakresu, to bardzo często nie jest w stanie pomóc, a podejmowanie kolejnych prób posiadania potomstwa często jest tylko stratą czasu i nerwów. Właśnie dlatego parom borykającym się z problemem niepłodności zalecane są wizyty w specjalistycznych klinikach.

Brak apetytu to nierzadko występująca dolegliwość, najczęściej spotykany u dzieci, ale nie omija też żadnej grupy wiekowej.

Często brak apetytu to dolegliwość towarzysząca chorobie, czy zażywaniu antybiotyków lub innych leków.

Brak apetytu może także występować samodzielnie jako skutek:

• alergii pokarmowej,
• zespołu złego wchłaniania, (celiakia)
• niedoboru żelaza,
• infekcji, zatrucia pokarmowego,
• zmuszania do jedzenia,
• ograniczonego wysiłku ruchowego,
• zaparcia, biegunki,
• spożywania zwiększonych ilości słodyczy i przegryzania pomiędzy posiłkami,
• zbyt małej ilość błonnika w diecie.

Bulimia jest nazywana inaczej żarłocznością psychiczną. W przebiegu tej choroby na zmianę powtarzają się okresy obżarstwa, po których poczucie winy i brak akceptacji własnego ciała prowadzi do prowokowania wymiotów, stosowania środków przeczyszczających i moczopędnych. Inną postacią tej choroby jest występowanie u chorego okresów obżarstwa, po których stosuje bardzo restrykcyjną dietę, często połączoną z intensywnymi ćwiczeniami fizycznymi. Niestety obecnie wzrasta liczba przypadków choroby, zwłaszcza u młodych kobiet i nastolatek, choroba coraz częściej dotyka młodych mężczyzn i nastoletnich chłopców. Jest to czas, w którym pojawia się bunt przeciwko np. rodzicom, szkole. Uwaga koncentruje się na własnym wyglądzie i figurze. U dziewcząt stres związany z dojrzewaniem biologicznym jest większy, stąd prawdopodobnie częstsza zachorowalność na bulimię. Najczęściej bulimia dotyka młode tancerki, uczennice szkół baletowych oraz modelki. Najczęściej choroba ma swój początek w jakimś silnym przeżyciu. Uważa się, że powstaje na podłożu psychicznym.

Objawy, które powinny wzbudzić czujność najbliższego otoczenia, to przede wszystkim;

• naprzemiennie występujące okresy jadłowstrętu i bulimii,
• przeczenie istnieniu choroby,
• przyjmowanie dużych ilości wysokokalorycznego pożywienia w okresach obżarstwa,
• brak możliwości przerwania ataku wilczego apetytu,
• wmawianie najbliższemu otoczeniu swojej otyłości, nawet kiedy osoba chora jest szczupła,
• chorobliwe zajmowanie się kontrolą własnego ciężaru ciała i wyglądem zewnętrznym,
• gromadzenie i przechowywanie żywności,
• nadużywanie leków i nadmierne spożywanie alkoholu,
• nadużywanie pigułek odchudzających, leków moczopędnych, przeczyszczających, wywołujących wymioty i hormonów tarczycy,
• wykonywanie intensywnych ćwiczeń fizycznych w celu zużywania kalorii,
• po okresach obżarstwa obserwuje się obniżenie nastroju i zaniżoną ocenę własnej osoby,
• uczucie ulgi i większa zdolność do koncentracji po napadach obżarstwa,
• wywoływanie wymiotów,
• ból brzucha,
• obrzmienie ślinianek przyusznych,
• zepsute zęby,
• blizny na rękach,
• kardiomiopatia i osłabienie mięśni,
• ataki bulimiczne występujące co najmniej 2x w tygodniu przez ostatnie 3 miesiące.

Zwiększone predyspozycje do rozwoju choroby występują u osób o impulsywnym charakterze, z niską samooceną, które mają wysokie oczekiwania względem własnej osoby. Niekorzystna jest podatność młodych osób na trendy czasowe i ogólna akceptacja istniejącego w kulturze podziwu dla idealnej szczupłości. Na bulimie bardziej narażone są osoby żyjące w stresie wynikającym z licznych obowiązków, ścisłego harmonogramu zajęć, współzawodnictwa, a także ze zmienną oceną własnego ciała i z zaburzonym postrzeganiem siebie.

W diagnostyce osoby chorej stwierdza się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, jadłowstręt, wymioty psychogenne, czasem guza podwzgórza, schizofrenię oraz dysmorfofobię.

Początkowo w pierwszych etapach schorzenia kobiety ograniczają jedzenie i nakładają na siebie szereg restrykcji żywieniowych. Takie ograniczenia wywołują narastające uczucie głodu. Pojawiają sie próby oszukania głodu. Wówczas chora osoba podejmuje różne działania, aby odwrócić uwagę od głodu lub przejściowo wypełnić żołądek, np. poprzez wypicie większej ilości płynów. Jednakże z czasem wszystkie te zabiegi okazują się nieskuteczne i w efekcie długich okresów głodzenia się u chorych występuje napad objadania się. Powtarzające się napady wilczego głodu w istotny sposób wpływają na zwiększenie masy ciała, dlatego pomimo ciągłych prób odchudzania waga utrzymuje się na poziomie prawidłowym lub zbliżonym do prawidłowego. większość napadów bulimicznych ma miejsce wieczorem lub nocą, ponieważ chory w dzień na każdy możliwy sposób odwraca swoją uwagę od jedzenia.

Chorzy na bulimię zdają sobie sprawę, że nie panują nad jedzeniem. Boją się przytyć. Starają się między okresami obżarstwa rygorystycznie przestrzegać diety i opanować napady wilczego apetytu. Wstydzą się  swojego postępowania i starają się utrzymać wszystko w tajemnicy przed najbliższym otoczeniem.

Przebiegowi choroby towarzyszy  przewlekły strach, często z towarzyszącą depresją, niepokojem oraz utrudniony kontakt z rówieśnikami.

Częste wymioty mogą prowadzić do:

• schorzeń dziąseł i ubytków w uzębieniu,
• odwodnienia,
• zaburzeń równowagi elektrolitowej,
• zaburzeń pracy serca, mogących w skrajnych przypadkach powodować śmierć,
  
• uszkodzenia nerek,
• odwrócenia ruchów perystaltycznych jelit,
• tężyczki oraz napadów padaczkowych,
• osłabienia układu mięśniowego,
• znacznego spadku masy ciała.

U osób z podejrzeniem bulimii przeprowadza się badania laboratoryjne. Najczęściej ujawniają one podwyższone stężenie azotu mocznikowego we krwi, hipokaliemię, zasadowicę metaboliczną, obniżenie stężenia chlorków, podwyższone podstawowe stężenie prolaktyny, dodatni test hamowania deksametazonem oraz niski stosunek limfocytów CD4 do CD8.

U osób z bulimią zalecane jest ograniczenie nadmiernej aktywności fizycznej.

Zdrowa dieta bulimika ma na celu przestrzeganie zrównoważonego odżywiania o odpowiedniej zawartości kalorycznej i o prawidłowy rytmie dobowym przyjmowanych posiłków. Ważne jest ograniczenie chorobliwych rozmyślań o kaloriach, wadze i sposobach oczyszczania organizmu. Zaleca się ponowne wprowadzenie do jadłospisu tych rodzajów pokarmu, które budzą niepokój.

Biegunka atakująca od razu ostrym początkiem u osób zdrowych najczęściej wywoływana jest czynnikami infekcyjnymi. Najczęściej w takim przypadku występuje kilka objawów.
Wyróżnia się kilka rodzajów biegunki

• ostra biegunka wirusowa – jest najczęściej występującą postacią biegunki, trwa zazwyczaj 1-3 dni i ulega samowyleczeniu. Wywołuje zmiany w budowie komórkowej jelita cienkiego, takie jak skrócenie kosmków i zwiększenie liczby komórek,
• biegunka bakteryjna – ten rodzaj biegunki można podejrzewać, kiedy objawy jednocześnie występują u większej liczby osób, które zjadły jednakowe, zakażone produkty. Biegunka, która pojawia się w ciągu 12 h od posiłku, najprawdopodobniej wywołana jest spożyciem wytworzonej przez bakterie toksyny,
• infekcje pierwotniakowe – jak np. lamblioza, także są przyczyną przedłużających się wodnistych biegunek. Ten rodzaj przypadłości często dotyczy osób powracających z pobytu na obszarach endemicznych, gdzie woda pitna pobierana jest z zakażonych zbiorników,
• biegunka podróżna – najczęściej pojawia się po 3-7 dniach od przybycia do obcego miejsca i zwykle charakteryzuje się bardzo ostrym przebiegiem.

Do typowych objawów biegunki zalicza się;

• luźne, płynne stolce z krwią lub śluzem,
• podwyższona temperatura ciała,
• ból i wzdęcie brzucha,
• bóle głowy,
• brak apetytu,
• złe samopoczucie,
• wymioty i nudności,
• bóle mięśni,
• dodatkowo przy lambliozie mogą wystąpić – kurczowe bóle brzucha, jasne, maziste stolce, wyczerpanie, utrata masy ciała, długotrwała biegunka.

Przyczyny biegunki zależą od jej typu i zalicza się tutaj;

• bakteryjna: E. coli, Salmonella, Shigella,  Vibrio parahaemolyticus, Vibrio cholerae, Yersinia enterocolitica;
• wirusowa: rotawirus, wirus Norwalk;
• pierwotniakowa: Glardia lamblia, Cryptosporidium,  Entamoeba histolytica.

Czasem w celu dokładnego określenia przyczyn biegunki konieczne jest przeprowadzenie badań laboratoryjnych;

• rozmaz krwi obwodowej: wzrost leukocytozy (WBC) z przesunięciem w lewo może wskazywać na proces zapalny; spadek stężenia hemoglobiny/wartości hematokrytu może wynikać z niedokrwistości w przebiegu utraty krwi,
• elektrolity w surowicy: wzrost stężenia sodu z powodu odwodnienia, spadek stężenia potasu w wyniku biegunki,
• azot mocznikowy we krwi (BUN), kreatynina: podwyższone stężenia przy odwodnieniu,
• pH: zasadowica hiperchloremiczna,
• badanie stolca: na krew utajoną, na obecność leukocytów, posiewy i badania wrażliwości na leki, na obecność jaj i pasożytów, toksyny C. difficile, barwienie metodą Ziehla i Neelsena.

Zalecenia dotyczące diety przy wystąpieniu biegunki są następujące;

• unikanie kawy, alkoholu, produktów mlecznych, większości owoców, warzyw, czerwonego mięsa i mocno przyprawianych potraw,
• po 12 h od ustąpienia objawów biegunki można rozpocząć podawanie czystych zup, solonych krakersów suchych grzanek lub chleba, sorbetu,
• kiedy następować będzie zmiana częstotliwości wypróżnień do diety można powoli włączyć ryż, pieczone ziemniaki oraz rosół z ryżem lub makaronem,
• kiedy stolce będą już ukształtowane, można rozszerzyć dietę o pieczone ryby, drób, kompot jabłkowy i banany.

Aby nie dopuścić do wystąpienia biegunki należy w trakcie podróży do krajów rozwijających się unikać przede wszystkim mycia zębów wodą niewiadomego pochodzenia oraz spożywania napojów z kostkami lodu, zimnych sałatek i mięs. Należy unikać spożywania surowych lub nie dogotowanych „owoców morza” oraz mięs, dań bufetowych stojących kilka godzin na świeżym powietrzu oraz posiłków podanych przez ulicznych sprzedawców.

Do powikłań biegunek zalicza się odwodnienie, posocznicę, wstrząs oraz niedokrwistość.

Kleszcze potrzebują krwi, aby móc przeobrazić się w kolejną postać w cyklu życiowym. Atakują zarówno ludzi jak i zwierzęta. Mnożeniu się kleszczy sprzyjają łagodne zimy.

Larwy kleszczy przebywają w trawach na wysokości około 30 cm, drugie  stadium czyli nimfa, gnieździ się w roślinach do wysokości 1 m, dojrzałe formy żyją w zaroślach o wysokości około 2 metrów. Najbardziej pospolite i niebezpieczne są kleszcze psie i zajęcze, które najczęściej spotyka się także w Polsce. Znane są również kleszcze łąkowe, tajgowe oraz pastwiskowe.

Kleszcze bytują najczęściej na terenach polanych, porośniętych leszczyną, czarnym bzem, paprocią, w lasach iglastych przechodzących w liściaste oraz na łąkach graniczących z lasami.
Najwięcej jest ich latem, szczególnie kiedy jest ono wilgotne od czerwca do końca października. Należy pamiętać, że na kleszcze można się natknąć w każdym rejonie kraju. Niektórzy naukowcy twierdzą, że wśród krajów Europy, Polska jest potentatem jeśli chodzi o ich ilość. Kleszcze orientują się, kiedy zbliża się potencjalny żywiciel poprzez odbieranie sygnałów zapachowych lub cieplnych. Skaczą wówczas na ofiarę, a po dostaniu się do ciała przekłuwają naskórek i wysysają krew. Ślina kleszczy zawiera substancje znieczulające, przez co ukąszenie pozostaje zazwyczaj niezauważone. Dopiero po 2-3 dniach od ukąszenia występuje charakterystyczne swędzenie, które zwraca uwagę na miejsce ukłucia.

Kleszcze to przenosiciele różnych drobnoustrojów chorobotwórczych, głównie wirusów. Odpowiedzialne są za przenoszenie chorób takich jak  np. borelioza, tularemia, bartoneloza, ehrlichioza, anaplazmoza, gorączka Q, kleszczowe zapalenie mózgu, babeszjoza, gorączka plamista Gór Skalistych, gorączka śródziemnomorska, dur kleszczowy z Queensland.
W celach uchronienia się przed atakiem pasożyta należy starannie przykryć zwykle odsłonięte części ciała jak głowa, ręce czy nogi, w trakcie wyjścia na spacer czy zbierania grzybów. Usunięcie całego kleszcza jest trudne ale do wykonania w domu za pomocą odpowiedniego uchwycenia pęsetą. Kleszcz zaczopowany jest w rance za pomocą ryjka z zagiętymi ku tyłowi kolcami. Pracownicy leśni, dzieci wyjeżdżające na wakacje tam, gdzie kleszcze występują masowo, grzybiarze powinni być zaszczepieni przynajmniej na najgroźniejsze choroby.

Kleszczowe zapalenie mózgu

Chorobę wywołuje wirus rodzaju Flavivirus z rodziny Togaviridae, odkryty w 1948 r. w byłym ZSRR. Spośród 126 gatunków kleszczy głównym roznosicielem kleszczowego zapalenia mózgu jest kleszcz Ixodes ricinus, najbardziej rozpowszechniony w Europie.
Kleszcze przenoszą wirusy na zdrowe, dziko żyjące zwierzęta, a także na zwierzęta domowe oraz oczywiście na człowieka. Aktywność tych pajęczaków w dużej mierze zależy od czynników klimatycznych. W Europie Środkowej przebiega  dwukrotnie, raz w miesiącach wczesnoletnich, a później we wczesnojesiennych. Wilgotne lato oraz łagodna zima sprzyjają rozprzestrzenianiu się kleszczy.
Ważne jest aby zaszczepić się na te chorobę, kiedy ma się stały kontakt z miejscami możliwego przebywania kleszczy. Najlepszą porą rozpoczęcia szczepień jest zima, ale można się szczepić w każdej porze roku. W celu uzyskania trwałej odporności podaje się 3 dawki szczepionki z przerwą 1-3 miesiące między dawką I a II oraz 9-12 miesięcy między II a III. Później należy powtarzać szczepienie co 3 lata. Szczepionkę podaje się domięśniowo w ramię. Jeżeli osoba niezaszczepiona zostanie pogryziona przez kleszcze, powinna otrzymać specjalną immunoglobulinę ludzką, nie później niż 96 godzin po ukąszeniu. Działa ona przez 6 tygodni.

Borelioza – Choroba z Lyme
Jest to schorzenie zakaźne wywoływane przez kleszcze zakażone bakterią o nazwie Borrelia burgdorferi. Kleszcze nosiciele zazwyczaj bytują i dojrzewają na zwierzynie płowej.
Nie każde ukąszenie wywołuje chorobę. O tym, czy dojdzie do zakażenia, decyduje obecność krętka bakterii w jelicie kleszcza oraz odpowiednio długi, co najmniej dwudziestoczterogodzinny czas wszczepienia się kleszcza w skórę . W przypadku kiedy kleszcz pozostaje wczepiony w skórę 3 doby ilość zakażeń wynosi 100%. Wrota zakażenia stanowi najczęściej uszkodzona skóra, przez którą zarazki przedostają się do krwi.
Okres wylęgania boreliozy wynosi od 3 do 32 dni, najczęściej 7-9 dni.

Objawy charakterystyczne dla boreliozy;

Rumień pełzający

Jest to główny objaw choroby. Jest to intensywnie czerwona zmiana na skórze. Występuje ona zwykle w miejscu ukąszenia przez kleszcza i rozszerza się obwodowo przez okres kilku dni do kilku tygodni. Rumieniowi towarzyszy zwykle gorączka, sztywność karku, bóle mięśni oraz ogólne rozbicie.

Zapalenie stawów

Po kilku miesiącach u około połowy zakażonych, nieleczonych antybiotykami, występują nawracające objawy zapalenia stawów pod postacią bolesności i obrzęków stawów, które utrzymują się od kilku dni do kilku miesięcy. U 10-20% nieleczonych osób dochodzi do rozwoju przewlekłego zapalenia stawów.

Objawy neurologiczne

W przebiegu boreliozy dochodzi także do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego, co jest przyczyną np. sztywności karku i silnych bólów głowy (spowodowane zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych), przejściowego porażenia mięśni twarzy (porażenie Bella), drętwienia, bólów, osłabienia kończyn lub upośledzenie koordynacji ruchowej.

Zaburzenia kardiologiczne

U niewielkiej grupy pacjentów w kilka tygodni po zakażeniu mogą wystąpić objawy nieregularnej pracy serca.

Inne objawy

Rzadziej występują objawy obejmujące zapalenie oczu i uczucie ogólnego rozbicia.

Leczenie boreliozy wymaga jak najszybszego kontaktu z lekarzem w celu podania antybiotyku. Chorobę potwierdzają badania serologiczne, w których oznacza się ilość przeciwciała IgM, pojawiają się one we wczesnym okresie choroby, oraz przeciwciała IgG, obecne dopiero pomiędzy 6-8 tygodniem choroby.

Bardzo ważne jest usunięcie kleszcza w całości, ponieważ pozostawienie w skórze części gębowej grozić poważnymi powikłaniami. Przed przystąpieniem do usuwania kleszcza należy odkazić miejsce ukąszenia. Chwycić kleszcza pęsetą, jak najbliżej skóry i postarać się go wyciągnąć wraz z narządami gębowymi. Jeśli nie uda się to i w skórze pozostanie jakakolwiek część kleszcza, trzeba ją usunąć za pomocą igły. Równie dobrze aby uniknąć usuwania w domu można zgłosić się na dyżurkę przy pogotowiu.
Jeśli usunięcie kleszcza nastąpiło do 24 godzin od ukąszenia a rana po usunięciu kleszcza nie wykazuje cech zapalenia, można o wszystkim zapomnieć. W przeciwnym razie należy zgłosić się do lekarza.
Nie zaleca się wczepionego w skórę kleszcza smarować masłem, olejem, spirytusem czy wyciągać ręką. Skutki mogą być katastrofalne.

Biegunką dziecięcą u dzieci w wieku 0-2 lat nazywa się stan, kiedy dziecko oddaje 3 lub więcej wolnych stolców w czasie 12 godzin lub w tym samym czasie jeden płynny, luźny stolec z krwią, ropą lub śluzem. Jedynie w przypadku niemowląt karmio­nych wyłącznie piersią wydalenie w ciągu 12 godzin 3 wolnych stolców nie jest uznawane za biegunkę.
O ostrej biegunce mówi się wtedy, kiedy u dziecka dotychczas zdrowego pojawiają się licz­ne wolne stolce z innymi współtowarzyszącymi im objawami klinicz­nymi. Biegunka często może być jedynym uchwytnym objawem chorobowym.

W przypadku dzieci wyróżnia się następujące typy biegunek:

• o przebiegu łagodnym z wydalaniem kilku wolnych stol­ców na dobę, nie wywierające wpływu na stan ogólny oraz na wagę ciała niemowlęcia.
• o średnim nasileniu z wydalaniem wielu stolców dzien­nie, często z obecnością śluzu. Ogólny stan ulega pogorszeniu, może wystąpić gorączka, mniejsza aktywność ruchowa dziecka. Brak objawów odwodnienia.
• ciężkie ze zwiększającą się liczbą stolców, charakteryzują się wyraźną zmianą stanu ogólnego, pojawiają się objawy odwodnienia, niepokój, anemia.
• toksyczne z przewagą w obrazie klinicznym objawów ze strony układu nerwowego, jak niepokój, zaburzenia świadomości, w skrajnych przypadkach może wystąpić śpiączka lub drgawki.

Biegunki mogą mieć także charakter sekrecyjnych (choleropodobnych) lub osmotycznych.
Ciężkiej biegunce towarzyszą po­wstałe w jej przebiegu zaburzenia w gospodarce wodno-elektrolitowej organizmu. Sporadycznie przed biegunką pojawia się zmniejszenie masy ciała poniżej 10% (często występuje w trakcie biegunki), które zawsze wywołuje po­wstanie objawów neurotoksycznych.
W wyniku odwodnienia oraz innych czynników następuje zmniejszenie stężenia wo­dorowęglanów i pH krwi, powodując kwasicę metabo­liczną.

W zależności od różnic ilościowych w składzie elektrolitowym organizmu, obserwuje się zaburzenia krążenia i świadomości aż do objawów śpiączki włącznie. Jednocześnie występuje utrata napięcia skóry, wysychanie błon śluzowych, sinica części obwodowych, zapadnię­cie ciemienia i gałek ocznych, przyspieszenie tętna i skąpomocz. Może wystąpić także znaczne podniecenie do drgawek włącznie, gorączka. Wymienione objawy stanowią stan zagrażający życiu.

Ostre biegunki u dzieci do 2 lat, zgodnie z aktualną wiedzą, niemal w 100% przypadków wywołane są przez czynniki zakaźne. Należą do nich niektóre bakterie i wirusy.
Zwiększa się znaczenie zakażenia pałeczką okrężnicy E. coli.

Rezerwuar zarazków enteropatogennych często stanowi człowiek. Rezerwuarem pałeczek Salmonella są zwierzęta. Poza organizmem człowieka i zwierzęcia źródło mogą stanowić zakażona woda i produkty spożywcze.  Zarazki przenoszą się drogą kontaktu bezpo­średniego i pośredniego przez brudne ręce, przedmioty z otoczenia, mu­chy i inne owady, a także drogą pokarmową.
Okres wylęgania się zarazka jest zróżnicowany i zależy od rodzaju zarazka. Objawy zakażenia bakteryjnego mogą się pojawić  8-24-48 go­dzin po spożyciu bakterii. Okres wylęgania zakażeń wirusowych jest krótki i trwa 24-48 godzin.

Zarazek wydalany jest z organizmu wraz z kałem w okresie ostrym choroby. Okres zakaźności chorego trwa do czasu wydalania bakterii czy wirusa z organizmu. Nosicielstwo pochorobowe na ogół jest krótkotrwałe. Jednakże u części zdrowych nosicieli może trwać bardzo długo.

Naturalną odporność niemowlętom, a szcze­gólnie w okresie noworodkowym, zapewnia matczyny pokarm. Połowę ilości zawartych w siarze białek stanowią immunoglobuliny A, o spe­cjalnej strukturze warunkującej ich nienaruszalność przez enzymy tra­wienne przewodu pokarmowego.

Częstość i ilość ostrych biegunek u dzieci zależy od kraju, kultury zdrowotnej i warunków bytowych rodzi­ny. Według prowadzonych statystyk szczyt występowania przypada na okres między 6 miesiącem a 2 rokiem życia. W Polsce od wielu lat liczba zgłoszonych przypad­ków biegunek u dzieci do lat 2 wynosi 30-32 tysiące rocznie.

Rozpoznanie rodzaju biegunki;

• rozpoznanie kliniczne nie stanowi trudności,
  
• rozpoznanie przyczyny biegunki wymaga pozytywnego wyniku posiewu stolca, który zależy od wielu czynników mogących wpływać na wynik.

W trakcie jednego badania bardzo trudno jest określić przyczynę biegunki. Negatywny wynik wymaga kilka­krotnego potwierdzenia. Zakażenie rotawirusem można rozpoznać w cią­gu kilkunastu minut, badając w mikroskopie elektronowym odpowied­nio przygotowany materiał ze stolca chorego. Ostatnio stosuje się inne, prostsze metody pozwalające na wykrycie ludzkiego rotawirusa.

Profilaktyka i zwalczanie biegunek
Dzieci z ostrą biegunką należy izolować w spe­cjalnych oddziałach szpitalnych lub w salkach wydzielonych z oddzia­łów dziecięcych, ponieważ od nich mogą zarazić się w łatwy sposób kolejne. Salki powinny być tak usytuowane, aby ich kontakt z resztą oddziału był jak najmniejszy. W postępowaniu z dziećmi chorymi na biegunkę obowiązuje reżim sanitarny ustalony dla chorób zakaźnych przewodu pokarmowego.
U każdego dziecka chorego na biegunkę, należy wykonać przynajmniej 3 (najlepiej 5) posiewów stolca. Specjalista powinien je rozpocząć od razu po przy­jęciu do szpitala lub w przypadku zachorowania na oddziale i kontynuować przez kilka kolejnych dni. Badanie powinno być przeprowadzone w kierunku kilku przyczyn choroby, ważne jest wykonanie badań ogólnych oraz antybiogramu.

Każdy przypadek czerwonki i salmonellozy, a także no­sicielstwo po przebytej chorobie podlega obowiązkowi odnotowania we właściwej stacji sanitarno-epidemiologicznych. Dla celów profilaktyki duże znaczenie ma poszukiwanie nosicieli. Konieczne jest okresowe przeprowadzanie po­siewów kału u personelu oddziałów dziecięcych, a w okresach wzmo­żonej liczby zachorowań lub występowania zakażeń szpitalnych wykonanie raz na 1-2 tygodnie posiewów kału, materiału pobranego z rąk, jamy noso­wo-gardłowej i używanych naczyń. U dzieci przyjmowanych na oddział dziecięcy należy w izbie przyjęć pobrać materiał z odbytnicy w celu dokonania badania przede wszystkim w kierunku pałeczek enteropatogennych – Salmonella, Shigella i E. coli.

W profilaktyce biegunek decydującą rolę odgrywa przestrzeganie higieny osobistej, higieny ży­wienia i otoczenia zarówno dziecka, jak i osób dorosłych, prawidłowe żywienie, unikanie kontaktów z chorymi. W środowiskach szpitalnych decydujące znaczenie dla zapobiegania biegunkom ma także prawi­dłowo zorganizowana praca w kuchni i pralni, a także ochrona dziecka przed kontaktami z dziećmi cierpiącymi na biegunkę.

Bolesne miesiączkowanie jest dolegliwością bólową w okolicy podbrzusza, która występuje w czasie miesiączki lub okołomiesiączkowo. Niejednokrotnie  jest przyczyna nieobecności w pracy u kobiet poniżej 30 r.ż. Wyróżnia się 2 rodzaje bolesnego miesiączkowania;

• pierwotne - bez obecności patologicznych uwarunkowań organicznych,
• wtórne - ból występuje przed miesiączką lub podczas niej, często nasilony bardziej niż w pierwotnym bolesnym miesiączkowaniu, uwarunkowany wtórnymi zmianami patologicznymi.

Główne objawy dotyczą nasilenia bólu i dolegliwości towarzyszących mu;

• ból łagodny – dyskomfort w obrębie podbrzusza, skurcze, lub uczucie ciążenia w pierwszym dniu krwawienia miesięcznego bez dodatkowych objawów,
• ból średnio nasilony – dyskomfort występujący w pierwszych 2-3 dniach miesiączki, wraz z gorszym samopoczuciem, luźnymi stolcami oraz bólem głowy,
• silny ból – intensywny, skurczowy, trwający 2-7 dni, często towarzyszy mu rozstrój żołądkowo-jelitowy, ból pleców, ból ściskającym oraz ból głowy.

Przyczyny bólu dzieli się na;
pierwotne :

• podwyższone wytwarzanie prostaglandyn i innych mediatorów w macicy, wywołujących zmiany niedokrwienne poprzez agregację płytek, skurcz naczyń, nierytmiczne zmiany ciśnienia wyższe od ciśnienia tętniczego krwi;

wtórne :

• wrodzone zaburzenia w budowie macicy lub pochwy,
• zwężenie szyjki macicy,
• stan zapalny narządów miednicy mniejszej,
• gruczolistość mięśnia macicy,
• endometrioza,
• guzy miednicy mniejszej, szczególnie mięśniaki macicy,
• polipy macicy.

Bolesne miesiączki występują szczególnie u kobiet, które jeszcze nie rodziły, u których w najbliższej rodzinie występowały takie problemy u matek lub babek. Na silniejsze dolegliwości wpływa otyłość oraz palenie tytoniu. Bolesnym miesiączkom mogą sprzyjać także stany zapalne w miednicy mniejszej, choroby przenoszone drogą płciową oraz endometrioza.

Diagnozując poszczególne przypadki można stwierdzić występowanie bolesnych miesiączek u starszych kobiet w najbliższej rodzinie. Niejednokrotnie stwierdza się stany zapalne w miednicy mniejszej lub w narządach płciowych, powikłania ciąży, poronienie lub ciążę pozamaciczną. Bolesne miesiączki mogą powodować nowotwory macicy lub jajnika a także endometrioza i zakażenia układu moczowego.

Do zmian patologicznych towarzyszących schorzeniu zalicza się m.in powiększenie macicy, mięśniaki macicy, nadmierną ruchomość narządów miednicy mniejszej oraz zapalenie jajowodów.

Zalecenia dietetyczne przy tym schorzeniu dotyczą stosowania diety wegetariańskiej, małotłuszczowej, która wpływa na znaczne zmniejszenia bólu. Dodatkowo zaleca się suplementację 100 mg witaminy B1 doustnie dziennie  przez przynajmniej 90 dni, oraz suplementację tranem rybim w kapsułkach wraz z dietą przez co najmniej 2 mieś.

Bruceloza jest układowym zakażeniem bakteryjnym, które wywołują pałeczki z rodzaju Brucella. Zakażenie najczęściej następuje przez kontakt z zakażonymi zwierzętami i ich mięsem, rzadziej drogą pokarmową poprzez spożycie drobnoustrojów w zakażonych produktach zwierzęcych. Drobnoustroje wnikają przez błony śluzowe, uszkodzoną skórę, a w sporadycznych przypadkach mogą zostać zainhalowane. Okres wylęgania choroby trwa zwykle 5-60 dni, jest jednak różny i może trwać nawet do kilku miesięcy. Choroba przebiega z przerywaną, nieregularną gorączką oraz z różnie nasilonymi objawami klinicznymi.

Choroba obejmuje gruczoły wydzielania wewnętrznego, procesy metaboliczne, przewód pokarmowy, układ moczowo-płciowy, płuca, układ nerwowy, skórę i gruczoły wydzielania zewnętrznego.

Do podstawowych objawów choroby zalicza się;

• gorączka oraz ogóle osłabienie,
• utrata masy ciała, depresja, męczliwość psychiczna, powiększenie wątroby i śledziony,
• cechy uszkodzenia wątroby,
• rzadko objawy ze strony przewodu pokarmowego,
• powiększenie węzłów chłonnych, głównie szyjnych i pachwinowych,
• zapalenie jąder i najądrzy,
• zapalenie pęcherza moczowego,
• objawy ze strony płuc,
• zmiany skórne,
• zaburzenia wzroku i ból oczu,
  
• zespół przewlekłego zmęczenia i różne inne zaburzenia neuropsychiczne o niejasnej przyczynie.

Na wystąpienie choroby szczególnie narażone są osoby, które w pracy zawodowej mogą mieć kontakt z zakażonymi zwierzętami (bydłem, owcami), osoby narażone na zakażenie weterynarze, a także pracownicy przetwórstwa mięsnego i rolnicy. Grupę podwyższonego ryzyka stanowią konsumenci nie pasteryzowanych produktów mlecznych, mleka i sera, osoby podróżujące do krajów, w których bruceloza występuje endemicznie. Osoby borykające się z innymi przewlekłymi chorobami, w stanie immunosupresji, niedożywienia, z niedoborem żelaza, u których zwiększa się wrażliwość na zakażenia.

Zmiany patologiczne towarzyszące chorobie to  zaostrzenie objawów chorobowych z powodu zabijania zabijają bakterii przez makrofagi i uwalniania endotoksyny. Mogą występować różne reakcje tkankowe zależne od miejsca i organizmu chorego, mogą pojawiać się miejscowe mikroropnie. Możliwe są również reakcje immunologiczne w zapaleniu stawów.

Chorym zaleca się leżenie w łóżku w fazie gorączkowej choroby oraz ograniczenie aktywności w ostrym okresie choroby.

W celach zapobiegawczych zaleca się, aby nie spożywać zakażonego mleka, a w przypadku narażenia zawodowego możliwe jest zaszczepienie się, oraz używanie okularów ochronnych i rękawiczek.

Bruceloza, jak większość chorób, może dawać powikłania. W tym przypadku może wystąpić;

• umiejscowienie zmian ropnych – kostno-stawowe,
• zapalenie stawów,
• zapalenie kaletek stawowych, ścięgien i maziówki stawowej,
• osteomyelitis, sacroilitis,
• ropnie kręgów lub przykręgosłupowe,
• w rzadkich przypadkach endocarditis,
• zakrzepowe zapalenie żył,
• neurobruceloza,
• zmiany wewnątrzgałkowe,
• zapalenie płuc z wysiękiem opłucnowym,
• zapalenie wątroby,
• zapalenie pęcherzyka żółciowego.

W przypadku nie podjęcia terapii w chorobie, bardzo rzadko występują przypadki śmiertelne. W zdecydowanej większości ostrych niepowikłanych przypadków poprawa pod wpływem odpowiedniej terapii ma miejsce po 2-3 tyg. Jednakże zalecana jest terapia przynajmniej 6-tygodniowa. Terapia może być nieskuteczna w ok. 5% przypadków.

Wiek a bruceloza

• u dzieci – najczęściej przebiega łagodnie i skąpoobjawowo,
• u dorosłych w podeszłym wieku – rokowania w tym przypadku są gorsze u przewlekle chorych i u pacjentów w stanie immunosupresji.

Bólem śródstopia określa się dolegliwości bólowe dotyczące przedniej części stopy, zazwyczaj powierzchni podeszwowej. Ból pojawia się wzdłuż łuku pośrodkowego i poprzecznego śródstopia i przodostopia. Procesem zapalnym mogą być objęte również mięśnie, ścięgna i więzadła.

Problemy z śródstopiem objawiają się przede wszystkim bólem, obrzękiem, tkliwością oraz zaczerwienieniem. Zmiany obejmują przede wszystkim powierzchnię grzbietową i podeszwową przodostopia, a zwłaszcza okolicę dalszej części trzonów kości śródstopia.

Główne przyczyny bólu to;

• nadmierny wysiłek fizyczny
• paluch sztywny i koślawy,
• podeszwowe zgięcie śródstopia,
• paluch młoteczkowaty,
• otyłość,
• dna moczanowa,
• reumatoidalne zapalenie stawów,
  

częste i/lub intensywne spacery i bieganie:

• długie dystanse,
• twarde podłoże,
• nieodpowiednie obuwie.

Zwiększone predyspozycje do choroby śródstopia występują u osób otyłych, u kobiet chodzących często na wysokich obcasach lub w wąskich butach. Do dolegliwości predysponują sporty wyczynowe obciążające stopę oraz różnego pochodzenia zniekształcenia stopy.

Diagnozując dolegliwości czasem można stwierdzić złamania i przeciążenia różnego pochodzenia, zapalenie lub zakażenie tkanki łącznej, nerwiaka, zapalenie stawów. W niektórych przypadkach przyczyną bólu jest ciało obce, torbiel galaretowata pochewki ścięgna lub zapalenie naczyń u osób z cukrzycą. Guzy stanowią bardzo niski odsetek przyczyn bólu śródstopia.

W przypadku dolegliwości śródstopia zalecany jest odpoczynek podczas wykonywania ćwiczeń, noszenie ciężarów, które są dobrze tolerowane. Ważny jest stopniowy powrót do pełnej aktywności fizycznej czy  uprawianego sportu oraz stosowanie obuwia z zabezpieczającą wkładką. Osoby stosujące się do zaleceń lekarskich, z pewnością całkowicie powrócą do zdrowia

Wiek a choroby śródstopia;

• wiek dziecięcy:

Często przyczyną zniekształceń stóp u dzieci są choroby mięśni, np. dystrofie. U dorastających dziewcząt podejrzewa się w takim przypadku martwicę aseptyczną głowy kości śródstopia, najczęściej u dziewcząt uprawiających sporty związane ze skakaniem lub sprintami.

• wiek podeszły:

Choroba dotyczy częściej osób uprawiających w przeszłości lekkoatletykę, a także chorych starzejących się, w tej grupie wiekowej objawy są bardziej zaznaczone.

Ból krzyża sugeruje zazwyczaj zmiany w obrębie kręgosłupa, które mogą być spowodowane jego starzeniem się lub innymi czynnikami. Może ustąpić samoistnie. Najczęściej ten objaw odpowiada na leczenie zachowawcze obejmujące wypoczynek i środki przeciwbólowe. Dolegliwości  często są wynikiem napięć mechanicznych powstających podczas wykonywania codziennych czynności z udziałem dolnego odcinka kręgosłupa. W większości przypadków choroba przebiega przez krótki okres czasu i kończy się całkowitym wyleczeniem.

Głównym zadaniem diagnosty jest wykluczenie innych, poważnych przyczyn dolegliwości. Warto pamiętać, że ból dolnego odcinka kręgosłupa to objaw, a nie choroba. W tym przypadku przyczyna dolegliwości bólowych często znajduje się poza kręgosłupem.

Główne objawy schorzenia to;

• bólów rozpoczynający się w okolicy krzyżowej pojawiający się nagle w wyniku urazu lub stopniowo w ciągu 24 h,
• dolegliwości o różnym nasileniu umiejscowione w linii „przebiegu paska”,
• promieniowanie bólu do okolicy pośladków oraz tylnej powierzchni ud,
• ból o charakterze przeniesionym, a nie korzeniowym,
• ból nasilający się przy ruchu tułowia, podczas siadania, stania, podnoszenia się, zginania, skręcania tułowia,
• największe nasilenie dolegliwości bólowych występuje w obrębie okolicy kości krzyżowej,
  
• ustępowanie bólu podczas spoczynku,
• zmniejszony zakres ruchów w obrębie lędźwiowego odcinka kręgosłupa, bolesność uciskowa,
• unoszenie wyprostowanej kończyny dolnej ku górze i inne badania wywołujące ruchykręgosłupa mogą nasilać dolegliwości bólowe.

Czynniki predysponujące do bólów krzyża to przede wszystkim wiek, ruch, otyłość, palenie papierosów, częste korzystanie z urządzeń wywołujących ruchy wibracyjne, siedzący tryb życia oraz uwarunkowania psychospołeczne.

Ból mogą powodować następujące schorzenia, także te niezwiązane z kręgosłupem;

przyczyny organiczne;

• stan wzmożonego napięcia więzadeł dolnego odcinka kręgosłupa lub ich naderwanie,
• międzykręgowa przepuklina lędźwiowa,
• zwyrodnienie krążków międzykręgowych,
• odcinkowa labilność kręgosłupa związana ze zmianami zwyrodnieniowymi,
• zwężenie kanału kręgowego,
• kręgozmyk,
• ortopedyczny – choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego,
• choroba stawu krzyżowo – biodrowego,

złamania;
przyczyny zapalne;

• zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa i pokrewne zapalne spondylopatie,
• zapalenie szpiku kostnego kręgosłupa,
• zapalenie krążka międzykręgowego,
• reumatoidalne zapalenie stawów;

przyczyny nowotworowe;

• guzy pierwotne,
• przerzuty;

inne przyczyny bólu krzyżowej części kręgosłupa to tzw. ból przeniesiony;

• układ pokarmowy – choroba wrzodowa dwunastnicy, przewlekłe zapalenie trzustki, zespół jelita drażliwego, zapalenie uchyłków,
• układ moczowy – zapalenie miedniczek nerkowych, kamica nerkowa, przerost gruczołu krokowego,
• układ płciowy – ciąża, endometrioza, zespół policystycznych jajników, zapalenie narządów miednicy mniejszej,
• układ sercowo-naczyniowy – tętniak aorty brzusznej, chromanie przestankowe.

Do działań profilaktycznych zalicza się zmniejszenie masy ciała, zerwanie z nałogiem palenia papierosów, stosowanie ogólnej aktywności ruchowej dostosowanej do wieku, a także unikanie wykonywania czynności, które mogą nasilać dolegliwości bólowe.

Powikłania najczęściej wywołane są nieprawidłowym rozpoznaniem. Może dojść do przewlekłych bólów w dolnym odcinku kręgosłupa oraz do trwałej niezdolność do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie.

Zadowalający jest fakt, że w zdecydowanej większości przypadków dochodzi do odzyskania pełnej aktywności ruchowej. Proces chorobowy bardzo często można zahamować przez zastosowanie odpowiedniej terapii.

Wraz z bólami w części krzyżowej może występować osłabienie lub zniesienie odruchów warunkowych, otyłość, niektóre choroby psychospołeczne oraz złamanie kompresyjne.

Ból krzyża występujący u dzieci najczęściej jest skutkiem wykonywania ciężkiej pracy fizycznej. W wieku podeszłym przyczyną mogą być procesy starzenia, lub inne niekiedy poważne choroby.

Ból głowy to inaczej napady silnych jednostronnych bólów głowy okolicy gałki ocznej i skroni. Może pojawiać się 1-3 x dziennie, przeważnie o tej samej porze dnia, przez określony czas, po czym objawy zanikają nawet na kilka miesięcy. Choroba wynika z zaburzeń w układzie nerwowym.

Główne objawy towarzyszące schorzeniu;

• ból głowy nasilający się w ciągu 15 min i trwający krócej niż 2 h,
• ból silny, ostry, przeszywający lub świdrujący,
• umiejscowienie bólu za gałką oczną,
• łzawienie i podrażnienie spojówek,
• zatkanie nosa,
• wyciek z nosa,
• bradykardia,
• nudności, a czasem wymioty,
  
• nasilone pocenie się i niepokój.

Główne przyczyny bólów głowy nie są znane. Przypuszcza się, ze mają one związek z zaburzeniami napięcia ściany tętnic mózgowych, ze zmiany rytmu dobowego wynikającego z zaburzeń podwzgórzowych. ból może być wywołany zaburzeniami stężenia serotoniny lub zmiany receptorów. Możliwy jest związek z wcześniejszym urazem głowy lub leczeniem chirurgicznym. Ataki mogą być wywoływane przez nitroglicerynę lub alkohol.

Bóle głowy mogą świadczyć o innych schorzeń w obrębie głowy i karku, migrenach, o neuralgii nerwu trójdzielnego i innych neuralgiach dotyczących twarzy. Może również być wynikiem zapalenia tętnicy skroniowej.

Korzystna może okazać się nasilona aktywność fizyczna przy pojawieniu się pierwszych objawów, która pozwoli zahamować wystąpienie napadu bólu. Czasem pomaga ucisk tętnicy szyjnej po stronie bólu. Uciskanie po stronie bólu tętnicy skroniowej powierzchownej przynosi ulgę w 40%, ale w 40% może go nasilić.

Napięciowy ból głowy dzieli się na dwa typy:

• okresowy – zazwyczaj związany ze stresem, o średnim nasileniu, samoograniczający się, zwykle dobrze odpowiadający na stosowanie preparatów przeciwbólowych,
• przewlekły – często powracający w ciągu dnia, umiejscowiony obustronnie, zwykle potyliczno-czołowy i związany z napięciem mięśni karku i czepca.

Ten rodzaj bólu obejmuje układ mięśniowo-szkieletowy.

Główne objawy napięciowego bólu głowy;

• ból obustronny występuje w 90% przypadków,
• tępy ucisk lub wrażenie przypominające opaskę na głowie,
• intensywność bólu jest różna w ciągu dnia,
• w 75% przypadków przewlekłe bóle głowy trwają dłużej niż 5 lat,
• bezsenność,
• zgrzytanie zębami,
• nie daje pogorszenia po aktywności fizycznej,
• trudności w koncentracji,
• uczucie napięcia mięśni lub sztywności karku, okolicy potylicznej i czołowej.

Do głównych przyczyn napięciowego bólu głowy należy nieprawidłowa postawa ciała, stres i/lub lęk. U 70% przypadków bólów dziennych podłożem jest depresji, dodatkowo sprzyja im niska zawartość serotoniny w płytkach.

Zwiększone ryzyko napięciowych bólów głowy występuje u osób z bezdechem śródsenny, stosujących niektóre rodzaje leków, oraz u osób spożywających nadmiar kofeiny.

Rozpoznanie powodów dolegliwości może obejmować cały wachlarz różnorodnych schorzeń, od spondylozy szyjnej, poprzez uzależnienie od nikotyny, depresję, choroby zębów, nadciśnienie tętnicze, chorobę Pageta, itd.

W przypadku napięciowych bólów głowy przeprowadza się badania takie jak morfologia, badania biochemiczne krwi, ocena czynności tarczycy oraz OB u osób powyżej 50 r.ż.

w celach profilaktycznych bólów głowy stosuje się fizykoterapię, biologiczne sprzężenie zwrotne i leczenie relaksacyjne, naciąganie mięśni szyi poprzez odpowiednie ćwiczenia, iniekcje w punkty spustowe.

Ból głowy też niesie za sobą kilka powikłań, jak na przykład nadmierne stosowanie leków przeciwbólowych zawierających kofeinę, uzależnienia od narkotycznych leków przeciwbólowych, krwawienia z przewodu pokarmowego po stosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Dodatkowo zwiększa się 4-krotnie ryzyko wystąpienia padaczki.
Schorzenie zazwyczaj ma  przebieg przewlekły, jeżeli nie nastąpi zmiana trybu życia na mniej stresowy, większość przypadków ma przebieg przerywany, który nie powinien kolidować z pracą
i normalnym trybem życia.

Błonica występuje w kilku postaciach klinicznych:

• błonica gardła i migdałków podniebiennych,
• błonica nosa,
• błonica krtani, czyli krup (dławiec),
• błonica skóry - w Polsce występuje sporadycznie, na południu Stanów Zjednoczonych szczyt zachorowań przypada od sierpnia do października.

Główne objawy choroby

błonica gardła i migdałków podniebiennych:

• początkowo łatwo dające się usunąć błoniaste naloty o barwie od białej do żółtej, a następnie ściśle przylegająca do migdałków lub gardła białawo-szara, skórzasta błona,
• krwawienie śluzówki przy odrywaniu błony,
• nastrzyknięte gardło,
• sczernienie błony na skutek krwawienia,
• ból gardła,
• powiększone, tkliwe szyjne i podżuchwowe węzły chłonne,
• złe samopoczucie i wyczerpanie,
• porażenie podniebienia miękkiego,
• niewysoka gorączka: 37,8-38,8°C,
• małoptytkowość i plamica;

błonica nosa:

• surowiczo-krwisty lub surowiczo-ropny wysięk z nosa,
• ubytki naskórka,
• wysięk jest często jednostronny,
• przebieg zazwyczaj przewlekły i łagodny;

błonica krtani (krup):

• chrypka,
• dławiczy, „szczekający” kaszel,
• narastająca duszność i świst krtaniowy,
• oddychanie z wysiłkiem,
• matowa mowa;

błonica skóry:

• umiejscowiona jest najczęściej na skórze, spojówkach, sromie, w pochwie i na prąciu,
• pierwotna błonica skóry – zazwyczaj umiejscowiona na kończynie dolnej – na ogół jako tkliwa krosta, przechodzi w głębokie, okrągłe, wysztancowane owrzodzenie pokryte szarawą błoną,
• wtórne zakażenie błonicze rany – ropny wysięk, błona częściowo pokrywa ranę.

Do zwiększonej podatności na zakażenia błonicą przyczynia się zamieszkiwanie w kilka osób w jednym pomieszczeniu, złe warunki socjalne, alkoholizm. Do czynników zwiększonego ryzyka zalicza się także niedostateczną odporność poszczepienną oraz podróżowanie na Ukrainę.

Patologiczne zmiany w chorobie dotyczą występowania wielopostaciowych pałeczek Gram-dodatnich, martwicy nabłonka oraz zwyrodnienia szklistego.

Chory z błonicą powinien pozostawanie w łóżku co najmniej przez okres trzech tygodni, ponieważ po tym czasie mija ryzyko wystąpienia zapalenia mięśnia sercowego.

Dieta osoby cierpiącej na błonicę powinna być płynna do papkowatej, zależy od tego, jaki sposób żywienia toleruje pacjent.

Bielactwo jest dolegliwością o niejasnej przyczynie. Postępuje stopniowo, obejmując coraz to nowe obszary skóry o małych i większych rozmiarach. Choroba charakteryzujące się początkowo upośledzeniem wytwarzania melanosomów, a w okresie późniejszym zanikaniem aktywnych wcześniej melanocytów.

• typ A: odbarwienia skóry występują w obszarach nie odpowiadających poszczególnym dermatomom – 75% przypadków,
• typ B: odbarwienia są ułożone segmentarnie lub odpowiadają dermatomom – 25% pozostałych przypadków bielactwa nabytego.

Do podstawowych objawów bielactwa zalicza się utratę barwnika skóry, miejscowo wzmożoną podatność na opalanie, świąd występujący w 10% przypadków, przedwczesne siwienie u 35% przypadków.

Przyczyny bielactwa nie są dokładnie znane, jednakże możliwość jego wystąpienia zwiększa się, jeżeli w najbliższej rodzinie ktoś już je miał lub ma. Inną prawdopodobną przyczyną są zaburzenia autoimmunologiczne. Do powstania bielactwa może przyczynić się poważny życiowy kryzys lub choroba.

W wycinkach skóry pobranych z ognisk bielactwa występuje całkowity brak melanocytów, natomiast w wycinkach z brzegów ognisk bielaczych obserwuje się liczne limfocyty oraz olbrzymie melanocyty z nieprawidłowymi melanosomami.

W niektórych przypadkach podejmuje się próby wykonywania przeszczepów skóry.

Choroba może przebiegać z powikłaniami, zalicza się do nich reakcje fototoksyczne o umiarkowanym lub znacznym nasileniu, zaniki skóry, teleangiektazje i kontaktowe zapalenie skóry.

Samoistna repigmentacja występuje w 5% przypadków bielactwa, najlepsze wyniki osiąga się po zastosowaniu metody PUVA, w tym przypadku repigmentacja sięga w 70% przypadków. Niestety u 20% przypadków brak jest pozytywnej reakcji na leczenie. Zadowalający jest fakt, iż uzyskana repigmentacja jest zazwyczaj trwała.

U chorych na bielactwo mogą wystąpić takie choroby jak;

• choroba Addisona,
• łysienie plackowate,
• przewlekła drożdżyca błon śluzowych i skóry,
• cukrzyca,
• niedoczynność przytarczyc,
• czerniak złośliwy,
• niedokrwistość złośliwa,
• wielogruczołowy zespół autoimmunologiczny,
• schorzenia tarczycy (nadczynność, niedoczynność) – dotyczy 30% pacjentów z bielactwem,
• zapalenie błony naczyniowej gałki ocznej.

Całkowicie odrębną grupę stanowią przypadki bielactwa u dzieci.

Białaczka to klonalny rozrost i nagromadzenie niedojrzałych komórek progenitorowych krwi (blastów) w szpiku kostnym i innych tkankach. Zaburzone zostają prawidłowe funkcje szpiku, a znaczna liczba blastów we krwi obwodowej może prowadzić do leukostazy.
Typ białaczki wynika z charakterystyki blastów i przebiegu choroby przed leczeniem:

• ostra białaczka limfoblastyczna (ALL)
• ostra białaczka nielimfoblastyczna (ANLL)
• przewlekła białaczka szpikowa (CML)
• przewlekła białaczka limfatyczna (CLL)

Zmienione leukocyty powstają z komórek macierzystych w wyniku tzw. transformacji białaczkowej. Czynniki sprzyjające tej transformacji to: środki chemiczne, zanieczyszczenie środowiska, zakażenia. Czynniki te ułatwiają transformację białaczkowych zmian cytokinetycznych, metabolicznych i antygenowych. Ich przyczyną może być kilka współdziałających ze sobą czynników, np. retrowirusy, geny, czynniki zewnętrzne np. promieniowanie jonizujące, które osłabiają układ immunologiczny.
Białaczka określana jest na podstawie dokładnej zmiany genetycznej, która znajduje się u jej podłoża u konkretnego chorego. Z wyjątkiem CML, która jest jednorodnym rodzajem schorzenia wywołanym przez jeden rodzaj mutacji wszystkie pozostałe stanowią grupy wielu zbliżonych, ale różnych chorób, czyli chorób spowodowanych przez różne mutacje dające podobne (ale nie identyczne) skutki.

Objawy tej choroby w  większości są nieswoiste;

• niczym nie wytłumaczalne osłabienie, ospałość i bladość,
• przedłużająca się infekcja z następującymi po sobie zapaleniami gardła, ucha, oskrzeli czy płuc, pomimo zażywania antybiotyków,
• gorączka o niewyjaśnionych przyczynach,
• siniaki lub ciemnoczerwone wybroczyny niewiadomego pochodzenia,
• częste krwawienia z nosa,
• krwawienia z dziąseł podczas mycia zębów,
• utykanie albo niechęć do wstawania lub chodzenia z powodu bólu stawów i mięśni,
• powiększone węzły chłonne na karku, pod pachami i w pachwinach,
• krótki oddech,
• bolesność uciskowa brzucha i płyn w jamie brzusznej.

Do czynników zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia białaczki zalicza się nieprawidłowości genetyczne i chromosomowe, narażenie na promieniowanie jonizujące, stan niedoboru odporności organizmu. Do takich czynników należy także narażenie na ciągłe działanie środków chemicznych i leków, palenie papierosów i stany przed białaczkowe.

Szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłowy bilans kaloryczny i zapotrzebowanie na witaminy. U chorych na białaczkę często występuje utrata apetytu, dlatego też należy ściśle  kontrolować masę ciała pacjentów.

Białaczka ostra limfoblastyczna (ALL)

Jest to złośliwy rozrost i nagromadzenie niedojrzałych limfocytów. Występuje często u dzieci z zespołem Downa i w rzadkich schorzeniach rodzinnych.

Do głównych objawów białaczki tego typu zalicza się;

• niedokrwistość,
• małopłytkowość objawiająca się różnorodnymi ubytkami krwi,
  
• gorączka i częste zakażenia,
• powiększenie węzłów chłonnych i bóle kostne,
• immunosupresja,
• zaburzenia metaboliczne,
• porażenie nerwów czaszkowych, splątanie,

Przyczyny choroby są nieznane, natomiast wirus Episteina Barr powoduje powstanie białaczki, chłoniaka typu Burkitta.

Główne czynniki predysponujące do wystąpienia tego typu białaczki to wiek powyżej 60 roku życia, oraz narażenie na działanie środków chemicznych tj. benzenu lub promieniowa jonizującego. Ostrą białaczkę limfoblastyczną może poprzedzać niedokrwistość aplastyczna.

Bezsenność objawia się trudnościami z zaburzeniami w prawidłowych procesach sennych.

Rozróżnia się 2 rodzaje bezsenności:

• przejściowa – wywoływana jest kryzysową sytuacją życiową, stratą bliskiej osoby, zmianą środowiska z powodu przeprowadzki lub jakimś schorzeniem towarzyszącym,
• przewlekła – wiąże się z uwarunkowaniami somatycznymi i psychicznymi lub z zażywaniem niektórych rodzajów leków.

Do głównych objawów bezsenności zalicza się;

• znaczne skrócenie czasu snu z nieuzasadnionych przyczyn,
• trudności w zasypianiu o normalnej porze,
• wybudzanie się w trakcie normalnego nocnego snu,
  
• wczesne budzenie się,
• senność i krótkie drzemki w ciągu dnia,
• uczucie zmęczenia,
• okresowy niepokój.

Przyczyn bezsenności może być wiele, zalicza się do nich między innymi schorzenia somatyczne i psychiczne. Bezsenność może być wywołana nadmiernym stosowaniem używek takich jak kawa, papierosy i alkohol, stosowaniem leków kupowanych bez recepty oraz niektórymi lekami wydawanymi z zalecenia lekarza, które zawierają steroidy i teofilinę. Może się wiązać ze zmianą strefy czasowej.
W zapobieganiu bezsenności pomogą codzienne ćwiczenia fizyczne, jednakże nie należy ich wykonywać bezpośrednio przed udaniem się na spoczynek.

W przypadku kłopotów ze snem powinno się wyeliminować kofeinę z codziennej diety, odradzane jest spożywanie obfitych posiłków w godzinach nocnych.