
Astma oskrzelowa to choroba drzewa tchawiczo-oskrzelowego charakteryzująca się zwężeniem dróg oddechowych, powodująca łagodne lub znaczne utrudnienie przepływu powietrza; dolegliwości są różne – od kaszlu do duszności – i zwykle występują epizodycznie lub napadowo; mogą też utrzymywać się stale; głównym klinicznym objawem rozpoznawczym są świsty, a główną dolegliwością może być kaszel; często jest mylnie rozpoznawana jako „nawracające zapalenie płuc” lub „przewlekłe zapalenie oskrzeli”, ostre objawy są spowodowane zwężeniem dróg oddechowych przez skurcz mięśni gładkich oskrzeli, obrzęk i zapalenie błony śluzowej oskrzeli oraz nadmierne wytwarzanie śluzu.
Układ/narząd objęty procesem chorobowym: oddechowy.
OBJAWY
- symptomatologia zmienna; dolegliwości występują stale lub napadowo, mogą też występować nieprawidłowe wyniki badań czynnościowych płuc bez dolegliwości;
- świsty,
- kaszel,
- okresowe pojawianie się dolegliwości,
- wydłużony wydech,
- nadmiernie jawny wypuk nad płucami,
- ciche szmery oddechowe,
- napady nocne,
- tętno dziwaczne,
- sinica,
- tachykardia,
- praca dodatkowych mięśni oddechowych,
- spłaszczona przepona,,
- polip nosa; może występować w zwłóknieniu torbielowatym i w nadwrażliwości na aspirynę,
- w astmie nie występują palce pałeczkowate,
- rozwój jest zwykle prawidłowy.
PRZYCZYNY
czynniki alergiczne:
- pyłki roślin unoszące się w powietrzu,
- pleśnie,
- kurz domowy (roztocza),
- cząstki zwierzęce,
- poduszki z pierza;
inne czynniki:
- dym i inne zanieczyszczenia,
- zakażenia, szczególnie wirusowe,
- aspiryna, winiany,
- wysiłek,
- zapalenie zatok,
- refluks żołądkowo-przełykowy,
- współczesne badania zajmują się głównie reakcją zapalną (m.in. badania nieprawidłowego wydzielania mediatorów chemicznych, czynnika chemotaktycznego eozynofilów, czynnika chemotaktycznego neutrofilów i innych).
CZYNNIKI RYZYKA
- dodatni wywiad rodzinny,
- wirusowe zapalenie dolnych dróg oddechowych przebyte w okresie dzieciństwa.
ROZPOZNANIE – DIAGNOSTYKA
- aspiracja ciała obcego – zawsze należy brać pod uwagę,
- mukowiscydoza,
- wirusowe zakażenia dróg oddechowych (krup, zapalenie oskrzelików),
- zapalenie nagłośni,
- aspergiloza oskrzelowo-płucna,
- gruźlica,
- zespół hiperwentylacji,
- wypadanie zastawki dwudzielnej,
- kaszel nawykowy,
- nawracające zatory płucne,
- zastoinowa niewydolność krążenia,
- przewlekła obturacyjna choroba płuc,
- alergiczne zewnątrzpochodne zapalenie pęcherzyków płucnych.
BADANIA LABORATORYJNE
- morfologia prawidłowa,
- eozynofile w wydzielinie nosowej,
- immunoglobuliny:badania w celu ewentualnego wykluczenia niedoboru odporności,
- IgE podwyższona w alergicznej aspergilozie oskrzelowo-płucnej,
- badanie potu w przewlekłej astmie dziecięcej,
- badania gazometryczne w stanie astmatycznym.
PATOLOGIA
- obrzęk błony śluzowej,
- pogrubienie błony podstawnej,
- reakcja zapalna,
- płuca nadmiernie powietrzne,
- czopy śluzowe,
- rozstrzenie oskrzeli nie występują, z wyjątkiem współistnienia alergicznej aspergilozy oskrzelowo-płucnej,
- zwiększony opór dróg oddechowych,
- obniżone wskaźniki przepływu powietrza,
- zaburzenia stosunku wentylacji do perfuzji.
TRYB LECZENIA
- ambulatoryjny,
- leczenie szpitalne, gdy skurcz oskrzeli nie ustępuje po podaniu leków beta-adrenergicznych i steroidów.
LECZENIE OGÓLNE
- usunięcie czynników drażniących,
- podstawowe znaczenie ma edukacja pacjenta,
- właściwe postępowanie profilaktyczne: leki przeciwzapalne, takie jak kromoglikan, wziewne steroidy,
- zwiększenie dawki beta-adrenergików w odpowiedzi na nasilenie objawów,
- rozważenie odczulania,
NIE SĄ polecane:
- aerozole,
- duże ilość płynów,
- ćwiczenia oddechowe,
- oddychanie przerywane pod dodatnim ciśnieniem.
ZAPOBIEGANIE
- nieodzowna jest współpraca z chorym,
- znajomość działania leków, inhalatorów, nebulizatorów, przepływomierzy,
- monitorowanie objawów i przepływów szczytowych,
- postępowanie zaplanowane z góry w razie zaostrzenia,
- zasady postępowania przedstawione na piśmie,
- wykrycie i usunięcie czynników wyzwalających (zanieczyszczenia atmosferyczne, wysięk, roztocze kurzu domowego, pleśnie, cząstki zwierzęce), jeżeli mają istotne znaczenie,
- coroczne szczepienia przeciw grypie,
- unikanie stosowania aspiryny,
- unikanie spożywania siarczanów i winianów (dodatki do żywności).
POWIKŁANIA
- niewydolność oddechowa; wentylacja mechaniczna,
- niedodma u 25% chorych leczonych szpitalnie,
- porażenie wiotkie po zaostrzeniu (samoustępujące),
- zgon,
- zespoły przecieku powietrza (odma opłucnowa itd.),
- zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego,
- zaburzony metabolizm teofiliny,
PRZEBIEG CHOROBY I ROKOWANIE
- doskonałe w odniesieniu do dobrego ogólnego stanu zdrowia i przy stosowaniu leków usuwających objawy astmy,
- mniej niż 50% chorych dzieci „wyrasta z astmy”,
- ryzyko zgonu wzrasta, gdy: ponad 3 interwencje pogotowia ratunkowego rocznie, objawy występują w nocy, przebyte leczenie na oddziale intensywnej terapii, wentylacja mechaniczna, ponad 2 hospitalizacje rocznie,
- uzależnienie od steroidów (podawanych ogólnie), w wywiadzie stwierdzone omdlenie z powodu astmy;
- wskaźniki częstości zgonów wzrastają,
- jeżeli reakcja na leczenie jest niezadowalająca, należy sprawdzić poprawność rozpoznania
- i współpracę chorego przed zastosowaniem bardziej intensywnego leczenia.
CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE
- choroba refluksowa,
- zapalenie zatok.
Zalecana suplemenentacja produktami CaliVita:
3 x 3-4 w trakcie posiłku