Amebioza (Pełzakowica)

Amebioza to choroba wywoływaną przez pierwotniaka Entamoeba histolytica. U większość zakażonych nie występują żadne objawy kliniczne lub pojawia się tylko łagodna biegunka. U około 10% pacjentów zdarzają się zakażenia inwazyjne jelitowe i pozajelitowe (wątroby, rzadziej nerek, pęcherza, narządów płciowych, skóry, płuc i mózgu). Szczepy tego pierwotniaka dzieli się na „patogenne i niepatogenne”. Szczepy patogenne zwykle wywołują zakażenia inwazyjne, zakażenia zaś szczepami niepatogennymi prowadzą do zakażeń bezobjawowych. Spośród szczepów niepatogennych wyodrębniono oddzielny gatunek E.dispar, niestety nie można go wykryć na podstawie rutynowych badań laboratoryjnych.

Proces chorobowy obejmuje najczęściej przewód pokarmowy, układ moczowy, narządy płciowe, skórę z przydatkami i układ nerwowy.

OBJAWY

• bezobjawowe,
• łagodna biegunka,
• inwazyjne zakażenie jelitowe,
• ból i tkliwość brzucha,
• ból przy wypróżnianiu,
• krwawe stolce,
• gorączka,
• objawy toksyczności narządowej,
• nudności i wymioty,
• krwiomocz,
• ból przy oddawaniu moczu,
• zwiększona częstość oddawania moczu,
• nagłe parcie na mocz.

Do zakażenia dochodzi przez spożycie zanieczyszczonego pożywienia lub wody albo przez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną, np. na drodze fekalno-oralnej.

Zwiększone ryzyk zakażenia występuje przy złych warunkach socjoekonomicznych, w przypadku żywienia zbiorowego. Bardziej narażone są osoby uczestniczące w praktykach seksualnych na drodze oralno-analnej. Inwazyjna odmiana choroby częściej występuje na niektórych obszarach, np. w Meksyku, Afryce Południowej i Indiach.

Do głównych badań wykrywających obecność pasożyta w organizmie, jest badanie na obecność jaj i pasożytów w kale, niestety wyniki nie zawsze są miarodajne. Jeżeli pojawią się biegunkowe stolce powinny być od razu badane  na obecność postaci dojrzałych trofozoitów. Wyniki badań serologicznych są dodatnie u 85% pacjentów z zapaleniem jelita grubego i u większości pacjentów z pozajelitowymi objawami choroby. W przypadku zakażenia pęcherza moczowego poszukuje się dorosłych postaci pełzaków lub cyst w próbce moczu.

Choroba może wywoływać groźne powikłania, takie jak toksyczna okrężnica olbrzymia z możliwością perforacji, pęknięcie ropnia wątroby, perforacja pęcherzyka żółciowego, zwężenie cewki moczowej, przetoka pęcherzowo-jelitowe.

Choroba ciężej przebiega w przypadku noworodków i osób w podeszłym wieku.